Stanisław Łojasiewicz (ur. 9 października 1926 w Warszawie, zm. 14 listopada 2002 we Włoszech) – polski matematyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk.
Biogram Syn Stanisława Marii Józefa (ur. w Bochni w 1899, zm. w Blackpool w 1966), kapitana Wojska Polskiego. W 1945 rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jeszcze będąc studentem pracował na uczelni jako wolontariusz. Badał teorię równań różniczkowych, w której to dziedzinie doktoryzował się trzy lata po ukończeniu studiów (1950). Po doktoracie zajął się zagadnieniami teorii dystrybucji. Na zaproszenie sławnego francuskiego matematyka, Laurenta Schwartza, wyjechał do Paryża. Podczas pobytu we Francji samodzielnie rozwiązał tzw. problem dzielenia dystrybucji przez funkcje analityczne, który sprawiał kłopot tamtejszym matematykom. Sposób rozwiązania tego problemu został nazwany nierównością Łojasiewicza. W oparciu o analizę tej nierówności stworzył dwa nowe działy matematyki: geometrię semianalityczną, która później rozwinęła się w geometrię subanalityczną oraz analizę różniczkową.
Od 1958 prowadził badania za granicą na uniwersytetach w Chicago, Berkeley oraz Princeton. Rozbudował tam swoją teorię geometrii semianalitycznej. W późniejszych latach wykładał także we Włoszech (Piza), Hiszpanii (Valladolid, Madryt) oraz na zaproszenie UNESCO w Argentynie (Buenos Aires). W 1970 r. na Międzynarodowym Kongresie Matematyków (ICM) w Nicei wygłosił invited address na temat zbiorów semianalitycznych w sekcji Géométrie et Topologie. Analyse sur les varietésJego referat Sur les ensembles semi-analytiques został opublikowany w tomie 2 Actes du Congrès International des Mathématiciens 1970, s. 237-241.. Rok później został wybrany do Polskiej Akademii Nauk, której członkiem rzeczywistym stał się w 1980. Od samego początku istnienia Instytutu Matematycznego PAN był mocno zaangażowany w jego prace. W Instytucie Matematyki UJ prowadził regularnie seminaria z zakresu analizy różniczkowej i teorii osobliwości. Jego działalność naukowa i dydaktyczna przyciągnęła grupę uczniów, z której z czasem wyrosła szkoła matematyczna. Wśród jej przedstawicieli byli uczeni z Krakowa, Warszawy, Gdańska, Łodzi, Kielc oraz ośrodków za granicą (we Francji, Włoszech, Holandii, Hiszpanii, Niemczech, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Japonii).
W swoim dorobku miał ponad 70 publikacji, m.in. Wstęp do teorii funkcji rzeczywistych (1973) oraz Wstęp do geometrii analitycznej zespolonej (1988). Jego prace dotyczyły równań różniczkowych, mechaniki teoretycznej, analizy różniczkowej, teorii dystrybucji i geometrii analitycznej.
Był członkiem czynnym PAU, Academia Europea stworzonej przez Unię Europejską oraz papieskiej Pontificia Academia Scientiarum w Watykanie, w której prezydium przez wiele lat zasiadał. Zasiadał w Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej w Warszawie. Otrzymał wiele odznaczeń i wyróżnieńRoman Duda, Matematycy XIX i XX wieku związani z Polską, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2012, s. 280-281., m.in. Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1998)., Nagrodę im. Alfreda Jurzykowskiego (1985), Medal Komisji Edukacji Narodowej, Medal im. Wacława Sierpińskiego (1984), Medal im. Stefana Banacha. W 1968 został laureatem nagrody państwowej I stopniaNowiny Rzeszowskie, nr 172 (5927), 20-21-22 lipca 1968, s. 2..
W życiu prywatnym interesował się muzyką poważną (grał na fortepianie), turystyką górską, narciarstwem oraz literaturą hiszpańską i włoską. Zmarł 14 listopada 2002, wracając z konferencji naukowej we Włoszech. Został pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kw. GD-płn.-7). mały|Grób prof. Stanisława Łojasiewicza na cmentarzu Rakowickim
Upamiętnienie Nowo wybudowaną ulicę w Krakowie na terenie III Kampusu UJ, przy której mieści się Wydział Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, nazwano imieniem prof. Stanisława Łojasiewicza.
Od 2010 r. na Uniwersytecie Jagiellońskim odbywa się corocznie Wykład Łojasiewicza poświęcony jego pamięci. Wykładowi towarzyszą warsztaty przygotowujące.
RokWykładowcaUniwersytetKrajTytuł2010Shing-Tung YauHarvard UniversityChiny / Stany ZjednoczoneCoupled system of Hermitian metrics with Hermitian Yang-Mills system2011Richard S. HamiltonColumbia UniversityStany ZjednoczoneThe Ricci flow in lower dimensions2012FrancjaDifferential algebraic groups2013Neil TrudingerAustralian National UniversityAustraliaOptimal transportation in the 21st century2014Princeton UniversityBrazylia / Stany ZjednoczoneThe min-max theory of minimal surfaces and applications2015Noga AlonTel Aviv UniversityIzraelSignrank and its applications in combinatorics and complexity2017Artur Avila / Centre national de la recherche scientifiqueBrazylia / FrancjaOne-frequency Schrödinger operators and the almost reducibility conjecture2018Luis A. CaffarelliUniversity of Texas at AustinArgentyna / Stany ZjednoczoneSome models of segregation2023Maksym RadziwiłłUniversity of Texas at AustinPolska / Kanada / Stany ZjednoczoneRecent developments in analytic number theory2024László LovászEötvös Loránd UniversityWęgryThe infinite is a good approximation of the very large finite2025Peter SarnakUniwersytet PrincetonStany ZjednoczoneThe complexity of divisors of a number2026Tom HutchcroftCalifornia Institute of Technology / Uniwersytet PrincetonWielka Brytania / Stany ZjednoczoneDimension dependence of critical phenomena
Przypisy
Bibliografia Paweł Stachnik, Wygrała matematyka, w: Dziennik Polski z dn. 5 marca 2002, . Odeszli wybitni krakowianie, w: Dziennik Polski z dn. 18 listopada 2002, . Uroczystość odnowienia doktoratu Profesora Stanisława Łojasiewicza, Roczniki Polskiego Towarzystwa Matematycznego, Seria II: Wiadomości Matematyczne t. 36 (2000), s. 169-173. Wiesław Pawłucki, Stanisław Łojasiewicz (1926-2002), Roczniki Polskiego Towarzystwa Matematycznego, Seria II: Wiadomości Matematyczne 39 (2003), s. 183-190.
Kategoria:Członkowie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Polscy matematycy XX wieku Kategoria:Polscy matematycy XXI wieku Kategoria:Polscy twórcy podręczników analizy matematycznej Kategoria:Zmarli w 2002 Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Laureaci medalu im. Wacława Sierpińskiego Kategoria:Laureaci medalu im. Stefana Banacha Kategoria:Osoby upamiętnione nazwami nierówności Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie