thumb|240px|Grób rodzinny, w którym spoczywa również Bogumił Krygowski Zdzisław Jan Ewangeli Antoni Krygowski (ur. 22 grudnia 1872 we Lwowie, zm. 10 sierpnia 1955 w Poznaniu) – polski matematyk, inicjator badań kryptologicznych nad Enigmą, rektor Politechniki Lwowskiej.
Życiorys Rodzina Zdzisław Krygowski był synem Antoniego Krygowskiego (1824–1904), z wykształcenia matematyka i fizyka, pedagoga, profesora gimnazjów w Tarnopolu, Tarnowie i Lwowie, który w latach 1876–1887 był dyrektorem gimnazjum w Wadowicach.
Uczęszczał do gimnazjum w Wadowicach (I-V kl. do 1882) potem do gimnazjum III im. Sobieskiego w Krakowie w latach 1882–1887.
Kraków 1890 – rozpoczął studia na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego. W czasie studiów słuchał wykładów Mariana Baranieckiego, Ludwika Birkenmajera, Franciszka Karlińskiego, pod kierunkiem którego pracował trzy lata (1890–1893) w Obserwatorium Astronomicznym w Krakowie, Karola Olszewskiego, Augusta Witkowskiego i Władysława Natansona. Brał udział w seminarium prowadzonym przez M. Baranieckiego i F. Karlińskiego. 1893 – wraz z Tadeuszem Łopuszańskim założył kółko matematyczne uczniów UJ. 1895 – zdał w Krakowie egzamin na nauczyciela matematyki i fizyki. 13 listopada 1895 otrzymał promocję na dr. nauk filozoficznych na podstawie rozprawy „Z teorii ogólnych twierdzeń Greena”. 1895–1896 – otrzymał stypendium naukowe w Berlinie, pracował pod kierunkiem Lazarusa Immanuela Fuchsa i Hermanna Amandusa Schwarza. 1896–1898 – pracował w Paryżu (Uniwersytet Paryski – Faculté des Sciences) pod kierunkiem Paula Émile'a Appella i Émile'a Picarda, z którymi łączyła go przyjaźń.
Opublikował około 30 prac o funkcjach eliptycznych i hipereliptycznych i ich całkach w czasopismach polskich i francuskich („Prace Matematyczno-Fizyczne”, „Wiadomości Matematyczne”, „Comptes rendus de l’Académie des Sciences de Paris”, w „Bulletin de la Société Mathematique de France”), m.in. „O rozwijaniu funkcji Z(n) Jacobiego na szeregi trygonometryczne” („Prace Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauki” 1922).
W sierpniu 1889 został mianowany następcą nauczyciela matematyki i fizyki w Wyższej Szkole Realnej w Krakowie.
Przemyśl W latach 1899–1901 był nauczycielem w C.K. Gimnazjum w Przemyślu.
Lwów 1901 – mianowany docentem elementów matematyki wyższej na Wydziale Chemii i Architektury Politechniki Lwowskiej, wykładał tamże równocześnie matematykę i fizykę w Wyższej Szkole Realnej. Obie funkcje pełnił do 1908 r., z krótką przerwą 1906–1907, kiedy wyjechał do Paryża, gdzie pracował nad rozprawą habilitacyjną. 1908 – Habilitował się we Lwowie na podstawie pracy „Sur le développement des fonctions hyperelliptiques en séries trigonométriques” („Prace Matematyczno-Fizyczne” 1908). 31 października 1908 mianowany profesorem nadzwyczajnym matematyki w Politechnice Lwowskiej, od 13 grudnia 1908 objął Katedrę Matematyki po tragicznym zgonie prof. Stanisława Kępińskiego. od 1 listopada 1909 profesor zwyczajny. W latach 1913–1915 był dziekanem Wydziału Inżynierii Wodnej Politechniki we Lwowie, 1917–1918 – rektor tej uczelni.
Prócz prac opublikowanych w tym czasie w czasopismach Krygowski opracował:
„Elementa matematyki wyższej” (Kurs litografowany) i „Wykłady matematyki” (cz. 1 „Rachunek różniczkowy i teoria szeregów”, wydane staraniem studentów Politechniki Lwowskiej.
Poznań 1919 – W chwili założenia Uniwersytetu Poznańskiego został powołany do objęcia katedry matematyki.
