thumb|Dynamiczna mapa rozwoju sieci linii moskiewskiego metra w latach 1935–2019 thumb|Stacja Kijewskaja thumb|Stacja Arbatskaja thumb|Stacja Komsomolskaja Metro w Moskwie (ros. Московский метрополитен, Moskowskij mietropolitien; pełna nazwa Государственное унитарное предприятие города Москвы «Московский ордена Ленина и ордена Трудового Красного Знамени метрополитен имени В. И. Ленина») – system kolei miejskiej, głównie podziemnej, zlokalizowany w stolicy Rosji – Moskwie i częściowo w obwodzie moskiewskim. Jest pierwszym systemem metra oddanym do użytku w Rosji (otwarto 15 maja 1935 r.). System składa się z 15 linii; jego długość wynosi 481.4 kilometra, na których znajduje się 273 stacji z których dwie są aktualnie zamknięte. Należy do najbardziej obciążonych systemów metra na świecie. Codziennie korzysta z niego średnio 7.54 miliona pasażerów (2021 rok).

Metro moskiewskie wyróżniają przede wszystkim stacje, których część uważana jest za wzorcowy przykład architektury socrealizmu (44 z nich zostały zaliczone do obiektów dziedzictwa kulturowego Rosji). Ich wnętrza przypominają pałace, pod sufitami wiszą misterne żyrandole.

Statystyki Odległość między stacjami: średnia – 1,8 km najmniejsza – 0,5 km największa – 6,47 km Stacji – 263 Największa głębokość stacji – 84 m Schody ruchome: liczba – 637 łączna długość – 66,8 km największa długość – 126 m Zajezdni – 23 Wagony: liczba – 5956 średnio dziennie używanych – 3438 Średnia dzienna trasa wagonu – 548,7 km Średnia prędkość – 41,62 km/h Zatrudnionych – 35 623 Zgodność z rozkładem jazdy – 99,98% Najmniejszy odstęp między odjazdami – 1,5 minuty Długość przeciętnej podróży – 13 km

Historia Pierwszy projekt moskiewskiego metra powstał w 1901. Do wybuchu I wojny światowej powstały także inne, nowe projekty budowy metra w Moskwie.

Pierwszą linię moskiewskiego metra uruchomiono 15 maja 1935 i przebiegała ona od stacji Sokolniki do stacji Park Kultury z odgałęzieniem do stacji Smolenskaja (to odgałęzienie to linia Arbatskaja przedłużona do stacji Kijewskaja, przechodząc przez rzekę Moskwę po moście).

W latach 1957–1992 metro nosiło imię W. I. Lenina (ros. Московский метрополитен имени В. И. Ленина). Wcześniej jego patronem był Łazar Kaganowicz.

Do wybuchu II wojny światowej zbudowano jeszcze 2 nowe linie. W marcu 1938 linia Arbatskaja została przedłużona do stacji Kurskaja (obecnie ta część nazywa się linią Arbatsko-Pokrowską). We wrześniu 1938 otworzono linię Gorkowsko-Zamoskworeczną, od stacji Sokoł do stacji Teatralnaja.

Projekty dalszej kompleksowej rozbudowy metra zostały zawieszone podczas wojny. Rozpoczęto tylko budowę fragmentów linii: Teatralnaja – Awtozawodskaja (z przejściem przez rzekę Moskwę podziemnym tunelem) oraz Kurskaja – Izmaiłowskij Park (4 stacje).

Jesienią 1941 metro służyło za schron przeciwlotniczy, a pewna część wagonów została ewakuowana. Zgodnie z postanowieniem państwowego komitetu obrony z 15 października 1941 w wypadku pojawienia się wroga u wrót Moskwy metro miało zostać zniszczone.

Po wojnie rozpoczęto budowę czwartego etapu metra linii Kolcewej i głębokiego odcinka linii Arbatskiej od stacji Plac Rewolucji do stacji Kijewskiej.

Początkowo linię Kolcewą zamierzano poprowadzić pod Pierścieniem Sadowym (Sadowoje Kolco) (który stanowił granicę miasta w XVI wieku). Pierwsza część linii od stacji Park Kultury do stacji Kurskaja (1950) przebiegała właśnie w ten sposób. Później jednak północną część linii Kolcewej postanowiono zbudować 1–1,5 km od Sadowego Kolca i w ten sposób zapewniono dostęp do 7 z 9 moskiewskich stacji. Druga część linii Kolcewej została otwarta w 1952 (stacja Kurskaja – stacja Biełorusskaja), a w 1954 budowę linii zakończono.

Budowa głębokiej części linii Arbatskiej przebiegała w czasach zimnej wojny i przewidywano jej wykorzystanie jako schronu przeciwatomowego na wypadek wojny. Po zakończeniu budowy linii w 1953, jej górna część została zamknięta (od stacji Płoszczad Riewolucii do Kijewskiej), ale w 1958 znów została оtwarta jako część linii Filowskiej.

Później już nie posługiwano się terminem „etap” jako część planu rozbudowy, jednak oddane w latach 1957–1958 określa się czasem jako piąty „etap”.

