mały|250px|Maksymalny zasięg ostatniego zlodowacenia (przerywana czerwona linia) na tle starszych zlodowaceń plejstoceńskich na obszarze Polski thumb|250px|Zasięg lądolodu w Europie podczas zlodowacenia Wisły (würm, dewens) Zlodowacenie północnopolskie, zlodowacenie bałtyckie, ostatnie zlodowacenie, zlodowacenie Wisły, vistulian – najmłodsze ze zlodowaceń plejstoceńskich. Trwało od 115 tys. lat temu do 11,7 tys. lat b2k (przed rokiem 2000). Poprzedził je interglacjał eemski, a po nim nastąpił holocen – uznawany za otwarty interglacjał.
Nazwa Zlodowacenie północnopolskie w języku angielskim nosi nazwę , za pośrednictwem niemieckiego terminu , gdzie oznacza Wisłę. Do innych określeń tego okresu należą „zlodowacenie bałtyckie”, „zlodowacenie Wisły”, jak też „Vistulian”.
Mniej więcej ten sam okres w rejonie Alp obejmuje zlodowacenie würm, w Ameryce Północnej zlodowacenie wisconsin, na Wyspach Brytyjskich zlodowacenie dewens.
Zasięg W Polsce Około 22-20 tys. lat temu lądolód vistuliański osiągnął swój maksymalny zasięg w Europie Środkowej, docierając do równoleżnika współczesnego Leszna. Generalizując, jego maksymalne rozprzestrzenienie pokrywa się z południową granicą występowania strefy jezior polodowcowych: Pojezierze Leszczyńskie, Pojezierze Lubuskie, Pojezierze Wielkopolskie, Pojezierze Kujawskie, Pojezierze Pomorskie i Pojezierze Mazurskie.
Na obszarach objętych wówczas zlodowaceniem występują najlepiej wykształcone formy rzeźby polodowcowej, tzw. rzeźby młodoglacjalnej. Na terenie Polski północnej i środkowej występują trzy szczególnie wyraźnie ciągi moren czołowych, odpowiadające trzem fazom postojowym czoła lądolodu:
faza leszczyńska (maksymalny zasięg lądolodu, ok. 20 tys. lat BP); faza poznańska (ok. 18,8 tys. lat BP) faza pomorska (ok. 16 tys. lat BP).
Oprócz tych głównych faz można zaobserwować drobniejsze ciągi moren czołowych, odpowiadające krótszym postojom cofającego się lądolodu (np. subfazy krajeńska i kaszubsko-warmińska). Ostatniemu postojowi lądolodu na terytorium Polski odpowiadają moreny czołowe między Darłowem a jeziorem Gardno (subfaza gardzieńska, ok. 14 tys. lat BP). Kolejne fazy postoju lądolodu miały miejsce na terenie zalanym obecnie przez wody Bałtyku: są to faza Ławicy Słupskiej (ok. 13,5 tys. lat BP) i faza Południowej Ławicy Środkowej (ok. 12,5 tys. lat BP).
W Europie Maksymalny zasięg ostatniego zlodowacenia objął m.in. cały Półwysep Skandynawski, wschodnią część Półwyspu Jutlandzkiego, północną część Wysp Brytyjskich i znaczną część Alp.
W Ameryce Północnej W Ameryce Północnej lądolód laurentyjski objął dzisiejsze tereny Kanady i północnych stanów USA, do jeziora Michigan. Miąższość powstałego lądolodu wynosiła prawie dwa kilometry.
Podział Zlodowacenie północnopolskie dzieli się na: późny glacjał, od 15 tys. lat temu do 11,7 tys. lat temu pełny (=plenivistulian), od 70 tys. lat temu do 15 tys. lat temu górny, 25–15 tys. lat temu środkowy, 55–25 tys.lat temu dolny, 70–55 tys. lat temu wczesny, 115–70 tys. lat temu
Zobacz też zlodowacenia na terenie Polski
Przypisy
Kategoria:Zlodowacenia Kategoria:Plejstocen Kategoria:Geologia regionalna Polski