Herb Tychów – jeden z symboli miasta Tychy w postaci herbu.
Współczesna forma graficzna herbu nawiązuje do historycznych pieczęci gminnych z XVIII wieku, przedstawiając motyw myśliwski związany z dawnym charakterem miejscowości oraz jej położeniem w obrębie Puszczy Pszczyńskiej.
Wygląd i symbolika Zgodnie z ujednoliconą graficznie i zatwierdzoną w statucie miasta wersją z 2000 roku, herb przedstawia złoty róg myśliwski z czarnymi okuciami (w miejscach łączenia z rzemieniem) i złotym rzemieniem skierowanym ku górze, umieszczony na niebieskim polu na prostokątnej tarczy o zaokrąglonej górnej krawędzi.
Symbolika rogu nawiązuje do historycznej roli Tychów, które położone wśród lasów były przez długie lata ulubionym miejscem polowań książąt pszczyńskich oraz siedzibą urzędu leśnego. Błękitne pole tarczy jest tradycyjnym kolorem heraldycznym Górnego Śląska.
Historia Najstarsze pieczęcie (XVII-XIX wiek) Najstarsze znane wyobrażenie godła tyskiego pochodzi z 2 czerwca 1723 roku. Widnieje ono na pieczęci odciśniętej w katastrze, służącej uwierzytelnieniu dokumentów, przez ówczesnego wójta tyskiego Andrzeja Bielasa (Andres Bielas Vogt). Wizerunek ten przedstawiał róg myśliwski na długim, ozdobnie zwiniętym rzemieniu skierowanym do góry, z wyraźnie zaznaczonym ustnikiem i krawędzią tuby. U dołu znajdowały się trzy frędzle (chwaściki) przymocowane do metalowych okuć. W otoku widniał łaciński napis „SIGILLUM TYCHENSE” („PIECZĘĆ TYSKA”).
Kolejny znany odcisk pieczęci zachował się na dokumencie z 11 grudnia 1769 roku. Motyw rogu (ozdobionego u dołu frędzlami) pozostał na nim zachowany, jednak z racji przynależności Księstwa Pszczyńskiego do Królestwa Prus, w otoku zastosowano język niemiecki: „Tichauer Gem[einde] Si[e]gl / Plessner Creys”. Pieczęci z tym wizerunkiem używano przypuszczalnie aż do 1864 roku, po czym zastąpiono ją nowymi pieczęciami napisowymi.
Okres międzywojenny i II wojna światowa Po przyłączeniu Tychów do II Rzeczpospolitej w 1922 roku, w symbolice urzędowej pojawił się orzeł. Początkowo był to zwrócony w lewo orzeł z przepaską księżycową przez piersi, stojący na postumencie. W 1927 roku wprowadzono nowy wzór z orłem państwowym w koronie. Znak ten funkcjonował do wybuchu II wojny światowej.
W czasie okupacji niemieckiej polskie symbole zostały zastąpione przez administrację nazistowską. Używano pieczęci z napisem zapisanym szwabachą:„STADT TICHAU KREIS PLESS” oraz godłem III Rzeszy (orłem trzymającym w szponach wieniec laurowy ze swastyką).
Okres Polski Ludowej (1951-1989) W 1951 roku, w związku z rozbudową miasta Nowe Tychy i nadaniem praw miejskim, władze powróciły do historycznego motywu myśliwskiego. Choć w 1939 roku heraldyk Marian Gumowski proponował dla Tychów barwy srebrnego rogu ze złotymi okuciami w błękitnym polu, władze miasta przyjęły herb przedstawiający czarny róg ze srebrnymi ozdobami.
13 listopada 1967 roku Miejska Rada Narodowa w Tychach podjęła uchwałę o całkowitej zmianie herbu, argumentując, że róg myśliwski nie oddaje nowoczesnego, wielkoprzemysłowego charakteru miasta. W drodze konkursu wybrano projekt architekta Marka Niklewicza. Nowy herb prezentował tarczę wypełnioną w całości czerwonym ceglanym murem. W jego prawym górnym rogu znajdowało się godło górnicze (pyrlik z żelozkiem), a u góry widniałczarny napis „TYCHY”. Herb ten miał symbolizować zajęcia mieszkańców: budownictwo i górnictwo.
Przywrócenie historycznego godła (po 1989) Po przemianach ustrojowych w Polsce, 27 września 1989 roku Miejska Rada Narodowa przywróciła historyczne godło – róg myśliwski. Przyjęto wówczas barwy proponowane przed wojną przez Mariana Gumowskiego: srebrno-złoty róg na błękitnym polu.
W 1998 roku, w związku z przyjęciem przez Tychy św. Krzysztofa na patrona miasta, przed wyszyciem nowego sztandaru wykonano ekspertyzę heraldyczną. Wykazała ona, że obowiązujący od 1989 roku wizerunek łamie heraldyczną zasadę alternacji – połączenie barwy złotej i srebrnej (metali) w jednym godle przysługuje jedynie herbowi papieskiemu (tzw, błąd heraldyczny). W związku z tym, uchwałą z 20 lutego 1998 roku skorygowano herb, zmieniając barwę całego rogu na złotą z czarnymi okuciami.
Galeria
Przypisy
Tychy Kategoria:Tychy