Zorganizował Seminarium poświęcone funkcjom analitycznym, którym kierował przez 19 lat. W 1919 r. powołano go na wiceprzewodniczącego do pierwszej w Poznaniu Komisji Egzaminacyjnej na kandydatów na nauczycieli.
thumb|Fotokopia podziękowania z podpisem gen. Piskora ze Sztabu Głównego WP w latach 1920–1921 dziekan Wydziału Filozoficznego w latach 1919–1920 i 1934–1936 prorektor Uniwersytetu Poznańskiego. 29 stycznia 1929 otrzymał od gen. Tadeusza Piskora ze Sztabu Głównego Wojska Polskiego podziękowanie za pomoc przy zorganizowaniu tajnego kursu szyfrów wśród studentów trzeciego i czwartego roku. Wybrał spośród swoich studentów ostatnich dwu lat grupę liczącą ponad dwadzieścia osób. Program kursu obejmował dziedziny matematyki stojące u podstaw kryptoanalizy (m.in. kombinatorykę i rachunek prawdopodobieństwa) oraz stosowne działy analizy matematycznej. Specjalistyczne zajęcia i wykłady prowadzili, prócz prof. Krygowskiego, dojeżdżający w tym celu z Warszawy: mjr Franciszek Pokorny, kpt. Maksymilian Ciężki oraz inż. Antoni Palluth. Wraz z końcem 1929 r. podjęto systematyczne prace nad rozwiązaniem niemieckiego systemu Enigma. 1 września 1932 roku zlikwidowano poznańską ekspozyturę Biura Szyfrów, a trzech najzdolniejszych kryptologów przeniesiono do stolicy. Byli to Marian Rejewski, Henryk Zygalski i Jerzy Różycki, najzdolniejsi uczniowie prof. Krygowskiego.
Pamiątkowe zdjęcie z 1935 roku ze spotkania profesorów Uniwersytetu Poznańskiego z wybitnym francuskim fizykiem prof. Louis de Broglie w czasie jego pobytu w Poznaniu. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów rodzinnych, z teczki personalnej prof. Zdzisława Krygowskiego, przechowywanej obecnie na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
none| mały|Pamiątkowe zdjęcie z 1935 roku ze spotkania profesorów Uniwersytetu Poznańskiego z wybitnym francuskim fizykiem prof. Louis de Broglie w czasie jego pobytu w Poznaniu.
Na reversie zdjęcia znajduje się pieczątka: Zakład Fotografii Artystycznej Rubens, Rok założenia 1875, Poznań, Pl. Wolności 4, Tel. 3615
Revers
Pełen opis do tego zdjęcia. Od lewej siedzą:
prof. Stefan Tytus Dąbrowski: lekarz, biochemik.(ur. 31 stycznia 1877 w Warszawie, zm. 23 marca 1947 w Poznaniu). 1910-1913 profesor Akademii Rolniczej w Dublanach, 1913-1919 profesor chemii i fizjologii żywienia Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie. 1919-1946 profesor Uniwersytetu Poznańskiego (1945-1946 rektor). Od 1928 członek PAU. 1895-1900 członek zarządu Związku Młodzieży Polskiej "Zet", 1920-1921 wiceminister spraw zagranicznych, 1922-1935 poseł na sejm 1922-1927 członek komisji sejmowych: zdrowia, spraw zagranicznych i wojska. prof. Tadeusz Pęczalski: fizyk (ur. 9 lutego 1891 w Kamieńsku, zm. 1 lutego 1947 w Paryżu). Zakład Fizyki Teoretycznej. prof. Louis de Broglie: fizyk z Francji. : prof. Alfred Denizot: fizyk. (ur. 21.10.1873 w Poznaniu, zm. 23.02.1937 w Poznaniu). Geometria wykreślna. Od 1907 na Politechnice lwowskiej. Od 1919 objął katedrę fizyki doświadczalnej.
Stoją od lewej: prof. Stanisław Kalandyk: fizyk (ur. 24 listopada 1885, zm. 28/29 stycznia 1940) Wydział Lekarski, Zakład Fizyki. Aresztowany 28.10.1939 pod zarzutem posiadania w Zakładzie nadawczego aparatu radiowego, został rozstrzelany w nocy z 28 na 29.01.1940 roku na dziedzińcu Fortu VII w Poznaniu. Był członkiem Komisji Matematyczno-Przyrodniczej Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. prof. Zygmunt Zawirski: logik, filozof (ur. 28 września 1882 w Berezowicy Małej, zm. 2 kwietnia 1948 w Końskich). Wykładał we Lwowie do 1927. Profesor uniwersytetu w Poznaniu (od 1928) i UJ (od 1937). dr. Jean-Louis Destouche z Francji. prof. Józef Witkowski (astronom), geofizyk, astrofizyk (ur. 1892 w Odessie, zm. 26 maja 1976 w Poznaniu). Twórca i organizator Astronomicznej Stacji Szerokościowej Polskiej Akademii Nauk w Borowcu k/Kórnika, dyrektor Obserwatorium Poznańskiego. prof. Władysław Smosarski: matematyk (ur. 30 września 1876 w Warszawie, zm. 21 maja 1960 w Poznaniu). Od 1920 pierwszy kierownik Katedry Meteorologii na Wydziale Rolniczo-Leśnym, od 1951 po utworzeniu Wyższej Szkoły Rolniczej w Poznaniu kierował Katedrą Agrometeorologii. prof. Zdzisław Krygowski: matematyk, teoria funkcji analitycznych. (* 22.12.1872 we Lwowie, † 10.08.1955 w Poznaniu) 1919 w chwili założenia Uniwersytetu Poznańskiego został powołany do objęcia Katedry Matematyki. 1920-1921 dziekan Wydziału Filozoficznego 1919-1920 i 1934-1936 prorektor Uniwersytetu Poznańskiego. Prezes Polskiego Towarzystwa Matematycznego 1926-1927 prof. Mieczysław Biernacki (matematyk), chemik, teoria funkcji analitycznych i równia różniczkowe. (ur. 30 marca 1891 w Lublinie, zm. 21 listopada 1959 w Lublinie). Od 1929 w Poznaniu na Uniwersytecie Poznańskim, prof. nadzwyczajny, a od 1937 prof. zwyczajny. prof. ? nie udało się tej osoby zidentyfikować
w 1938 przeniesiono go w stan spoczynku. Do wybuchu wojny mieszkał w Poznaniu przy ul. Focha 54, II p. W czasie wojny, na skutek wysiedlenia przez okupanta w grudniu 1939 roku stracił cale swoje mienie, a w tym bezcenny księgozbiór około 3000 książek. Deportowany najpierw do baraków na ul. Głównej, potem do Radomska, a następnie przebywał w Krakowie. Tutaj też po wyzwoleniu objął wykłady w tworzącej się Politechnice Krakowskiej.
