thumb|Mapa stanu Maryland Maryland () – stan Stanów Zjednoczonych na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego.

Jest jednym z 13 stanów założycielskich. Od południa graniczy z Dystryktem Kolumbii, Wirginią i Wirginią Zachodnią, od wschodu z Delaware, a od północy z Pensylwanią.

Zatoka Chesapeake dzieli stan na dwie części – wschodnią – nizinną i zachodnią – wyżynną, łagodnie wznoszącą się w kierunku Appalachów.

Geografia Stan zajmuje powierzchnię całkowitą  km², z czego  km² to powierzchnia lądowa, a  km² (21,2%) stanowią wody śródlądowe. Najwyższym wzniesieniem w stanie jest szczyt Hoye Crest na górze Backbone Mountain w hrabstwie Garrett, o wysokości 1024 m n.p.m. Najniższy punkt lądowy stanu położony jest na poziomie morza na brzegach zatoki Chesapeake oraz Oceanu Atlantyckiego. Najniższy punkt w granicach administracyjnych stanu położony jest na dnie zatoki Chesapeake, około 53 m pod poziomem morza, około 1,6 km na południowy zachód od południowego brzegu wyspy Kent w hrabstwie Queen Anne’s i określany jako Bloody Point Hole.

Topografia stanu Maryland jest zróżnicowana, dlatego czasami stan określa się mianem „Ameryki w miniaturze”. Stan posiada linię brzegową o długości około  km, z czego  km to linia brzegowa zatoki Chesapeake. Wschodnia część stanu ma charakter nizinny i położona jest na półwyspie Delmarva, wchodzącym w skład Niziny Atlantyckiej. Środkowa część stanu leży na obszarze wyżyny Piedmont, zaś na zachodzie znajdują się pasma górskie Pasma Błękitnego oraz gór Allegheny, wchodzących w skład systemu górskiego Appalachów.

Główne rzeki stanu to Patapsco, Patuxent, Potomak oraz Susquehanna.

Zbiorniki wodne W Maryland nie istnieje ani jedno naturalne jezioro, ponieważ procesy geologiczne w tym stanie nie sprzyjały powstawaniu jezior. Jako że lodowce nie występowały na tym obszarze podczas ostatniej epoki lodowcowej, w Maryland nie ma jezior polodowcowych. Wszystkie istniejące obecnie zbiorniki wodne w Maryland zostały stworzone sztucznie przez człowieka poprzez zatamowanie rzek. Choć niektóre z nich nazywane są jeziorami, jak na przykład jezioro Deep Creek Lake czy jezioro Lake Habeeb, to wszystkie są zbiornikami retencyjnymi. Największymi zbiornikami wodnymi w stanie są rezerwuar Conowingo Reservoir na rzece Susquehanna o powierzchni 34,65 km² i pojemności ponad 382 mln m³ oraz Deep Creek Lake o powierzchni 15,78 km² i pojemności ponad 127 mln m³. Poniższe zestawienie obejmuje zbiorniki wodne w Maryland o powierzchni ponad 3 km²(en) Maryland’s Lakes and Reservoirs: FAQ Maryland Geological Survey..

Nazwa Położenie Rzeka Przeznaczenie Powierzchnia (km²) Maksymalna pojemność (mln m³) Conowingo Reservoir hrabstwa Cecil i Harford, Pensylwania Susquehanna Elektrownia wodna 34,65 382 Deep Creek Lake hrabstwo Garrett Deep Creek (dopływ rzeki Youghiogheny) Elektrownia wodna, rekreacja 15,78 127 Liberty Reservoir hrabstwa Baltimore i Carroll North Branch Patapsco River zasoby wody dla miasta Baltimore 12,57 218 Youghiogheny River Reservoir hrabstwo Garrett, Pensylwania Youghiogheny zbiornik przeciwpowodziowy, elektrownia wodna 11,33 186 Loch Raven Reservoir hrabstwo Baltimore Gunpowder zasoby wody dla miasta Baltimore 9,71 113 Prettyboy Reservoir hrabstwo Baltimore Gunpowder zasoby wody dla miasta Baltimore 6,07 111 Jennings Randolph Lake hrabstwo Garrett North Branch zbiornik przeciwpowodziowy 3,90 161 Triadelphia Reservoir hrabstwo Montgomery Patuxent Elektrownia wodna 3,24 39 Rocky Gorge hrabstwo Montgomery Patuxent zasoby wody dla okolic Waszyngtonu 3,13 27

Parki stanowe

W Maryland znajduje się 45 parków stanowych, z których największy, park stanowy Gunpowder Falls w hrabstwie Baltimore, zajmuje powierzchnię 74,87 km².

Miejscowości Na terenie stanu Maryland znajduje się 157 miast ( lub ) i wsi (), w tym jedno o liczbie ludności przekraczającej 100 000, 23 powyżej 10 000 mieszkańców, a 97 powyżej 1000 mieszkańców (2022 r.).