W styczniu 1977 i w lutym 2004 miały miejsce zamachy, a w marcu 2010 zorganizowano dwa zamachy.

15 lutego 2016 otwarta została 200. stacja metra – Sałarjewo.

Do sieci metra została zaliczona także moskiewska kolej jednoszynowa, wcześniej oznaczana М1, oraz ukończony w 2016 roku moskiewski pierścień centralny – w większości naziemny pierścień kolei otaczający historyczne granice Moskwy.

Kalendarium DataLiniaOdcinek / StacjaLiczba nowych stacjiLiczba wszystkich stacjiDługość odcinka (km)Długość łączna (km)Komentarz15 maja 1935 centruj|30x30pxSokolniki – Park Kultury / Smolenskaja ТCz-1 Siewiernoje 13 11,0 Rozwidlenie za stacją Ochotnyj riad20 marca 1937Smolenskaja – Kijewskaja1141,3412,3413 marca 1938centruj|30x30pxAleksandrowskij Sad – Kurskaja2163,3914,83Zamknięcie rozwidlenia na linii Sokolniczeskiej dla ruchu pasażerskiego; odcinek Aleksandrowskij Sad – Kijewskaja włączono w skład linii Arbatsko-Pokrowskiej11 września 1938 centruj|30x30pxTeatralnaja – Sokoł ТCz-2 Sokoł6228,5223,35Bez Twierskiej1 stycznia 1943Teatralnaja – Awtozawodskaja1236,24 29,59Bez Nowokuznieckiej i Pawieleckiej20 listopada 1943Nowokuznieckaja, Pawieleckaja2250Nowe stacje na będącym w eksploatacji torze między stacjami Teatralnaja i Awtozawodskaja18 stycznia 1944 centruj|30x30pxKurskaja – Partizanskaja3287,05 36,64Bez Elektrozawodskiej15 maja 1944Elektrozawodskaja1290Nowa stacja na będącym w eksploatacji torze między stacjami Baumanskaja i Siemionowskaja1 stycznia 1950centruj|30x30pxPark Kultury – Kurskaja6 356,37 43,01 –10 stycznia 1950centruj|30x30pxТCz-3 Izmajłowo0(1,5)30 stycznia 1952centruj|30x30pxKurskaja – Biełoruskaja4396,9849,99 5 kwietnia 1953 centruj|30x30pxPłoszczad´ Riewolucyi – Kijewskaja -4 38 −4,13 50,53Zamknięcie odcinka położonego na niewielkiej głębokości. Ze względu na fakt, iż płytkie stacje nie mogłyby być wykorzystywane jako schrony przeciwlotnicze (w czasie II wojny światowej niemiecka bomba uszkodziła strop stacji Arbatskaja), zdecydowano się na budowę stacji i tuneli na większej głębokości w zbliżonym śladziePłoszczad´ Riewolucyi – Kijewskaja34,66Otwarcie odcinka głębokiego14 marca 1954 centruj|30x30pxBiełoruskaja – Park Kultury2 405,95 56,48Domknięcie okręgu linii Kolcewej1 kwietnia 1954ТCz-4 Krasnaja Priesnia00 –24 września 1954centruj|30x30pxPartizanskaja – Pierwomajskaja (tymczasowa)1411,557,98Tymczasowy końcowy przystanek Pierwomajskaja na terenie stacji techniczno-postojowej ТCz-3 Izmajłowo; pierwsza naziemna oraz jedyna stacja z drewnianym zadaszeniem w historii metra moskiewskiego1 maja 1957centruj|30x30pxPark Kultury – Sportiwnaja2432,4360,41 –1 maja 1958centruj|30x30pxProspekt Mira – WDNCh4474,5364,947 listopada 1958centruj|30x30pxAleksandrowskij Sad – Kutuzowskaja6535,3570,29W skład nowo utworzonej linii Filowskiej włączono zamknięty w 1953 roku płytki odcinek linii Arbatsko-Pokrowskiej12 stycznia 1959centruj|30x30pxSportiwnaja – Uniwiersitiet2554,4974,78 –7 listopada 1959 centruj|30x30pxKutuzowskaja – Fili1561,6476,4213 października 1961Fili – Pionierskaja3593,5479,9621 października 1961centruj|30x30pxPartizanskaja – Pierwomajskaja2 603,69 82,15Zastąpienie tymczasowej stacji Pierwomajskaja docelowym przystankiem Izmajłowskaja1 stycznia 1962centruj|30x30pxТCz-9 Fili00 –13 października 1962centruj|30x30pxOktiabr´skaja – Nowyje Czeriomuszki ТCz-5 Kałużskoje5658,0790,22Bez Szabołowskiej22 lipca 1963centruj|30x30pxPierwomajskaja – Szczołkowskaja1661,6491,86 –30 grudnia 1963centruj|30x30pxUniwiersitiet – Jugo-Zapadnaja2684,5596,4115 kwietnia 1964centruj|30x30pxNowyje Czeriomuszki – Kałużskaja1691,597,91Tymczasowy końcowy przystanek Kałużskaja na terenie stacji techniczno-postojowej ТCz-5 Kałużskoje30 grudnia 1964centruj|30x30pxSokoł – Riecznoj wokzał3726,22104,13 –5 lipca 1965 centruj|30x30pxPionierskaja – Mołodiożnaja1733,8 107,93Bez Kuncewskiej31 sierpnia 1965Kuncewskaja1740Nowa stacja na będącym w eksploatacji torze między stacjami Pionierskaja i Mołodiożnaja31 grudnia 1965centruj|30x30pxSokolniki – Prieobrażenskaja płoszczad´1752,52110,45 –31 grudnia 1966centruj|30x30pxTaganskaja – Wychino ТCz-11 Wychino78212,94123,3911 sierpnia 1969centruj|30x30pxAwtozawodskaja – Kachowskaja

