Biblia warszawska, dawniej Nowy Przekład, potocznie: „Biblia Ojców”, lub: „Brytyjka” – XX-wieczne protestanckie tłumaczenie Pisma Świętego Starego i Nowego Testamentu z języków oryginalnych (hebrajskiego, aramejskiego i greckiego) na język polski, opracowane przez Komisję Przekładu Pisma Świętego, z inicjatywy Brytyjskiego i Zagranicznego Towarzystwa Biblijnego w Warszawie. Jest to najpopularniejszy w Polsce protestancki przekład Pisma Świętego.

Tło historyczne W okresie zaborów w polskim Kościele ewangelickim odczuwano potrzebę wydania nowego tłumaczenia Pisma Świętego, które byłoby tłumaczeniem nowoczesnym, zrozumiałym i przystępnym dla dziewiętnastowiecznych czytelników. Tłumaczenie to miałoby zastąpić wydaną w roku 1632 Biblię gdańską, której język wraz z upływem czasu stał się przestarzały, a niektóre słowa nabrały wręcz innego znaczenia. Jednak ewangelicy polscy, mieszkający w trzech zaborach nie podjęli próby podjęcia nowego tłumaczenia. Powołano Komisję warszawską, która pod kierownictwem ks. Gustawa Manitiusa dokonała rewizji Nowego Testamentu z Biblii gdańskiej. Komisja pracująca w składzie: ks. August Diehl (Kościół ewangelicko-reformowany), dyr. Vieweger i prof. Józef Przyborowski (zastąpiony po pierwszej naradzie przez prof. Jana Papłońskiego) w przeciągu 3 lat zrewidowała Ewangelie i Dzieje Apostolskie, które wydano w roku 1873 w Londynie nakładem Biblijnego Towarzystwa Św. Trójcy.

W roku 1878 na wniosek Brytyjskiego Towarzystwa Biblijnego na nowo podjęto pracę i powołano nowy Komitet, w skład którego weszli ewangelicy: ks. Gustaw Manitius, ks. August Diehl i literat Ludwik Jenike oraz katoliccy poloniści Jan Papłoński i Wilhelm Fecht. To grono teologów i filologów opracowało rewizję listów apostolskich i Objawienia św. Jana oraz na nowo porównało z tekstem greckim historyczną część Nowego Testamentu. Całość tej pracy wydano w Wiedniu w roku 1881 nakładem Brytyjskiego i Zagranicznego Towarzystwa Biblijnego.

Po odzyskaniu niepodległości zaczęto myśleć o nowym tłumaczeniu na język polski. Efektem tej pracy była „Księga Psalmów” na nowo przełożona przez ks. Jana Szerudę z języka hebrajskiego, wydana w roku 1937 nakładem Brytyjskiego i Zagranicznego Towarzystwa Biblijnego w Warszawie. Zostały przygotowane w rękopisach również księgi prorockie, w szczególności Amosa, Izajasza, Jeremiasza i Ozeasza, które jednak zaginęły w trakcie powstania warszawskiego.

Historia przekładu Po II wojnie światowej Wydział Teologii Ewangelickiej powołał Komisję w składzie ks. Wiktor Niemczyk, ks. Adolf Suess, ks. Karol Wolfram i ks. Jan Szeruda (oraz od listopada 1951 roku prof. Bartel). Komisja ta pod przewodnictwem ks. Jana Szerudy rozpoczęła prace w lutym 1949 roku. Komisja przyjęła cztery zasady: podstawą przekładu powinien być tekst oryginalny, przekład powinien być wierny, przekład powinien być jasny oraz przekład powinien być poprawny pod względem językowym. Postanowiono przełożyć Nowy Testament, a w pierwszej kolejności teksty potrzebne do użytku liturgicznego.

Fragmenty przekładu (Cztery Ewangelie) ukazały się po raz pierwszy w 1964 roku. Dwa lata później z okazji Tysiąclecia Państwa Polskiego i 150-lecia Brytyjskiego i Zagranicznego Towarzystwa Biblijnego wydany został cały Nowy Testament, który w ciągu ośmiu lat został wydany sześciokrotnie. W roku 1970 ukazała się edycja Nowego Testamentu i Psalmów. Prace nad tłumaczeniem całego Pisma Świętego trwały 25 lat i zakończyły się wydaniem w czerwcu 1975 roku całej Biblii warszawskiej.

Rewizja przekładu W 2021 roku Towarzystwo Biblijne w Polsce wyraziło pragnienie przystąpienia do rozpoczęcia prac nad zrewidowanym i poprawionym wydaniem Biblii warszawskiej.

