Władysław Gurgacz, Ojciec, Sem (ur. 2 kwietnia 1914 w Jabłonicy Polskiej, zm. 14 września 1949 w Krakowie) – polski zakonnik rzymskokatolicki, jezuita, uczestnik podziemia niepodległościowego i antykomunistycznego po II wojnie światowej. Kapelan Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowej (PPAN). Stracony w więzieniu Montelupich.

Życiorys thumb|left|Władysław Gurgacz. Fotografia propagandowa, zainscenizowana przez Urząd Bezpieczeństwa mały|Więzienie „Montelupich” – tu został rozstrzelany ks. Władysław Gurgacz Był synem Jana i Marii Gurgaczów. Absolwent gimnazjum w Korczynie. W 1931 wstąpił do Towarzystwa Jezusowego w Starej Wsi, a w sierpniu 1942 z rąk bp. Teodora Kubiny otrzymał na Jasnej Górze święcenia kapłańskie. W latach 1945–1947 był kapelanem szpitalnym w Gorlicach, a później (1947–1948) u sióstr służebniczek w Krynicy. Tu wiosną 1948 związał się z oddziałem zbrojnym powstałej jesienią 1947 antykomunistycznej Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowej i był jego kapelanem. thumb|Ks. Władysław Gurgacz po prymicji

2 lipca 1949 został aresztowany przez UB w Krakowie, a następnie w procesie pokazowym przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Krakowie, na wniosek prokuratora wojskowego Henryka Ligięzy 13 sierpnia 1949 został skazany w trybie doraźnym na karę śmierci przez sędziów Władysława Stasicę i Ludwika Kiełtykę. Wyrok wykonano 14 września 1949 przez rozstrzelanie na podwórzu więzienia przy ul. Montelupich w Krakowie, według relacji naocznego świadka egzekucji, wykonano ją „strzałem katyńskim”, w tył głowy. Katem wykonującym wyrok był prawdopodobnie Władysław Szymaniak, w protokole określony jako „dowódca plutonu egzekucyjnego” [dostęp 2010-11-09]..

Symboliczny grób ks. Władysława Gurgacza znajduje się na Cmentarzu wojskowym przy ul. Prandoty w Krakowie (kwatera LXXXII, rząd 3, miejsce 52)Lokalizacja kwatery na wikimapia.org.. Zrehabilitowany został 20 lutego 1992.

3 grudnia 2019 zidentyfikowano szczątki ks. Władysława Gurgacza odnalezione w październiku 2018 podczas prac ekshumacyjnych na Cmentarzu Rakowickim.

14 września 2021 spoczął w nowej Kwaterze Wojennej Żołnierzy Podziemia Niepodległościowego 1939–1963 na cmentarzu przy ul. Prandoty w Krakowie. mały|Grób ks. Władysława Gurgacza na cmentarzu wojskowym przy ul. Prandoty w Krakowie

Ordery i odznaczenia Postanowieniem 9 listopada 2007 r. za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej został odznaczony pośmiertnie przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.. Przekazanie orderu nastąpiło 14 czerwca 2008 r.

Upamiętnienie W miejscowości Łabowa w 2019 został odsłonięty pomnik upamiętniający ks. Władysława Gurgacza. Film Gurgacz. Kapelan Wyklętych wszedł na ekrany w 2018. Reżyserem i autorem scenariusza był Dariusz Walusiak. Jego imieniem nazwano ulice w Krakowie na Grzegórzkachwikimapia.org., w Nowym Sączu (Dęblina)wikimapia.org., w WarszawieZarządzenie Zastępcze Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 listopada 2017 r. w sprawie nadania nazwy ulicy, „Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego”, Warszawa, dnia 10 listopada 2017 r., poz. 10147. w Krynicy-Zdroju przy kościele pod wezwaniem św. Antoniego Padewskiegowikimapia.org. oraz w Żeleźnikowej Wielkiej. Drużyną harcerską noszącą imię ks. Gurgacza jest 1 Starosądecka Drużyna Harcerzy „Leśni” ZHR. Na Hali Łabowskiej w Beskidzie Sądeckim znajduje się obelisk postawiony ku jego czci, przy którym corocznie spotykają się byli żołnierze Armii Krajowej i PPAN. Tablice poświęcone pamięci ks. Władysława Gurgacza i poległym członkom PPAN znajdują się w kościele NSPJ w Nowym Sączu oraz w kościele św. Antoniego w Krynicy-Zdroju. 2 listopada 2010 w Krakowie na murze więzienia przy ul. Montelupich odsłonięto tablicę upamiętniającą jego i innych działaczy organizacji niepodległościowych zamordowanych w latach 1945–1956 w tym więzieniu. W 2003 bursa jezuitów przy w ul. św. Ducha 2 w Nowym Sączu otrzymała imię ks. Władysława Gurgacza SI, a na budynku bursy, 18 października 2003, odsłonięto tablicę pamiątkową o następującej treści:

