250px|right 309 Dywizjon Ziemi Czerwieńskiej () – polski dywizjon rozpoznawczy, a od czerwca 1942 roku, jeden z dziewięciu dywizjonów myśliwskich w ramach Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii w czasie II wojny światowej.

Historia Formowanie Dywizjonu Dywizjon został sformowany od 8 października 1940 w bazie RAF Renfrew, w pobliżu Glasgow. Dywizjon uzyskał zdolność operacyjną 11 listopada, a faktyczne wykonywanie zadań rozpoczął 5 grudnia 1940. Do pierwszych zadań formacji należało patrolowanie rejonu rzeki Clyde oraz przechwytywanie niemieckich myśliwców nad tymże obszarem.

Operacje w Szkocji W marcu 1941, na skutek ataków niemieckich, dywizjon został tymczasowo przeniesiony do bazy Scone z zadaniem przechwytywania niemieckich samolotów. Jednak zadania tego nie mógł efektywnie wykonywać, ze względu na niedostosowanie maszyn Lysander do tej roli.

W 1942 na skutek starzenia się sprzętu, a mimo wysiłku załóg naziemnych, wiele samolotów zostało wkrótce uznanych za niezdolne do lotu, w związku z tym, od wiosny 1942 rozpoczął się proces przejścia na samoloty P-51 Mustang. Początkowo samolotów tych używała tylko jedna z trzech grup w ramach formacji, a od marca 1943 jednostka korzystała już wyłącznie z maszyn Mustang. W okresie przejściowym, jednostka stacjonowała w kilku różnych bazach, a do zadań należał, między innymi, rekonesans fortyfikacji na wybrzeżu Francji.

Dowództwo brytyjskich sił powietrznych uważało, że myśliwce P-51 Mustang mają zbyt mały zasięg, by dolecieć z Wielkiej Brytanii do Norwegii. Po tym jak przełożeni zignorowali obliczenia wykazujące, że jest to nieprawdą, pilot Janusz Lewkowicz dokonał nieautoryzowanego przelotu do Norwegii i z powrotem. Lewkowicz dostał naganę za złamanie przepisów, ale jednocześnie jego dokonanie zostało uznane za godne pochwały.

W czerwcu 1943 dywizjon został przeniesiony do bazy Snailwell. Loty wykonywane były nad wybrzeżem Holandii, miały istotne znaczenie dla transportów niemieckich. Samoloty dywizjonu były również wykorzystywane do wyszukiwania wrogich okrętów między Skandynawią a Holandią.

Przekształcenie w dywizjon myśliwski W styczniu 1944, dywizjon otrzymał starsze niż Mustang, samoloty Hurricane i został przekształcony w dywizjon myśliwsko-bombowy, a 23 kwietnia przeniesiono go do szkockiej bazy Drem, aby stamtąd odpierał niemieckie ataki prowadzone z rejonu Norwegii. Rola okazała się nietrafiona, jako że poza pojedynczym zbłąkanym samolotem Junkers Ju-88, żadne niemieckie samoloty nie operowały w tym rejonie.

Dywizjon został powtórnie przekształcony w myśliwski i wyposażony w Mustangi we wrześniu 1944, a pod koniec października, otrzymał on nowe samoloty Mustang w wersji Mk III.

Od 12 grudnia 1944 jednostka stacjonowała w Andrews Field i uczestniczyła głównie w lotach eskortowych nad terytorium Niemiec.

Operacje z końca wojny 9 kwietnia 1945 piloci Dywizjonu 309, zestrzelili 3 niemieckie myśliwce odrzutowe Messerschmitt Me-262. W sumie zestrzelono 4 wrogie maszyny, a 2 uszkodzono. Jeden pilot zginął w boju a czterech w wypadkach w czasie szkoleń. 25 kwietnia 1945 dywizjon wykonał ostatni lot bojowy.

Jednostka została rozwiązana 6 stycznia 1947 w bazie RAF Coltishall.

Personel Dowódcy: w/cdr N. Mason ppłk pil. Zygmunt Pistl (od 8 X 1940) mjr pil. Witold Jacek Piotrowski (od 12 II 1943) kpt. pil. Maciej Piotrowski (od 15 X 1943) kpt. pil. Jerzy Gołko (od 3 IV 1944) kpt. pil. Antoni Głowacki (od 9 IX 1944) kpt. pil. Henryk Pietrzak (od 7 VIII 1945)

Oficerowie: mjr naw. Stanisław Daniel kpt. pil. Władysław Gnyś

Uzbrojenie

Westland Lysander Mk-II i Mk-III – od 8 października 1940 North American Mustang Mk-I – od 1 czerwca 1942 (Eskadra B) Hawker Hurricane Mk-IV – od 19 stycznia 1944 Hawker Hurricane Mk-IIC – od 23 stycznia 1944 North American Mustang Mk-I – od 1 września 1944 North American Mustang Mk-III – od 20 października 1944

Lotniska bazowania 250px|right od 8 października 1940 – Renfrew od 15 maja 1941 – Dunino od 1 czerwca 1942 – Crail (Eskadra B) i Dalcross od 26 października 1942 – Findo Gask (Eskadry A i C) od 15 listopada 1942 – Gatwick (Eskadra B) od 10 stycznia 1943 – Peterhead (Eskadra B) od 8 marca 1943 – Kirknewton od 4 czerwca 1943 – Snailwell od 5 listopada 1943 – Wellingore od 24 listopada 1943 – Snailwell od 23 kwietnia 1944 – Drem i Acklington od 14 listopada 1944 – Peterhead od 12 grudnia 1944 – Andrews Field od 15 marca 1945 – Coltishall

Odznaka dywizjonu Odznaka zatwierdzona rozkazem NW nr 3, poz. 37 z 25 września 1944 roku. Na tle obręczy koła kompozycja dwóch strzał skierowanych pod kątem w dół w prawą stronę. Po lewej stronie, na wysokości górnego grota strzały stylizowany złoty numer dywizjonu 309. Jednoczęściowa – wykonana w srebrze, na rewersie i podkładce numer. Wymiary: 38 x30 mm. Wykonanie: Kirkwood and San – Edinburgh.

Podsumowanie wysiłku bojowego W okresie od 8 października 1940 do 25 kwietnia 1945.

Operacje bojowe dywizjonu 309Okres 1940-1945 samoloto-zadań 1 230 godzin lotów 3 228

Straty w samolotach nieprzyjacielazadane przez pilotów dywizjonu 309Okres 1940-1945zniszczone4prawdopodobnie zniszczone0uszkodzone2

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Historia dywizjonu 309

Personel Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii 1940-1947

Kategoria:Dywizjony lotnicze Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii Kategoria:Jednostki lotnicze RAF Kategoria:Polskie jednostki lotnicze utworzone w 1940 Kategoria:Polskie jednostki lotnicze rozwiązane w 1947