mały|Honorowy dyplom przyznany E. Sówce mały|Mural w Katowicach z Erwinem Sówką Erwin Sówka (ur. 18 czerwca 1936 w Giszowcu, zm. 21 stycznia 2021) – polski malarz zaliczany do prymitywistów, emerytowany górnik kopalni węgla kamiennego Wieczorek w Janowie, był ostatnim żyjącym twórcą Grupy Janowskiej (gdy z grupy odszedł Teofil Ociepka, wyznaczył go na swojego następcę jako poważnie podchodzącego do okultyzmu, mistyki i śląskiego genius loci).
Życiorys Urodził się w rodzinie górniczej w Giszowcu. W wieku 16 lat podjął pracę w elektrowni Jerzy przy kopalni Giesche i już wtedy namalował swój pierwszy obraz. W krótkim czasie podjął pracę jako górnik w kopalni Giesche, gdzie pracował razem z Ewaldem Gawlikiem. Na emeryturę przeszedł w 1986.
W swojej twórczości nawiązywał do mitów górniczych i kultury starożytnego wschodu. Przedstawiał głównie akty kobiece na tle Nikiszowca, domów z wielkiej płyty, ogródków działkowych, górników i ich mieszkań.
Osiągnął światowy rozgłos. Jego prace prezentowane były w kraju i za granicą m.in. we Francji, Włoszech, i Chorwacji, a odnaleźć je można w zbiorach m.in.: Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Muzeum Śląskiego w Katowicach, Galerii „Barwy Śląska” oraz w wielu polskich i zagranicznych kolekcjach prywatnych. Posiada biogram w Światowej Encyklopedii Sztuki Naiwnej. O jego twórczości powstało kilka filmów dokumentalnych (m.in. Sówka Erwin Adama Sikory z 2005), a Lech Majewski nakręcił pełnometrażową opowieść o malarzu i Grupie Janowskiej pt. Angelus (2001).
W 2012 został laureatem Cegły Janoscha, nagrody przyznawanej przez katowicką redakcję Gazety Wyborczej za zasługi w zachowywaniu kulturowej tożsamości Górnego Śląska i rozsławianiu regionu. W 2013 odznaczony Złotą Odznaką Honorową za Zasługi dla Województwa Śląskiego. W 2017 otrzymał srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.
W 2014 wystąpił w teledysku grupy Pilar – w utworze Świt zagrał samego siebie.
Mieszkał w Katowicach w dzielnicy Zawodzie. Zmarł w wieku 84 lat. Pogrzeb Erwina Sówki, w którym uczestniczył m.in. premier Mateusz Morawiecki, odbył się 25 stycznia 2021. Po nabożeństwie w kościele św. Anny na Nikiszowcu został pochowany na tamtejszym cmentarzu parafialnym.
Upamiętnienie 26 listopada 2020 r. Erwinowi Sówce został przyznany dyplom „Honorowego Świadka Koronnego Polskiej Kultury”. Wyróżnienie wręczono 27 maja 2021 r. podczas pośmiertnego wernisażu w Salonie Hoffman przy Kujawsko-Pomorskim Ośrodku Kultury w Bydgoszczy rodzinie.
Na bocznej ścianie 4-piętrowego bloku, przy ulicy 1 Maja 162a-d w katowickiej dzielnicy Zawodzie powstał mural ku pamięci Erwina Sówki. Oficjalne odsłonięcie nastąpiło w sobotę 25 czerwca 2022 r. Mural powstał w ramach inicjatywy lokalnej, a wykonali go Raspazjan Jan i Karol Kobryń. Odsłonięcie muralu odbyło się z udziałem władz miasta.
