thumb|Różne wskaźniki pH thumb|Przyrównywanie barwy papierka wskaźnikowego do barwy zamieszczonej na opakowaniu (odpowiadającej skal pH)
Chemiczne wskaźniki pH – związki chemiczne, których barwa zmienia się zależnie od pH środowiska, w którym się znajdują.
Mechanizm zmiany barwy bywa różny dla różnych wskaźników. Część z nich zmienia barwę na skutek przyłączania jonów hydroniowych (H3O+) lub hydroksylowych (OH-) i przechodzenia w formę jonową przy ściśle określonym ich stężeniu, inne zmieniają kolor na skutek zmian konformacyjnych wywołanych przez zmianę pH, wreszcie istnieją takie, które zmieniają barwę na skutek całego ciągu reakcji chemicznych "uruchamianych" przy określonym pH.
Wiele substancji dostępnych w warunkach domowych również zmienia barwę w zależności od pH. Np. napar herbaty czarnej przy pH > 7,5 ma barwę ciemnobrązową, przy pH ≈ 6 barwę jasnobrązową, zaś przy pH < 5,5 barwę jasnożółtą. Inne tego typu substancje naturalne to np. sok z czarnej porzeczki, czarnej jagody lub czerwonej kapusty.
Pojedyncze związki chemiczne zmieniające barwę przy zmianie pH są stosowane głównie do miareczkowania, natomiast wiele papierków wskaźnikowych jest nasączana całym zestawem związków chemicznych, dzięki czemu zmieniają one barwę w szerokim zakresie pH, umożliwiając jej wzrokowe oszacowanie.
Lista wskaźników pH WskaźnikZakres pH zmiany barwyStosowany roztwórFiolet metylowy 10Bżółty0,0-2,0niebieskofioletowyErytrozyna B0,0-3,6Fiolet metylowy 2Bżółty0,15-3,2fioletowyZieleń malachitoważółty0,2-1,8zielonywodnyzielony11,5-13,2bezbarwnyBłękit tymolowyczerwony1,2-2,8żółtywodny 0,05%żółty8,0-9,6niebieskiTropeolinaczerwony1,3-3,2pomarańczowywodny 0,1%żółty11,0-12,7czerwony2,4-Dinitrofenolbezbarwny2,4-4,0żółtyetanolowy 0,1%Żółcień metylowaczerwony2,9-4,0żółtyetanolowy 0,1%Błękit bromofenolowyżółty3,0-4,6niebieskiCzerwień Kongoniebieskofioletowy3,0-5,2czerwonyOranż metylowyczerwony3,1-4,4żółtywodny 0,1%czerwony0,0-3,2fioletowyz ksylenocyjanolem FFfioletowy3,2-4,2zielonyZieleń bromokrezoloważółty3,8-5,4niebieskiwodny 0,1%Czerwień metylowaczerwony4,4-6,2żółtyetanolowy 0,1%C67H62N8Na4O14S3fioletowy4,8-5,4zielonyLakmusczerwony4,5-8,3niebieskiPurpura bromokrezoloważółty5,2-6,8fioletowyBłękit bromotymolowyfioletowy<0,0-6,0żółtywodny 0,05%żółty6,0-7,6niebieskiCzerwień fenoloważółty6,8-8,2czerwonywodny 0,05%Czerwień obojętnaczerwony6,8-8,0żółtyα-Naftoftaleinajasny czerwony7,3-8,7zielononiebieskiCzerwień krezolowaczerwony<0,0-1,0żółtywodny 0,1%żółty7,2-8,8czerwonofioletowyo-Krezoloftaleinabezbarwny8,2-9,8fioletowyFenoloftaleinapomarańczowy<0,0-8,2bezbarwnyetanolowy 0,5%bezbarwny8,2-12,0malinowybezbarwny>13,0bezbarwnyTymoloftaleinaczerwony<0,0-9,3bezbarwnyetanolowy 0,2%bezbarwny9,3-10,5niebieskiŻółcień alizarynoważółty10,1-12,0czerwonyIndygokarminniebieski11,4-13,0żółty +Papierek uniwersalnypHOpisKolor<3,0Mocny kwasczerwony3,0-6,0Słaby kwasżółty/pomarańczowy7Neutralnyzielony8,0-11,0Słaba zasadaniebieski>11,0Mocna zasadafioletowy
Przypisy