Kanon Nowy Przekład zawiera protestancki kanon Pisma Świętego (39 ksiąg Starego Testamentu i 27 ksiąg Nowego Testamentu), choć ukazały się wersje zawierające na końcu Starego Testamentu apokryfy w tłumaczeniu Biblii Tysiąclecia, opatrzone tytułem „Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu i Apokryfy”.

Język przekładu Biblia warszawska jest współczesnym przekładem, stosującym współczesną szatę językową z zachowaniem pewnych tradycyjnych wyrażeń biblijnych (np. „zakon”, zamiast „prawo”) wywodzących się z Biblii gdańskiej. Istnieją też nawiązania do języka katolickiej Biblii Wujka, którą czytywali też chętnie protestanci.

Katolicki biblista Janusz Frankowski twierdził, że przekład ten jest zdecydowanie zbyt tradycyjny, zwracał też uwagę na błędy w koncepcji typograficznej, które według niego zaciemniały tekst, zwłaszcza w poezji: Chwilami nie można zorientować się w podziale na wersy, a to nieraz utrudnia zrozumienie nawet treści tekstu.

Źródła przekładu W pracach nad przekładem wykorzystano: Stary Testament Biblia Hebraica ed. R. Kittel, P. Kahle, A. Alt, O. Eissfeld, Stuttgart 1951

Nowy Testament Novum Testamentum Graece ed. E. Nestle, K. Aland, Stuttgart 1954; Novum Testamentum Graece ed. K. Aland, M. Black, B.M. Metzger, A. Wikgren, Stuttgart 1966

Tłumacze Nowy Przekład został opracowany przez Komisję Przekładu Pisma Świętego, w skład której wchodzili: ks. bp prof. dr Andrzej Wantuła, ks. bp prof. dr Jan Szeruda, ks. prof. dr Wiktor Niemczyk, ks. prof. dr Karol Wolfram, prof. dr Bronisław Wieczorkiewicz, oraz przedstawiciele innych Kościołów protestanckich w Polsce.

Stosunek tłumaczy do imienia Bożego Ks. bp prof. dr Andrzej Wantuła uważał, że użycie w przekładzie tekstu Pisma Świętego występującego w oryginale imienia Bożego Jahwe w miejsce zamiennika „Pan”, robi na słuchaczu szokujące wrażenie oraz „sprawia, że Bóg Starego Testamentu staje się czytelnikowi jakiś obcy, daleki i zostaje zepchnięty do rzędu bogów mitologii semickiej”. Z tego względu pochwalił zachowanie tradycyjnego zwrotu „Pan” w Psałterzu pierwszego wydania Biblii Tysiąclecia, gdyż uważał, że „to wyszło psalmom na korzyść i uratowało ich modlitewny charakter”. W rezultacie Biblia warszawska w wydaniu pierwszym ani razu nie użyła imienia Bożego. Późniejsze wydania używają imienia Bożego w formie Jahwe do siedmiu miejsc spośród 6828 wystąpień w tekście masoreckim: 2 Mojżeszowa 3,14A Bóg rzekł do Mojżesza: Jestem, który jestem. I dodał: Tak powiesz do synów Izraelskich: Jahwe posłał mnie do Was! i 6,3Objawiłem się Abrahamowi, Izaakowi i Jakubowi jako Bóg Wszechmocny, lecz imienia mojego Jahwe im nie objawiłem.; 4 Mojżeszowa 14,35Ja, Jahwe, powiedziałem tak i tak postąpię z całym złym zborem, który zmówił się przeciwko mnie. Na tej pustyni wyginą i tu pomrą., Psalm 83,19Niech wiedzą, że Ty jedynie, który masz imię Jahwe, Jesteś Najwyższym ponad całym światem. oraz w Księdze Izajasza 40,10Oto Wszechmocny Jahwe przychodzi w mocy, Jego ramię włada. Oto ci, których sobie zarobił są z nimi, a ci których sobie wypracował są przed nim. i 48,17 (2 razy)Tak mówi Jahwe, twój Odkupiciel, Święty Izraelski: Ja, Jahwe, twój Bóg, uczę cię tego co ci wyjdzie na dobre, prowadzę cię drogą, którą masz iść.. W niektórych wydaniach całkowicie zaniechano używania imienia Bożego.

Konkordancja W 1995 roku Oficyna Wydawnicza „Vocatio” wydała „Konkordancję Biblijną do Pisma Świętego Starego i Nowego Testamentu. Nowy Przekład z języków hebrajskiego i greckiego”, opracowaną przez Józefa Kajfosza i Mieczysława Kwietnia.

Wersja elektroniczna W 2014 roku dzięki współpracy Towarzystwa Biblijnego z wydawnictwem Logos Media, ukazało się elektroniczne wydanie Biblii warszawskiej jako e-book (w formatach EPUB i MOBI).

Spis ksiąg, sigla, strony Numeracja stron jest identyczna we wszystkich wydaniach zawierających Stary i Nowy Testament.

