Polskie Stronnictwo Ludowe – Lewica – polskie ugrupowanie polityczne działające od 5 kwietnia 1914 do 11 maja 1924 o charakterze ludowym. Założycielem stronnictwa był Jan Stapiński. Było to ugrupowanie o wpływach raczej lokalnych, niewykraczających poza granice Galicji, o radykalnym społecznie programie politycznym. Związane z partią było czasopismo polityczno-społeczne „Przyjaciel Ludu”, pełniące rolę trybuny koncepcji i poglądów partii, a także informatora o bieżących jej działaniach.

Geneza i działalność W 1895 powołano do życia Stronnictwo Ludowe, które w 1903 przyjęło nazwę „Polskie Stronnictwo Ludowe”. Na posiedzeniu Rady Naczelnej PSL w dniu 13 grudnia 1913 doszło do rozłamu. W jego wyniku powstały dwie odrębne partie: prawe skrzydło PSL 1 lutego 1914 utworzyło PSL „Piast” (Jakub Bojko, Jan Babicz, Wincenty Witos), lewe skrzydło PSL 5 kwietnia 1914 utworzyło PSL Lewica (Jan Stapiński, Michał Grek, Jan Kubik, Stanisław Wojtyto). 29 grudnia 1918 PSL Lewica weszło w skład rządu Jędrzeja Moraczewskiego. Przedstawiciele stronnictwa objęli dwa resorty – Stanisław Stączek został ministrem komunikacji, a Józef Pruchnik ministrem robót publicznych. 16 stycznia 1919 powstał nowy gabinet, kierowany przez Ignacego Jana Paderewskiego. Do 31 sierpnia 1919 zasiadał w nim Józef Pruchnik.

W 1919 PSL Lewica wprowadziło do Sejmu Ustawodawczego 12 posłów, pochodzących z okręgów galicyjskich. Było to efektem poparcia udzielonego 26 stycznia 1919 przez 189 885 wyborców, czyli 19,3% głosów oddanych w skali Galicji. Trzy lata później, w roku 1922, w wyborach do Sejmu I kadencji partia otrzymała zaledwie 59 104 (0,67%) głosów, w konsekwencji czego wprowadziła do parlamentu jedynie dwóch posłów, reprezentantów okręgów Jasło i Przemyśl.

Kongres Delegatów PSL Lewica 1 czerwca 1919 przyjął program partii.

W stronnictwie doszło do dwóch rozłamów: w 1919 ks. Eugeniusz Okoń założył komunizujące Chłopskie Stronnictwo Radykalne, w 1922 Józef Putek odszedł ze swoją grupą do PSL „Wyzwolenie”.

Polskie Stronnictwo Ludowe Lewica 11 maja 1924 połączyło się z grupą secesyjną z PSL „Piast” o nazwie Polski Związek Ludowców, tworząc Związek Chłopski.

Program Celem stronnictwa jest zdobycie dla rzesz mas ludowych jak najkorzystniejszych warunków bytu i rozwoju pod każdym względem, zatem tak w kierunku materialnym (fizycznym i gospodarczym), jak umysłowym i kulturalnym, czyli zdobycie ziemi (chleba), światła, swobody. Jako klasowe chłopskie stronnictwo, PSL Lewica szczególną opieką otacza interesy ludu wiejskiego – chłopówS. Lato, W. Stankiewicz [oprac.]: Programy stronnictw ludowych. Zbiór dokumentów, Warszawa 1969, s. 157.. współpraca z socjalistami (czego wyrazem było wstąpienie do Tymczasowej Komisji Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych) radykalne zmiany społeczne: jako pierwsi z ugrupowań ludowych opowiadali się za wywłaszczeniem wielkiej własności ziemskiej bez odszkodowania szybkie przeprowadzenie reformy rolnej w drodze ustawy upaństwowienie lasów zorganizowanie handlu na zasadach spółdzielczych państwowa własność środków produkcji w przemyśle ścisła kontrola państwowa nad bankami antyklerykalizm forma rządu: wolna, niepodległa, ludowa Rzeczpospolita Polska oparta na woli ludu względnie nieprzychylne stanowisko wobec mniejszości żydowskiej, przychylne wobec mniejszości słowiańskich w stosunkach międzynarodowych zgadzano się z federacyjną koncepcją Józefa Piłsudskiego

Politycy PSL-Lewica

Przypisy

Bibliografia J. Jachymek: Polskie Stronnictwo Ludowe – Lewica, 1913–1924. Studium o powstaniu, działalności i rozkładzie ugrupowania politycznego. Wyd. UMCS; Lublin 1991; .

W. Wąsowicz: Kongres P. S. L. „Przyjaciel Ludu”. 15, s. 3–7, 1914.

Linki zewnętrzne Hasło w encyklopedii Onetu

Kategoria:Polskie partie antyklerykalne Kategoria:Partie i ugrupowania II Rzeczypospolitej Kategoria:Partie polskiego ruchu ludowego Kategoria:Polskie partie i ugrupowania w Galicji Kategoria:Polskie partie socjalistyczne