mały|Wielkopolska w czasach Mieszka Starego (Uwaga! Przynależność księstw do poszczególnych Piastowiczów, ich granice, oraz datacja są dyskusyjne).
Odon (Odo) poznański (wielkopolski, Mieszkowic) (ur. pomiędzy 1141 a 1149, zm. 20 kwietnia 1194) – książę poznański 1177/79-1182, książę w południowej Wielkopolsce 1177/79-1194, książę kaliski w latach 1193–1194.
Odon był najstarszym synem księcia wielkopolskiego Mieszka Starego i jego pierwszej żony Elżbiety węgierskiej.
Imię otrzymał zapewne na cześć wuja, margrabiego brandenburskiego Ottona I Askańczyka, który ożenił się z Judytą, siostrą Mieszka Starego, w 1148 K. Jasiński, Rodowód pierwszych Piastów, Poznań 2004, s. 256-258..
Nie wiadomo kiedy dokładnie się urodził, nastąpiło to jednak około roku 1145.
Osoba Odona po raz pierwszy pojawia się 21 maja 1161 na zjeździe w Łęczycy, gdzie książę poświadczył dokument, który został wydany przez Bolesława IV Kędzierzawego i Henryka Sandomierskiego.
W 1177 Odon przyłączył się do ogólnopolskiego powstania przeciw władzy Mieszka III. Podstawową przyczyną oprócz próby wywalczenia własnej dzielnicy było faworyzowanie przez ojca przyrodniego rodzeństwa Odona zrodzonego z drugiej małżonki księcia wielkopolskiego Eudoksji. Walki Odona z Mieszkiem przeciągnęły się zapewne do 1179, kiedy to Mieszko Stary musiał ostatecznie uchodzić z kraju. Usadowienie się Odona w Poznaniu zaakceptował nowy książę senior – Kazimierz II Sprawiedliwy.
W 1181, gdy Mieszko III powraca do kraju, dochodzi do porozumienia pomiędzy ojcem i synem, na mocy którego Mieszko zostaje zwierzchnim księciem wielkopolskim i ponownie przejmuje władzę w Poznaniu – Odon zostaje wtedy władcą terytoriów położonych w południowej Wielkopolsce nad rzeką Obrą (część historyków uważa, że Odon utrzymał się w stolicy Wielkopolski do swej śmierci).
O rządach Odona w Wielkopolsce nie zachowało się wiele informacji: wiemy tylko, że uruchomił własną mennicę. Zachowała się także konna pieczęć władcy z napisem "Odo Dux" (Odo książę).
2 sierpnia 1193 umiera jego młodszy brat Mieszko Młodszy, Odon przejmuje wtedy za zgodą Mieszka III Kalisz.
Odon Poznański zmarł 20 kwietnia 1194 i został pochowany w katedrze w Poznaniu. Po śmierci Odona dzielnicę nad Obrą objął w zastępstwie małoletniego syna księcia Władysława najmłodszy syn Mieszka Starego Władysław III Laskonogi, Kalisz przejął zaś Mieszko Stary.
Rodzina Małżeństwo i potomstwo Żoną Odona była Wyszesława, córka Jarosława Ośmiomysła, księcia halickiegoJ. Wyrozumski, Dzieje Polski piastowskiej, Kraków 1999, s. 153., albo jego syna WłodzimierzaS. Łaguna, Rodowód Piastów, "Kwartalnik Historyczny", T. 11, 1897, s. 762-763; W. Dworzaczek, Genealogia, Warszawa 1959, tabl. 31.. Dokładna data zawarcia tego małżeństwa nie jest znana. Badacze sądzą, że doszło do niego po 1184 roku W. Dworzaczek, Genealogia, Warszawa 1959, tabl. 31; J. Wyrozumski, Dzieje Polski piastowskiej, Kraków 1999, s. 153..
Dziećmi Odona i Wyszesławy byli: Władysław Odonic (ur. ok. 1190, zm. 5 czerwca 1239) – książę wielkopolski, Ryksa (ur. ok. 1190, zm. 18 XI po 1238) – księżniczka wielkopolskaZa: M. Spórna, P. Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Kraków 2003, s. 363-364..
We współczesnej literaturze przedmiotu nie są uznawani za dzieci Odona: Eufrozyna, żona księcia gdańskiego Świętopełka II Wielkiego. W świetle współczesnych badań genealogicznych osobę tę odrzuca się z filiacjiW dawniejszej literaturze przedmiotu pochodzenie Eufrozyny było nieznane. Uważano, że pochodziła z dynastii Piastów lub Raciborowiców sławieńskich. Za: K. Jasiński, Jeszcze o Zwinisławie żonie Mszczuja I, Zapiski Towarzystwa Naukowego w Toruniu, 16 (1950), s. 85, przyp. 8 oraz G. Labuda, Fragmenty dziejów Słowiańszczyzny zachodniej, T. III, Poznań 1975, s. 314-316. N. Mika postawił tezę, iż Eufrozyna pochodziła z bocznej linii czeskich Przemyślidów, jako córka księcia morawskiego Świętopełka. N. Mika, Imię Przemysł w wielkopolskiej linii Piastów. Niektóre aspekty stosunku książąt wielkopolskich z Czechami do połowy XIII wieku [w]: J. Krzyżaniakowa (pod red.), Przemysł II. Odnowienie Królestwa Polskiego, Poznań 1997, s. 247-255., Odon – pleban kapituły magdeburskiejOswald Balzer uważał, że był synem Odona. O. Balzer, Genealogia Piastów, s. 223–225. Kazimierz Jasiński, przywołując ustalenia Stanisława Zakrzewskiego (za: S. Zakrzewski, Piast czy Przemyślida, Kwartalnik Historyczny 1906, r. 20, s. 451–482.), potwierdził przynależność Ottona do Dypoldowiców, bocznej linii czeskich Przemyślidów. Zob. K. Jasiński, Uzupełnienia do genealogii Piastów, s. 210..
Genealogia
Bolesław III Krzywoustyur. 20 VIII 1086zm. 28 X 1138 Salomea z Berguur. zap. 1099zm. 27 VII 1144 Almosur. ok. 1075, zm. 1127lub Stefan IIur. ok. 1101, zm. 1 III 1131K. Jasiński, Rodowód pierwszych Piastów Warszawa-Kraków 1992, s. 235-240. Przedsławaur. ?, zm. ?lub Adelajdaur. ?, zm. ? Mieszko III Staryur. w okr. 1122–1125zm. 13 lub 14 III 1202 Elżbieta węgierskaur. ok. 1128zm. 21 VII w okr. 1150–1154
Wyszesławaur. zap. w okr. 1167–1170zm. po 3 XII 1194OO po 1184 Odon Mieszkowic(ur. w okr. 1141–1149zm. 20 IV 1194) Władysław Odonic ur. ok. 1190 zm. 5 VI 1239 Ryksa ur. ok. 1190 zm. 18 XI po 1238
Przypisy
Kategoria:Ludzie związani z Kaliszem (Polska średniowieczna) Kategoria:Ludzie związani z Poznaniem (Polska średniowieczna) Kategoria:Piastowie wielkopolscy Kategoria:Pochowani w bazylice archikatedralnej Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Poznaniu Kategoria:Urodzeni w XII wieku Kategoria:Zmarli w 1194 Kategoria:Książęta wielkopolscy