ORP Warszawa – monitor rzeczny Marynarki Wojennej II RP.

Budowa i historia Monitor zbudowany został w 1920 roku w Stoczni Gdańskiej, wraz z trzema bliźniaczymi jednostkami typu B (tzw. monitory „gdańskie”): OORP „Pińsk”, „Toruń” (eks-„Mozyrz”) i „Horodyszcze”. 30 kwietnia 1920 roku Minister Spraw Wojskowych nadał mu nazwę „Warszawa”Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 17 z 25.05.1920 r.. 13 sierpnia 1920 roku wszedł do służby w I Dywizjonie Flotylli Wiślanej. W kwietniu 1922 roku wraz z ORP „Mozyrz” przydzielony został do Flotylli Pińskiej. W następnym roku wszedł w skład I Dywizjonu Bojowego tej flotylli. W latach 1925–1928 wszystkie monitory zostały przezbrojone w dwa działa kalibru 75 mm i haubicę kal. 100 mm. Kolejna modernizacja w roku 1930 polegała na zdjęciu lewoburtowej wieżyczki ckm oraz na przystosowaniu pozostałych wieżyczek do obrony przeciwlotniczej. W latach 1935–1937 na monitorze zastosowano dodatkowe zestawy pływaków zmniejszające dotychczasowe zanurzenie do 0,6 m. Od 1934 roku przystąpiono do głębokiej modernizacji monitorów. Prawdopodobnie ORP „Warszawa”, jak i ORP „Horodyszcze” przed wrześniem 1939 roku nie zostały w pełni zmodernizowane. Modernizacja polegała tylko na wymianie silników na jednostki o mocy 100 KM.

W 1939 okręt przydzielono do Oddziału Wydzielonego „Prypeć”. Z powodu niskiego stanu wód nie osiągnął on jednak wyznaczonego mu rejonu Mostów Wolańskich. 18 września 1939 roku zatopiony został przez własną załogę w rejonie ujścia rzeki Cna, na wschód od Mostów Wolańskich.

11 października 1939 roku został wydobyty przez Rosjan i po remoncie w Kijowie wcielony do służby pod nazwą „Witebsk”, formalnie wciągnięty na listę Flotylli Dnieprzańskiej już 24 października 1939 roku. Został przezbrojony w trzy działa kal. 76,2 mm i cztery karabiny maszynowe kal. 7,62 mm. Od 17 lipca 1940 roku wchodził w skład radzieckiej Flotylli PińskiejS.S. Bierieżnoj, op. cit., s. 45.. Po ataku Niemiec na ZSRR walczył od lipca 1941 roku pod Bobrujskiem na Berezynie, na Desnie oraz na Dnieprze (pod Domantowem, Suchołuczem i w obronie Kijowa). Wobec niemożności ewakuacji, 18 września 1941 roku został samozatopiony przez załogę w rejonie Chotników pod Kijowem (według niektórych polskich źródeł, zatopiony przez Luftwaffe).

W sierpniu 1944 roku został podniesiony przez Rosjan, po czym złomowany w Kijowie. Po II wojnie światowej w Polskiej Marynarce Wojennej służbę pełniły dwa okręty noszące nazwę „Warszawa”. Były to niszczyciel projektu 56AE i niszczyciel projektu 61MP.

Dowódcy: por. mar. Jan Giedrojć (23 września 1920) por. mar. Jan May (lipiec 1941) st. lejtnant A.I. WarganowIwan I. Czernikow: Encikłopedia monitorow. Zaszczitniki riecznych granic Rossii, Sudostrojenie, St. Petersburg, 2007, , s. 320. thumb|„Toruń” i „Warszawa” w Pińsku

Dane taktyczno-techniczne Uzbrojenie: początkowe: 2 armaty kalibru 105 mm (2 x I) 5 karabinów maszynowych kal. 7,92 mm od 1930: 1 haubica kal. 100 mm, 2 armaty kal. 75 mm 4 km kal. 7,92 mm jako „Witebsk”: 3 armaty kal. 76,2 mm USW wz. 36 (1 x II, 1 x I) 4 km kal. 7,62 mm Opancerzenie na burtach – 5 mm pokład – 6 mm wieże działowe – 10 mm podstawy km – 8 mm stanowisko dowodzenia – 8 mm

Przypisy

Bibliografia

S.S. Bierieżnoj, Trofiei i rieparacji WMF SSSR, Jakuck 1994

Kategoria:Polskie okręty rzeczne z okresu 1920–1939 Kategoria:Polskie okręty rzeczne z okresu II wojny światowej Kategoria:Polskie okręty rzeczne zatopione w czasie II wojny światowej Kategoria:Radzieckie okręty rzeczne z okresu II wojny światowej Kategoria:Radzieckie okręty rzeczne zatopione w czasie II wojny światowej Kategoria:Samozatopione polskie okręty rzeczne Kategoria:Statki i okręty zatopione na rzekach Kategoria:Statki zbudowane w Stoczni Gdańskiej (Wolne Miasto Gdańsk) Kategoria:Zatopione monitory Kategoria:Polskie monitory