Tritlenek siarki, , – nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków kwasowych, w którym siarka występuje na VI stopniu utlenienia.
Budowa cząsteczki Monomeryczna cząsteczka tritlenku siarki w stanie gazowym ma płaską budowę trójkąta równobocznego. Długość wiązań wynosi 142 pm, a kąty pomiędzy wiązaniami wynoszą po 120°.
Otrzymywanie Tritlenek siarki powstaje jako produkt pośredni w procesie otrzymywania kwasu siarkowego metodą kontaktową poprzez katalityczne utlenianie (z uwagi na małą szybkość reakcji pomiędzy i tlenem stosuje się katalizator w postaci , który zastąpił używaną wcześniej platynę). nie jest jednak zazwyczaj izolowany, a dalej wykorzystywany do otrzymania pożądanego kwasu.
Laboratoryjne metody otrzymywania tego tlenku obejmują odwadnianie kwasu siarkowego przy użyciu :
oraz ogrzewanie disiarczanu potasu:
a także utlenianie przy użyciu :
Właściwości Tritlenek siarki jest w warunkach pokojowych bezbarwną cieczą. Może występować w trzech formach: α-, β-, γ-. Poniżej temperatury 16,86 °C tworzy się forma γ jako rombowe kryształy przypominające lód, w których cząsteczki tritlenku siarki występują jedynie w postaci cyklicznych trimerów . Pod wpływem niewielkich ilości wilgoci forma γ przekształca się do formy β będąca w rzeczywistości mieszaniną kwasów polisiarkowych (gdzie x jest bardzo duże, około 105). Do wytworzenia się formy α (bardziej usieciowanej i przypominającej azbest) także potrzebna jest obecność wilgoci. W stanie gazowym monomeryczne cząsteczki występują w równowadze z trimerami.
Skłonność do polimeryzacji powoduje, że sprzedawany tritlenek siarki wzbogacany jest o dodatki hamujące tę reakcję. Są to zazwyczaj m.in. związki boru lub krzemu (w ilościach ok. 0,03–1,5%).
thumb|170px|Tritlenek siarki, będąc kwasem Lewisa, może tworzyć kompleksy donorowo-akceptorowe z zasadami Lewisa, np. z pirydyną Tritlenek siarki jest bardzo reaktywny. Reaguje gwałtownie i egzotermicznie z wodą tworząc kwas siarkowy. Ma właściwości utleniające (utlenia m.in. fosfor do ) i jest silnym kwasem Lewisa. Z halogenowodorami daje odpowiednie kwasy halogenosiarkowe ().
Stały ma dość dużą lotność, przez co jego pary mogą tworzyć z wilgocią .
Roztwór w bezwodnym nosi nazwę oleum.
Zastosowanie Tritlenek siarki stosuje się do otrzymywania kwasu siarkowego oraz innych związków (m.in. poprzez sulfonowanie związków organicznych, np. alkilobenzenów do kwasów alkilobenzenosulfonowych). Znajduje zastosowanie także przy produkcji materiałów wybuchowych.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Tlenki siarki Kategoria:Kwasy Lewisa