Podbój Nowej Szwecji – inwazja kolonistów holenderskich z Nową Holandii na szwedzką kolonię Nowa Szwecja w 1655 roku, zakończony likwidacją tej ostatniej.
Tło W 1648 roku Nowa Szwecja osiągnęła szczyt swojego rozwoju, w szczególności zaś, dzięki fortom na brzegu rzeki Delaware Szwedzi byli w stanie kontrolować żeglugę na niej. Holenderska obecność nad Delaware została zredukowana do placówki w Fort Nassau (okolice dzisiejszej Filadelfii) i groziło, że zostanie całkowicie okrążona przez posiadłości szwedzkie. Szwedom brakowało jednak ludzi, a ich statek z zaopatrzeniem i nowymi kolonistami rozbił się, a załoga została wzięta do niewoli przez Hiszpanów.
Gubernator Nowej Holandii, Peter Stuyvesant postanowił wykorzystać okazję i przeprowadził demonstrację wojskową ze znacznymi siłami (przewyższającymi całą ludność kolonii szwedzkiej) na wodach Delaware, zakończoną likwidacją Fortu Nassau i przeniesieniem jego uzbrojenia do nowo zbudowanego Fortu Casimir, w dół rzeki od stolicy szwedzkiej kolonii w Forcie Cristina. W ten sposób Holendrzy zagwarantowali sobie kontrolę nad dostępem do Delaware od strony morza. Jedynym problemem była legalność ich posunięć i prawa Szwedów do ziem wzdłuż Delaware (na mocy traktatów z Indianami), co mogło sprowokować konflikt między metropoliami w Europie.
W 1654 roku do szwedzkiej kolonii przybył nowy statek z zaopatrzeniem, żołnierzami i kolonistami, jak również nowym gubernatorem, Johanem Risinghiem. Miał on instrukcje, by zabezpieczyć panowanie szwedzkie nad całym biegiem Delaware, ale nie wdawać się w walki z Holendrami. Jeśli nie zgodziliby się opuścić dobrowolnie Fortu Casimir, należało zbudować własny w dole rzeki. Risingh wszakże zmusił garnizon Fortu Casimir do kapitulacji, co ułatwił mu fakt, że w forcie nie było w ogóle prochu. Placówkę przemianował na Fort Trefaldighet (Fort Św. Trójcy). Holenderskim osadnikom przyrzeczono pełnię wolności, pod warunkiem złożenia przysięgi lojalności wobec korony szwedzkiej, co większość uczyniła. Nieliczni, którzy odmówili, zostali deportowani. Szwedzi stracili jednak drugi ze statków ekspedycji, który wpłynął na teren kolonii holenderskiej i został tam zarekwirowany.
Inwazja w 1655 roku Gdy informacja o tych wydarzeniach dotarła do Amsterdamu, dyrektorzy holenderskiej kompanii wysłali Stuyvesantowi statki z posiłkami i poleceniem odbicia placówki. Stuyvesant rozpoczął w sekrecie przygotowania do inwazji, ale Szwedzi szybko się o nich dowiedzieli i przygotowali fort Trefaldighet do obrony. Z początkiem września (starego porządku, 27 sierpnia wedle kalendarza gregoriańskiego) holenderska eskadra siedmiu jednostek, której flagowym okrętem był „Waegh” (32 działa; Weslager podaje nazwę „Wagh” i liczbę 35 dział) wpłynęła na wody Delaware i zakotwiczyła powyżej szwedzkiego fortu. Stuyvesant wysadził desant, który odciął możliwość komunikacji między Trefaldighet a Cristiną i zażądał kapitulacji. W odróżnieniu od demonstracji z 1651 roku, gdy cztery z jedenastu jednostek niosło działa, wszystkie okręty holenderskie były uzbrojone i niosły łącznie 317 ludzi. Po kilku dniach negocjacji, w czasie których Holendrzy przygotowywali oblężenie, szwedzki komendant, trzeźwo oceniwszy szanse obrony, poddał placówkę, którą ponownie przemianowano na Fort Casimir.
W międzyczasie Risingh zmobilizował ile mógł ludzi do obrony Fortu Cristina. Jego pozycja była jednak słaba, najlepsi żołnierze zostali wysłani do Trefaldighet z większością dostępnego prochu. Po kapitulacji Trefaldighet Holendrzy podpłynęli pod Cristinę, wysadzili desant i zażądali poddania fortu. Risingh negocjował, powołując się na wspólnotę wiary i grożąc konfliktem szwedzko-holenderskim w Europie. Stuyvesant był jednak nieugięty, ponawiał swoje żądania, a równocześnie prowadził regularne oblężenie, sypiąc baterie i przygotowując artylerię wokół szwedzkich umocnień. Po dwunastu dniach oblężenia, Risingh skapitulował honorowo; otrzymał gwarancję powrotu do Europy, a dla kolonistów, którzy woleli pozostać, gwarancję pełni praw, jako poddanych kolonii holenderskiej. Konflikt, który zakończył istnienie szwedzkiej kolonii w Ameryce Północnej, był zasadniczo bezkrwawy, jedyną ofiarą był szwedzki dezerter, który został postrzelony i raniony przez innych żołnierzy podczas próby ucieczki z Trefaldighet.
Zobacz też wojny kolonialne w Ameryce Północnej
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Historia Maryland Kategoria:Historia Pensylwanii Kategoria:Historia stanu Delaware Kategoria:Historia stanu New Jersey Kategoria:Stany Zjednoczone w epoce kolonialnej Kategoria:Wydarzenia 1655 Kategoria:Wojny w Ameryce Północnej Kategoria:Wojny w historii Holandii Kategoria:Wojny w historii Szwecji