thumb|Silnie zbiegające blaszki thumb thumb Bruzdniczek największy lub sadówka podsadka (Clitopilus prunulus (Scop.) P. Kumm.) – gatunek grzybów należący do rodziny dzwonkówkowatych (Entolomataceae).

Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Clitopilus, Entolomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1772 r. Giovanni Antonio Scopoli, nadając mu nazwę Agaricus prunulus. Obecną nazwę nadał mu w 1871 r. Paul Kummer, przenosząc go do rodzaju Clitopilus. Synonimy naukowe:

Polską nazwę zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako majówka, podsadka, sadówka, rumieniak podsadka, sadówka (bedłka) podsadka.

Morfologia Kapelusz Średnica 3–10 cm, w młodym wieku półkolisty, później łukowaty z zapadniętym środkiem, na koniec staje się lejkowaty. Brzegi zawsze podwinięte. Skórka biała lub białoszarawa, w stanie suchym naga i matowa, po deszczach trochę śluzowata. Hymenofor Blaszkowy, blaszki początkowo białe, później różowawe, gęste, niskie i nierównej długości, dość głęboko zbiegające na trzon. Trzon Wysokość 3–7 cm, grubość 8–18 mm, cylindryczny, pełny. Czasami wyrasta ekscentrycznie (tzn. nie na środku kapelusza). Jest włókniście żłobiony, oszroniony, a dołem zwężony. Kolor biały. Miąższ Biały, miękki i elastyczny, nie zmieniający zabarwienia po przekrojeniu. Smak nieznaczny, zapach przypomina świeżo zmieloną mąkę. Wysyp zarodników Różowawy. Zarodniki szerokowrzecionowate, o rozmiarach 10–14 × 5–6 µm. Gatunki podobne Często bywa mylony z kępkowcem białawym (Lyophyllum connatum). Może też być pomylony z trującą lejkówką liściową (Clitocybe phyllophila) lub również trującą dzwonkówką trującą (Entoloma sinuatum). Odróżnia się od nich silnie zbiegającymi blaszkami o różowawym odcieniu i charakterystycznym zapachem.

Występowanie i siedlisko Jest pospolity na półkuli północnej w strefie klimatu umiarkowanego. Występuje także w Ameryce Środkowej i Australii. W Polsce jest bardzo pospolity.

Naziemny grzyb saprotroficzny. Rozwija się w lasach liściastych i iglastych, głównie wśród mchów. Najczęściej występuje w bardziej oświetlonych miejscach lasu; na leśnych ścieżkach i drogach, na polankach. Wytwarza owocniki od lipca do listopada, prawie zawsze gromadnie.

Znaczenie Grzyb jadalny, jednak zbierany może być tylko przez bardzo doświadczonych grzybiarzy. Łatwo go bowiem pomylić z silnie trującymi białymi lejkówkami. Nadaje się do sosów, a także do suszenia. Ze względu na miękkość miąższu nie nadaje się do marynowania w occie.

Przypisy

Kategoria:Dzwonkówkowate Kategoria:Grzyby jadalne Kategoria:Mykobiota Polski