Lista miast zamieszkanych przez 2000 lub więcej osób (2022 r.):

Klimat Wschodnia część Marylandu znajduje się w klimacie wilgotnym subtropikalnym (Cfa w Klasyfikacji klimatów Köppena), natomiast w jego zachodniej części występuje klimat oceaniczny (Cfb w Klasyfikacji klimatów Köppena).

Ludność Według szacunków United States Census Bureau, ludność stanu Maryland w roku 2020 wynosiła 6 177 224. Liczba ludności rośnie: w 2010 roku wynosiła , a w 2000 roku mieszkańców.

Podział administracyjny

Stan Maryland podzielony jest na 23 hrabstwa oraz miasto Baltimore, które zostało wyodrębnione w 1851 roku z hrabstwa Baltimore i posiada status równoważny hrabstwu, nie wchodząc w skład żadnego z nich. Największym hrabstwem pod względem liczby ludności jest hrabstwo Montgomery, a największym hrabstwem pod względem powierzchni lądowej jest hrabstwo Frederick.

Historia Przed przybyciem Europejczyków Pierwsi ludzie przybyli na tereny obecnego Maryland około 10 tysięcy lat p.n.e. wraz z zakończeniem ostatniej epoki lodowcowej. Głównym źródłem pożywienia plemion koczowniczych zamieszkujących te tereny około 1500 lat p.n.e. były ostrygi. Pierwsze indiańskie przedmioty gliniane pochodzą z okresu około 1000 lat p.n.e. Około roku 800 n.e. Indianie udomowili pierwsze rośliny, a do polowań na zwierzęta zaczęli korzystać z łuków i włóczni. Ślady pierwszych stałych indiańskich wiosek pochodzą z XII wieku.

Europejscy odkrywcy Pierwszym znanym Europejczykiem u brzegów Maryland był pływający pod banderą angielską wenecki żeglarz John Cabot, który w 1498 roku dotarł do wybrzeży obecnego hrabstwa Worcester. W 1524 roku włoski podróżnik Giovanni da Verrazzano wpłynął do zatoki Chesapeake. Dokładniejszej eksploracji zatoki dokonał w 1572 roku hiszpański gubernator kolonii Floryda, Pedro Menéndez de Avilés. W 1608 roku zatokę zbadał również angielski kolonizator z pobliskiego Jamestown, John Smith. Pierwsze przedmioty europejskie w Maryland w kontekście archeologicznym pochodzą z lat 20. XVII wieku.

thumb|Mapa kolonii Maryland

Okres kolonialny

Prowincja oficjalnie powstała 20 czerwca 1632 roku, gdy król Anglii Karol I Stuart nadał ją baronowi Baltimore, Cæciliusowi Calvertowi. Nazwa „Maryland” została nadana na cześć Henrietty Marii Burbon, żony króla Karola, kiedy 25 marca 1634 roku przybyli tu pierwsi koloniści. W 1649 roku uchwalono akt o tolerancji religijnej wprowadzający równość praw dla wszystkich chrześcijan.

Historia stanu 28 kwietnia 1778 roku – Ratyfikowanie Konstytucji. 1791 rok – Maryland odstąpił część swojego terytorium w celu utworzenia stołecznego Dystryktu Kolumbii. 1814 rok – Wojska brytyjskie pokonały oddziały amerykańskie w bitwie o Bladensburg. 1861–1865 – wojna secesyjna. Mimo że był to stan niewolniczy, Maryland pozostał wierny Unii. 1919–1933 – Maryland przeciwstawił się wprowadzeniu prohibicji.

Religia Dane z 2014 r.: protestanci – 52%: baptyści – 15%, metodyści – 8%, bezdenominacyjni – 7%, zielonoświątkowcy – 5%, pozostali – 17% (głównie: luteranie, anglikanie, kalwini, adwentyści dnia siódmego, uświęceniowcy, campbellici i anabaptyści), brak religii – 23% (w tym: 3% agnostycy i 3% ateiści), katolicy – 15%, żydzi – 3%, mormoni – 1%, muzułmanie – 1%, pozostałe religie – 5% (w tym: prawosławni, hinduiści, buddyści, świadkowie Jehowy, unitarianie uniwersaliści i bahaiści).

Gospodarka thumb|Ćwierć dolara; rewers z przydomkiem stanu Rolnictwo: uprawa kukurydzy, soi, oraz roślin szklarniowych. hodowla drobiu Przemysł: elektrotechniczny, elektroniczny, spożywczy, chemiczny.

Uczelnie Uniwersytet Marylandu w Baltimore Uniwersytet Marylandu w College Park Uniwersytet Johnsa Hopkinsa

Dodatkowe informacje Dewiza: (wł.) Czyny mężów, słowa niewiast. Symbole: kacyk (ptak), dąb biały, rudbekia

Przypisy

Linki zewnętrzne Maryland Geological Survey U.S. Census Bureau Historical Chronology Maryland State Archives

Kategoria:Stany Stanów Zjednoczonych