Juliusz Kulesza (ur. 19 maja 1928 w Warszawie, zm. 5 lutego 2025) – polski grafik i pisarz, uczestnik powstania warszawskiego, żołnierz Armii Krajowej, kapitan Wojska Polskiego, autor książek dotyczących II wojny światowej.

Życiorys Wychował się na Starym Mieście i Żoliborzu. Jego rodzice w okresie międzywojennym pracowali w Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych (PWPW). Okupację niemiecką spędził w Warszawie jako uczeń tajnych kompletów gimnazjalnych i wieczorowej szkoły poligraficznej. W latach 1942–1944 praktykant-rysownik w PWPW (ówczesna Staatsdruckerei). W powstaniu warszawskim walczył na Starym Mieście. Żołnierz Armii Krajowej w samodzielnej grupie PWB/17/S (Podziemna Wytwórnia Banknotów), uczestnik bojów o redutę PWPW, odznaczony Krzyżem Walecznych. Nosił pseudonim „Julek”. Po powstaniu uciekł z obozu Dulag 121 w Pruszkowie.

W latach 1945–1948 mieszkaniec Łodzi, gdzie zdał maturę w Liceum Ogólnokształcącym im. Gabriela Narutowicza. Latem 1948 wrócił do Warszawy. Student Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych, a od 1950 Akademii Sztuk Pięknych – po połączeniu obu uczelni. W 1954 uzyskał dyplom ASP na wydziale grafiki (pracownia prof. Tadeusza Kulisiewicza). Członek Związku Polskich Artystów Plastyków, uczestnik krajowych i zagranicznych wystaw, w tym kilku indywidualnych. W latach 1956–1958 członek grupy artystycznej „Korekta”. Przez ponad 30 lat projektant grafiki użytkowej dla wydawnictw (około 800 projektów zrealizowanych drukiem). W latach 1966–1972 grafik telewizyjnego magazynu „Refleksje”. Prowadził zajęcia pt. „Grafika współczesnej prasy” ze studentami wydziału dziennikarskiego Uniwersytetu Warszawskiego.

W latach 70. XX w. zajął się historią powstania warszawskiego. Autor i współautor licznych książek oraz artykułów na ten temat, a także kilkunastu haseł w Encyklopedii Powstania Warszawskiego.

Pojawił się w kilku filmach dokumentalnych związanych z powstaniem warszawskim.

W czasie okupacji niemieckiej zaczął grać w piłkę nożną – był juniorem drużyny AKS Żoliborz uczestniczącej w nielegalnych rozgrywkach piłkarskich. W latach 1946–1947 piłkarz łódzkiego KS „Spójnia”. Od 1938 kibic „Polonii” Warszawa. Autor publikacji poświęconych podziemnym rozgrywkom piłkarskim w Warszawie w okresie okupacji.

W 2002 został awansowany do stopnia porucznika, a w 2018 roku do stopnia kapitana Wojska Polskiego. Członek Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, Związku Powstańców Warszawskich i Polskiego Towarzystwa Historycznego. Przez całe życie był bezpartyjny. Od 2023 roku Honorowy Obywatel m.st. Warszawy.

Został pochowany na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie (kwatera 22H-4-26).

Publikacje Z Tasiemką na czołgi, Warszawa: Czytelnik, 1979, 1984, Warszawa: PWPW S.A., 2014. Reduta PWPW, Warszawa: PAX, 1989. Sierpień przez całe życie, Warszawa: Anta, 1994. Batalion DZIK w Powstaniu Warszawskim, opracowanie zbioru dokumentów, 1994. Przeciw konfidentom i czołgom (wspólnie z Robertem Bieleckim), 1996. Starówka. Warszawskie Termopile 1944, 1999. W murach Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych, Warszawa: Askon, 2003. Garłuch. 7 pułk piechoty AK, Warszawa: Vipart, 2004. Bohaterowie dwóch miast, Warszawa: Instytut Historii PAN, 2006. Powstańcza Starówka. Ludzie i ulice, Warszawa: Askon, Attyka, 2007. Bankowe szańce (wspólnie z Edmundem Baranowskim), Warszawa: Askon, 2009. Między Baranem a Narutowiczem. Zapiski warszawskiego łodzianina, 2010. Żyrafa przeciw panterom. IV Zgrupowanie żoliborskiego Obwodu AK w Powstaniu Warszawskim, 2010. Warszawskie gry wojenne. Wspomnienia z lat wojny, okupacji i Powstania Warszawskiego (wspólnie z Edmundem Baranowskim), Warszawa: WIS, 2011. Podziemny futbol 1939-1944, Warszawa, 2012. Zakazane gole. Futbol w okupowanej Warszawie, Warszawa: Instytut Wydawniczy Erica, MPW, 2014. Z wyroku Polski Podziemnej, Warszawa: Mireki, 2015. Sen o Rybakach, Warszawa: PWPW S.A., 2015. Zapamiętane, Warszawa: PWPW S.A., 2020. 101 moich plastyków, Warszawa: PWPW S.A., 2022. Staromiejskie zgrupowanie „Róg”. Kalendarium, Warszawa: IPN/MPW, 2024. Spotkania, Warszawa: Fundacja PWPW, 2025.

Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2001) „za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, za działalność społeczną na rzecz organizacji kombatanckich”. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1944) Medal Wojska Krzyż Partyzancki Krzyż Armii Krajowej Warszawski Krzyż Powstańczy Medal za Warszawę 1939–1945 Medal Pro Bono Poloniae (2023) Medal „Za popularyzację Powstania Warszawskiego” Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” odznaki honorowe kombatanckich środowisk: zgrupowania „Leśnik”, zgrupowania „Róg”, batalionów „Dzik” i „Pięść” Kustosz Pamięci Narodowej (2015)

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Absolwenci szkół średnich w Łodzi Kategoria:Artykuły wymagające uzupełnienia źródeł od 2010-11 Kategoria:Członkowie Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej (kombatanci) Kategoria:Honorowi obywatele miasta stołecznego Warszawy Kategoria:Kombatanci mianowani oficerami III Rzeczypospolitej Kategoria:Kustosz Pamięci Narodowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Medalem „Pro Bono Poloniae” Kategoria:Odznaczeni Medalem Wojska Kategoria:Odznaczeni Medalem za Warszawę 1939–1945 Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni Warszawskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Pochowani na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie Kategoria:Polscy graficy Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Urodzeni w 1928 Kategoria:Więźniowie Dulagu 121 Pruszków Kategoria:Zmarli w 2025 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej