Niezależna Partia Chłopska – radykalnie lewicowa polska partia ludowa założona w 1924 przez grupę posłów PSL „Wyzwolenie”. W 1927 rozwiązana przez władze państwoweTadeusz Łepkowski, Słownik historii Polski. Warszawa 1973, s. 273..

Historia i działalność 10 listopada 1924 czterech posłów Polskiego Stronnictwa Ludowego „Wyzwolenie” i Jedności Ludowej: Adolf Bon, Feliks Hołowacz, Antoni Szapiel i Sylwester Wojewódzki wystąpiło z klubu stronnictwa i utworzyło nowy klub poselski. Dzień później grupa ta w specjalnej odezwie ogłosiła powstanie nowej partii chłopskiej, która przyjęła nazwę „Niezależna Partia Chłopska”. Twórcą nazwy partii był Feliks Hołowacz. Jesienią 1924 roku do klubu poselskiego wstąpiło jeszcze trzech posłów: Alfred Fiderkiewicz (szef zarządu głównego partii), Stanisław Ballin i Włodzimierz Szakun.

Partia przyjęła radykalny program, którego głównymi założeniami były: przejęcie władzy drogą rewolucji i powołanie rządu robotniczo-chłopskiego, reforma rolna bez odszkodowania, upaństwowienie lasów, oddzielenie państwa od Kościoła, sojusz z ZSRR.

Partia ściśle współdziałała z Komunistyczną Partią Polski i Sel-Rob-em, wraz z którymi współdziała również w Sejmie, składając radykalne projekty ustaw, m.in. 26 czerwca 1925 projekt ustawy o reformie rolnej, w którym przewidziano wywłaszczenie wielkich majątków ziemskich bez odszkodowań, upaństwowienie lasów, podział wywłaszczonej ziemi między robotników rolnych, bezrolnych i małorolnych chłopów, utworzenie ferm doświadczalnych z majątków o wysokiej kulturze rolnej. W 1926 partia poparła przewrót majowy, lecz w krótkim czasie wycofała się z tego.

Partia w szczytowym okresie liczyła ponad 20 tys. członków, głównie w województwie lubelskim, warszawskim i kieleckim. Do głównych działaczy należeli: Sylwester Wojewódzki, Feliks Hołowacz, Bohdan de Nisau, Władysław Kowalski, Alfred Fiderkiewicz, Włodzimierz Szakun, Franciszek Błaszkiewicz i Jan Rak. Członkiem NPCh był też Władysław Gomułka, który jednak opuścił jej szeregi, w 1926 przechodząc do KPPKs. Zygmunt Zieliński, Kościół w Polsce 1944–2002. POLWEN Radom 2003, s. 151..

W latach 1925–1927 z NPCh współpracowało Stowarzyszenie Akademickiej Niezależnej Młodzieży Ludowej.

Organy prasowe: „Wyzwolenie Ludu”, „Walka Ludu”, „Walka Chłopska”, „Walka Wsi”, „Walka Pracy”, „Walka Oraczy”, „Niezależny Chłop”, „Niezależny Oracz”, „Lemiesz”, „Snop” i „Zagon”. Partia zmuszona była wydawać pisma pod zmieniającymi się tytułami, aby uniknąć represji związanych z konfiskatami pism i ingerencją cenzury.

Przez przeciwników politycznych, głównie ugrupowania klerykalne i konserwatywne, NPCh określana była jako demoralizująca, bezbożnicza i bolszewicka. Przed delegalizacją partii policja państwowa przeprowadzała rewizje w mieszkaniach działaczy, rozpędzała zebrania partyjne i wiece poselskie oraz konfiskowała wydawnictwa partyjne. W 1926 dokonała licznych aresztowań działaczy NPCh i jej sympatyków.

Pomimo że w lutym 1927 w Sejmie poseł Adolf Bon odparł zarzuty o zdradzie państwa stawiane partii, 11 marca rozporządzeniem ministra spraw wewnętrznych ugrupowanie zostało zdelegalizowaneStanisław Giza, Kalendarz wydarzeń historii ruchu ludowego 1895–1965. Warszawa 1967, s. 97.. Po kilku miesiącach nielegalnego bytu w 1928 zrezygnowała z dalszej działalności. Zastąpiło ją nowe ugrupowanie pod nazwą Zjednoczenie Lewicy Chłopskiej Samopomoc, bliskie ruchowi komunistycznemu.

Politycy NPCh

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Polskie partie antyklerykalne Kategoria:Partie i ugrupowania II Rzeczypospolitej Kategoria:Polskie partie komunistyczne Kategoria:Partie polskiego ruchu ludowego Kategoria:Polskie organizacje rewolucyjne Kategoria:Polskie partie socjalistyczne