Wybrane prace
Wystawy rodzaj wystawy rok miasto miejsce tytuł i uwagi Indywidualna 1979 Katowice X Ogólnopolskie Seminarium Nauk Politycznych, Uniwersytet Śląski Malarstwo Erwina SówkiIndywidualna1980KrakówGaleria Piwnicy pod BaranamiErwin Sówka. MalarstwoIndywidualna1985SosnowiecKlub Twórczości Artystycznej „Impuls” Sosnowieckiej Spółdzielni MieszkaniowejErwin Sówka. MalarstwoIndywidualna1985KrakówGaleria „Pisma Literacko-Artystycznego”Erwin Sówka. Tantryczne fascynacjeIndywidualna1986KatowiceGaleria „Semafor”, Muzeum ŚląskieErwin SówkaIndywidualna1992WarszawaPaństwowe Muzeum EtnograficzneErwin Sówka – od okultyzmu do księgi Genesis…Indywidualna1992KrakówUniwersytet JagiellońskiErwin Sówka – Mistycyzm i tantryzmIndywidualna2001KatowiceMuzeum ŚląskieOd okultyzmu do Hare Kryszna – Jubileusz 45-lecia pracy twórczejIndywidualna2004RybnikGaleria Klubu EnergetykaWystawa prac Erwina SówkiIndywidualna2005KatowiceGaleria Sztuki Pogranicza – Muzeum ŚląskieBogini- Kochanka – Demon. Kobieta w malarstwie E. SówkiIndywidualna2008KatowiceGaleria ASP Rondo SztukiDusza ZiemiIndywidualna2008PłockGaleria Oto JaZ Ziemi do NiebaIndywidualna2010BydgoszczGaleria Sztuki Ludowej i Nieprofesjonalnej WOKiSMistrz i UczeńIndywidualna2010KatowiceMiejski Dom Kultury Katowice-ZawodzieWystawa prac Erwina SówkiIndywidualna2011PłockSpichlerz – Muzeum MazowieckieErwin Sówka, czyli widzieć więcejIndywidualna2011GliwiceMuzeum w GliwicachKopalnia kolorówIndywidualna2012KatowiceMuzeum ŚląskieSztukmistrz. E. Sówka retrospektywnieIndywidualna2014OlsztynBWA Galeria SztukiSztukmistrz ze ŚląskaIndywidualna2015KatowiceWalcownia Cynku – Katowice-SzopieniceErwin Sówka, czyli o znakach na niebie i ziemiIndywidualna2020RacibórzMuzeum w RaciborzuMalarstwo Erwina SówkiIndywidualna2021BydgoszczKujawsko-Pomorskie Centrum Kultury w Bydgoszczy„Wizjoner (Cykl wystaw jubileuszowych)”Indywidualna2021PłockPłocka Galeria Sztuki„Powyżej Saturna (Cykl wystaw jubileuszowych)”Indywidualna2021ZamośćBWA - Galeria Zamojska„W labiryncie znaczeń (Cykl wystaw jubileuszowych)”
rodzaj wystawy rok miasto miejsce tytuł i uwagi Zbiorowa 1973 Rzym, Włochy Galeria La Feluca I naifs delia Polonia Zbiorowa 1974 Szczecin Zamek Książąt Pomorskich I Triennale Plastyki Nieprofesjonalnej Zbiorowa 1974 Kraków Pałac pod Baranami I Triennale Plastyki Nieprofesjonalnej Zbiorowa 1977 Zagrzeb, Jugosławia Galerija Primitivne umjetnosti Medunarodni susret naivne umjetnosti Naivi ‘77 Zbiorowa 1979 Katowice Galeria Uniwersytecka, Muzeum Uniwersytetu Śląskiego Dziecko w malarstwie nieprofesjonalnym Zbiorowa 1982 Nowy Sącz Muzeum Okręgowe W kręgu Teofila Ociepki Zbiorowa 198. Zabrze Muzeum Regionalne Wizjonerzy w polskiej sztuce nieprofesjonalnej Zbiorowa 1985 Radom Muzeum im. Jacka MalczewskiegoTalent, pasja, intuicja Zbiorowa 1986 Katowice Galeria „P” Muzeum Śląskiego Talent, pasja, intuicja Zbiorowa 1988 Włocławek Muzeum Etnograficzne Alchemiczny krąg Teofila Ociepki Zbiorowa 1991 Katowice Muzeum Śląskie Bóg, diabeł, demony..., czyli antropologia dobra i zła w polskiej sztuce nieprofesjonalnej Zbiorowa 1991 Warszawa Państwowe Muzeum Etnograficzne Bóg, diabeł, demony..., czyli antropologia dobra i zła w polskiej sztuce nieprofesjonalnej Zbiorowa 1992 Rouen, Francja ... III Światowy Festiwal Sztuki „Art Dechirure” – Sztuka i rozdarcie Zbiorowa 2003 Sztokholm, Szwecja Instytut Polski Malarze metafizycy z Janowa na Śląsku Zbiorowa 2003 Düsseldorf, Niemcy Instytut Polski Sówka, Ociepka, Wróbel – mistrzowie dnia siódmego Zbiorowa 2003 Katowice Biuro Wystaw Artystycznych Katowicki Underground Artystyczny po 1953 roku Zbiorowa 2004 Katowice Muzeum Śląskie Malarze metafizycy z Janowa. Od Teofila Ociepki do Erwina Sówki Zbiorowa 2004 Rapperswil, Szwajcaria Muzeum Polskie Silesia Viva Zbiorowa 2005 Radom, Warszawa, Nowy Sącz, Krynica-Zdrój Muzeum im. Jacka Malczewskiego, Państwowe Muzeum Etnograficzne, Galeria Dawna Synagoga, Muzeum Nikifora Talent, pasja, intuicja II (cykl wystawowy) Zbiorowa 2006 Nakło Śląskie Zamek Wystawa inauguracyjna sztuki intuicyjnej Zbiorowa 2006 Katowice Galeria Sztuki Pogranicza - Muzeum Śląskie 60 lat Grupy Janowskiej Zbiorowa 2007 Dortmund, Niemcy Westfälisches IndustriemuseumSilesia viva. Śląskie malarstwo naiwne ze zbiorów Muzeum Miejskiego w Zabrzu
Przypisy insilesia.pl [dostęp 2017-05-22].
.
Bibliografia
Informacje o Erwinie Sówce
Kategoria:Malarze związani z Katowicami Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Pochowani w Katowicach Kategoria:Polscy malarze prymitywiści Kategoria:Urodzeni w 1936 Kategoria:Zmarli w 2021 Kategoria:Ludzie urodzeni w Giszowcu