1946–1955 – powrócił na Uniwersytet Poznański jako zwyczajny profesor kontraktowy, wykładał tam do kwietnia 1955.
W latach 1946 i następnych współpracował z katedrą chemii fizjologicznej Uniwersytetu Poznańskiego publikując wspólnie z prof. Stefanem Dąbrowskim prace dotyczące dyfuzji ciał w cieczy.
Krygowski był prezesem Oddziału Lwowskiego Polskiego Towarzystwa Matematycznego i Oddziału Poznańskiego tegoż towarzystwa. W 1926 r. został prezesem towarzystwa.
Interesował się muzyką, szczególnie szopenistyką. Jako członek Société de Frédéric Chopin był w stałym kontakcie z prezesem „Commité d’Action” tegoż towarzystwa Édouardem Ganche, wydawcą dzieł Chopina.
Zdzisław Krygowski zmarł 10 sierpnia 1955 o godzinie 5:30 w Poznaniu. Pochowany 13 sierpnia 1955 na cmentarzu przy ul. Lutyckiej i Szczawnickiej.
Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 1936) „za zasługi na polu pracy naukowej”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Legii Honorowej (27 kwietnia 1936) Order Palm Akademickich (Officier d’Academie) W dniu 19 października 2021 roku w Warszawie odbyła się uroczystość nadania imienia patrona Profesora Zdzisława Krygowskiego Eksperckiemu Centrum Szkolenia Cyberbezpieczeństwa w Warszawie. Eksperckie Centrum Szkolenia Cyberbezpieczeństwa w Warszawie W Poznaniu od kilku już lat istnieje Centrum Szyfrów Enigma warte odwiedzenia. Pokazuje historię złamania szyfrów Enigmy przez polskich matematyków: Mariana Rejewskiego, Henryka Zygalskiego i Jerzego Różyckiego, stundentów prof. Zdzisława Krygowskiego. Centrum Szyfrów Enigma w Poznaniu
Przypisy
Bibliografia Uniwersytet Poznański za rektoratu Heljodora Święcickiego, Księga Pamiątkowa: (pod redakcją Adama Wrzoska), Poznań MCMXXIV. Historia Ruchu Naukowego Studentów Matematyki i Informatyków na Uniwersytecie w Poznaniu 1919–1999 (pod redakcją: Magdalena Jaroszewska, Maciej Kandulski, Małgorzata Małowińska), UAM, Poznań 1999. Złamanie szyfru Enigma. Poznański pomnik polskich kryptologów. Pod redakcją Stanisława Jakóbczyka i Janusza Stokłosy, Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań 2007. Informator Wydziałowy, Rok XII, numer 10 (113) Wydział Matematyki i Informatyki UAM (pod redakcją: Magdalena Jaroszewska, Julian Musielak), UAM, Poznań lipiec 2005. Praca zbiorowa pod redakcją Piotra Bojarskiego i Maksyma Kempińskiego, Zygalski. Oblicza geniusza, Poznańskie Centrum Dziedzictwa, Poznań 2025. ISBN: 978-83-62415-84-7.
Linki zewnętrzne Narodowy Instytut Fryderyka Chopina (NIFC) – lista zachowanych publikacji autorstwa Zdzisława Krygowskiego w Kurierze Poznańskim z okresu 1926 do 1935. Zdzisław Krygowski, Internetowy Polski Słownik Biograficzny [dostęp 2022-03-24]. Centrum Szyfrów Enigma: Zdzisław Krygowski – twórca Kursu szyfrów Poczet wielkich Polaków: Prof. Zdzisław Krygowski – (YouTube video z 22.12.2021).
Kategoria:Polscy matematycy XIX wieku Kategoria:Polscy matematycy XX wieku Kategoria:Polscy kryptolodzy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Lwowskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Prorektorzy Uniwersytetu Poznańskiego Kategoria:Rektorzy Politechniki Lwowskiej