ТCz-7 Zamoskworieckoje4869,54132,93Bez Technoparku 30 grudnia 1970centruj|30x30pxOktiabr´skaja – Kitaj-gorod2883,85136,78 –centruj|30x30pxTaganskaja – Kitaj-gorod1892,02138,831 grudnia 1971centruj|30x30pxKitaj-gorod – Prospekt Mira2912,88141,68Połączenie rozdzielonych odcinków północnego i południowego linii Kałużsko-Ryskiej30 grudnia 1972centruj|30x30pxBarrikadnaja – Oktiabr´skoje pole5967,24148,92 –12 sierpnia 1974centruj|30x30pxNowyje Czeriomuszki – Bielajewo Kałużskaja1973,61151,03Zastąpienie tymczasowej stacji Kałużskaja docelowym przystankiem17 grudnia 1975 centruj|30x30pxKitaj-gorod – Barrikadnaja2994,04155,07Połączenie rozdzielonych odcinków wschodnio-północnego i zachodnio-południowego linii Tagansko-Krasnopriesnienskiej30 grudnia 1975Oktiabr´skoje pole – Płaniernaja ТCz-6 Płaniernoje41039,68164,75Bez Spartaku29 września 1978 centruj|30x30pxWDNCh – Miedwiedkowo4 1078,1 172,85 –30 września 1978ТCz-10 Swibłowo0 020 lipca 1979centruj|30x30pxTwierskaja1108Nowa stacja na będącym w eksploatacji torze między stacjami Majakowskaja i Teatralnaja30 grudnia 1979centruj|30x30pxMarksistskaja – Nowogiriejewo ТCz-12 Nowogiriejewo611411,41 184,26 –5 listopada 1980centruj|30x30pxSzabołowskaja1115 0Nowa stacja na będącym w eksploatacji torze między stacjami Oktiabr´skaja i Leninskij prospiekt25 października 1983centruj|30x30pxWorobjowy Gory -1114Zamknięcie mostu na którym znajduje się stacja z powodu korozji grożącej katastrofą budowlaną4 listopada 1983centruj|30x30pxSierpuchowskaja – Jużnaja ТCz-8 Warszawskoje812212,95197,21 –30 grudnia 1984 centruj|30x30pxKaszyrskaja – Oriechowo31256,39203,6Otwarcie rozwidlenia za stacją Kaszyrskaja; linia Zamoskworieckaja zaczęła obsługiwać dwie trasy: Riecznoj wokzał – Kachowskaja oraz Riecznoj wokzał – Oriechowo; odcinek do przystanku Oriechowo zamknięto 31 grudnia 1984 roku z powodu zalania tuneli; ponownie otwarcie 9 lutego 1985 roku7 września 1985Oriechowo – Krasnogwardiejskaja21273,39206,99 –6 listopada 1985 centruj|30x30pxJużnaja – Prażskaja11281,14208,1323 stycznia 1986Sierpuchowskaja – Borowickaja21302,83210,9625 stycznia 1986centruj|30x30pxMarksistskaja – Trietjakowskaja11311,66212,626 listopada 1987centruj|30x30pxBielajewo – Tiopłyj Stan21332,99215,6131 grudnia 1987 centruj|30x30pxBorowickaja – Czechowskaja11341,63217,2431 grudnia 1988Czechowskaja – Sawiołowskaja31374,23221,4731 grudnia 1989centruj|30x30pxMołodiożnaja – Kryłatskoje11381,94223,4117 stycznia 1990centruj|30x30pxTiopłyj Stan – Nowojasieniewskaja21403,6227,013 sierpnia 1990centruj|30x30pxPrieobrażenskaja płoszczad´ – Bulwar Rokossowskogo ТCz-13 Czerkizowo21423,81230,827 marca 1991 centruj|30x30pxSawiołowskaja – Otradnoje ТCz-14 Władykino51478,63239,4531 grudnia 1992Otradnoje – Bibiriewo11482,61242,0615 lipca 1994Bibiriewo – Ałtufjewo11491,99244,0520 listopada 1995centruj|30x30pxKachowskaja (linia)1150 -0,45243,6Wydzielenie odnogi linii Zamoskworieckiej jako niezależnej nitki; do czasu otwarcia pierwszego odcinka linii Bolszej Kolcewej oznacza numerem 1128 grudnia 1995 centruj|30x30pxCzkałowskaja – Wołżskaja