Stary Testament Lp. Tytuł księgi Sigla Strona 1. Pierwsza Księga Mojżeszowa I Mojż. 7 2. Druga Księga Mojżeszowa II Mojż. 63 3. Trzecia Księga Mojżeszowa III Mojż. 111 4. Czwarta Księga Mojżeszowa IV Mojż. 146 5. Piąta Księga Mojżeszowa V Mojż. 194 6. Księga Jozuego Joz. 236 7. Księga Sędziów Sędz. 264 8. Księga Rut Rut 292 9. Pierwsza Księga Samuela I Sam. 296 10. Druga Księga Samuela II Sam. 332 11. Pierwsza Księga Królewska I Król. 364 12. Druga Księga Królewska II Król. 402 13. Pierwsza Księga Kronik I Kron. 437 14. Druga Księga Kronik II Kron. 470 15. Księga Ezdrasza Ezdr. 510 16. Księga Nehemiasza Neh. 522 17. Księga Estery Est. 539 18. Księga Joba Job 548 19. Księga Psalmów Ps. 582 20. Przypowieści Salomona Przyp. 703 21. Księga Kaznodziei Salomona Kazn. 733 22. Pieśń nad Pieśniami P.n.P. 744 23. Księga Izajasza Izaj. 750 24. Księga Jeremiasza Jer. 814 25. Treny Treny 881 26. Księga Ezechiela Ez. 887 27. Księga Daniela Dan. 945 28. Księga Ozeasza Oz. 962 29. Księga Joela Joel 972 30. Księga Amosa Am. 976 31. Księga Abdiasza Abd. 984 32. Księga Jonasza Jon. 986 33. Księga Micheasza Mich. 989 34. Księga Nahuma Nah. 995 35. Księga Habakuka Hab. 998 36. Księga Sofoniasza Sof. 1001 37. Księga Aggeusza Ag. 1005 38. Księga Zachariasza Zach. 1007 39. Księga Malachiasza Mal. 1018

Nowy Testament Lp. Tytuł księgi Sigla Strona 1. Ewangelia św. Mateusza Mat. 1027 2. Ewangelia św. Marka Mar. 1068 3. Ewangelia św. Łukasza Łuk. 1093 4. Ewangelia św. Jana Jan 1136 5. Dzieje Apostolskie Dz. 1168 6. List św. Pawła do Rzymian Rzym. 1208 7. Pierwszy list św. Pawła do Koryntian 1 Kor. 1226 8. Drugi list św. Pawła do Koryntian 2 Kor. 1243 9. List św. Pawła do Galacjan Gal. 1255 10. List św. Pawła do Efezjan Efez. 1261 11. List św. Pawła do Filipian Fil. 1267 12. List św. Pawła do Kolosan Kol. 1272 13. Pierwszy list św. Pawła do Tesaloniczan I Tes. 1277 14. Drugi list św. Pawła do Tesaloniczan II Tes. 1281 15. Pierwszy list św. Pawła do Tymoteusza I Tym. 1284 16. Drugi list św. Pawła do Tymoteusza II Tym. 1289 17. List św. Pawła do Tytusa Tyt. 1293 18. List św. Pawła do Filemona Filem. 1296 19. List do Hebrajczyków Hebr. 1298 20. List św. Jakuba Jak. 1311 21. Pierwszy list św. Piotra I Piotr 1316 22. Drugi list św. Piotra II Piotr 1321 23. Pierwszy list św. Jana I Jan 1324 24. Drugi list św. Jana II Jan 1329 25. Trzeci list św. Jana III Jan 1330 26. List św. Judy Judy 1331 27. Objawienie św. Jana Obj. 1333

Zastosowanie Biblia warszawska jest używana przez Kościoły protestanckie podczas nabożeństw i do użytku domowego. Stała się najpopularniejszym protestanckim tłumaczeniem Pisma Świętego, zastępując używaną przez ponad 300 lat Biblię gdańską.

Nowy Testament w przekładzie Biblii warszawskiej jest rozpowszechniany bezpłatnie na masową skalę w formie drukowanej przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Gedeonitów w Polsce (tzw. gedeonitki).

Wydawca Wydawcą Biblii warszawskiej jest Towarzystwo Biblijne w Polsce. Dostępna jest w trzech formatach: małym, średnim i dużym.

Zobacz też polskie przekłady Biblii

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne Biblia-Online.pl Serwis pozwalający czytać i studiować Biblię warszawską online Internetowa Biblia 2000 – serwis pozwalający wyszukiwać i czytać Biblię w różnych przekładach, w tym Biblię warszawską Ebook – Biblia warszawska w formacie epub i mobi

Kategoria:Polskie przekłady Biblii Kategoria:Protestanckie przekłady Biblii