Poczta Polska wyemitowała 1 marca 2020 roku znaczek pocztowy o nominale 3,30 złotych upamiętniający osobę o. Gurgacza. Znaczek stanowi kolejną edycję z okazji Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”. Znaczek przedstawia ryngraf kapłana z wizerunkiem Matki Boskiej Częstochowskiej i polskim orłem. Na przywieszce znajduje się fotografia portretowa w sutannie i płaszczu. Projekt znaczka przygotowała Marzanna Dąbrowska. Druk wykonano techniką offsetową na papierze fluorescencyjnym, w nakładzie 90 tys. sztuk. W kościele św. Stanisław bpa w Tęgoborzy, 17 września 2023 r. została odsłonięta tablica upamiętniającej ks. Władysława Gurgacza, który przez chorobę w roku 1947 (lipiec - wrzesień) mieszkał na starej plebanii w tej miejscowości. Tablica powstała z inicjatywy Fundacji „Osądź mnie, Boże” im. ks. Władysława Gurgacza a sfinansował Instytut Pamięci Narodowej o następującej treści:

Zbiory pamiątek po o. Władysławie Gurgaczu – obrazy olejne i akwarele jego autorstwa, własnoręcznie zdobiona stuła, krzyżyk nowicjacki, kielich, patena, ryngraf oraz tabliczka nagrobna z pierwszego grobu zamordowanego kapłana – prezentowane są na stałej ekspozycji Muzeum Towarzystwa Jezusowego Prowincji Polski Południowej w Starej Wsi. W maju 2023 kościelne władze zatwierdziły modlitwę o beatyfikację ks. Władysława Gurgacza. W listopadzie 2024 Narodowy Bank Polski wyemitował upamiętniającą Gurgacza srebrną monetę kolekcjonerską o nominale 10 złotych należącą do serii „Wyklęci przez komunistów żołnierze niezłomni”.

Galeria

Zobacz też Ks. Stanisław Domański Ks. Florian Zając – „Kapłan Niezłomny”

Przypisy

Bibliografia Władysław Gurgacz SJ, Refleksje. Opracowała Maria Chodyko przy współpracy Krzysztofa Dorosza SJ, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2020, s. 216. Danuta Suchorowska-Śliwińska: Postawcie mi krzyż brzozowy: prawda o ks. Władysławie Gurgaczu, Kraków: Wyd. WAM – Księża Jezuici, 1999. Dawid Golik, Filip Musiał: Władysław Gurgacz. Jezuita wyklęty, Kraków: Wyd. WAM – Księża Jezuici, 2014.

Dawid Golik, Filip Musiał, Ksiądz Władysław Gurgacz: Kapelan żołnierzy wyklętych. Wbrew komunistom i woli zakonu. Pierwodruk w: Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej, nr 1-2(108-109), Warszawa 2010. Oryginalny tytuł: „Maluczko i skończy się ścieżka zarośnięta cierniem...” Roksana Szczypta-Szczęch, Ks. Władysław Gurgacz. Niezłomny jezuita

Kategoria:Kapelani podziemia antykomunistycznego (1944–1956) Kategoria:Ludzie urodzeni w Jabłonicy Polskiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Osoby przedstawione na znaczkach pocztowych Kategoria:Pochowani na cmentarzu wojskowym przy ul. Prandoty w Krakowie Kategoria:Polscy duchowni katoliccy – ofiary represji komunistycznych Kategoria:Polscy prezbiterzy jezuiccy Kategoria:Polskie ofiary represji stalinowskich stracone w Polsce Ludowej 1944–1956 Kategoria:Straceni przez rozstrzelanie Kategoria:Więźniowie więzienia karno-śledczego UB i NKWD na Montelupich w Krakowie Kategoria:Żołnierze i działacze podziemia antykomunistycznego (1944–1956) Kategoria:Urodzeni w 1914 Kategoria:Zmarli w 1949