mały|Rzeźba Ernsta Stavro Blofelda autorstwa Wojciecha Sęczawy (fot. Tomasz Nowicki) Ernst Stavro Blofeld – wykreowana przez Iana Fleminga fikcyjna postać literacka i filmowa, założyciel i przywódca związku przestępczego o nazwie WIDMO, główny antagonista Jamesa Bonda.
Życiorys Urodził się 28 maja 1908 r. w Gdyni jako syn Polaka i Greczynki, ukończył historię i politologię na Uniwersytecie Warszawskim, studiował później radioelektronikę na Politechnice Warszawskiej.
Początkiem przestępczej drogi życiowej Blofelda był insider trading: objąwszy posadę w centrali Ministerstwa Poczt i Telegrafów wykorzystywał dostęp do poufnych informacji do gry na warszawskiej Giełdzie Kupieckiej (obecnie Giełda Papierów Wartościowych). Z czasem, w obliczu zbliżającej się II wojny światowej, przeorientował się na sprzedaż przechodzących przez jego komórkę w ministerstwie informacji z zakresu wojskowości. Blofeld przechwytywał i przekazywał rozszyfrowane radiogramy wywiadowi niemieckiemu, a później także służbom wywiadowczym szwedzkim i amerykańskim, pozorując przy tym istnienie własnej siatki agentów — rzeczywistych, ale bezwiednych osób piastujących drugoplanowe stanowiska w placówkach dyplomatycznych i przedsiębiorstwach związanych z sektorem zbrojeniowym. Tuż przed wybuchem wojny Blofeld wyciszył działalność, zatarł po sobie ślady i zbiegł przez Szwecję do Turcji. Tam uzyskawszy status uchodźcy wznowił działalność wywiadowczą na dwa fronty i sprzedawał informacje jednocześnie Aliantom oraz III Rzeszy, oficjalnie będąc zatrudnionym w Radiu Ankara. Po klęsce Rommla w Afryce Północnej Blofeld wspierał już tylko Aliantów, zaś po wojnie, zebrawszy liczne odznaczenia i znaczny majątek, wyjechał do Ameryki Południowej i zniknął.
Po powrocie do Europy Blofeld założył związek przestępczy o nazwie WIDMO (Wspólna Inicjatywa Dla Manipulacji i Odwetu, ang. SPECTRE, Special Executive for Counter-intelligence, Terrorism, Revenge and Extortion), rekrutując jako kapitanów byłych funkcjonariuszy służb specjalnych (w tym z szeregów Smiersz i Gestapo) i osoby z przestępczego podziemia Korsyki, Sycylii i górskiej części Turcji.
U źródeł fortuny i zdolności przywódczych Blofelda legło jego przekonanie o znaczeniu informacji jako głównego źrodła wszelkiego bogactwa i władzy. Spostrzegawczy, chłodny i błyskawicznie kalkulujący, odznaczający się samodyscypliną i opanowaniem, a przy tym skłonny do bezwzględności i okrucieństwa, Blofeld roztaczał unikalną charyzmę, „zwierzęcy magnetyzm”, zapewniający mu bezgraniczne posłuszeństwo i fanatyczną lojalność podwładnychFleming (1961) s. 37-42; Fleming (1965) s. 52-53; Śmiałkowski (2009) s. 31-33; Dougall (2001) s. 22-23..
Odtwórcy roli Anthony Dawson – Pozdrowienia z Rosji (From Russia With Love, 1963), Operacja Piorun (Thunderball, 1965) – ukazane tylko ręce trzymające kota Eric Pohlmann – Pozdrowienia z Rosji (From Russia With Love, 1963) – głos Joseph Wiseman – Operacja Piorun (Thunderball, 1965) – głos Donald Pleasence – Żyje się tylko dwa razy (You Only Live Twice, 1967) – zastąpił Jana Wericha Telly Savalas – W tajnej służbie Jej Królewskiej Mości (On Her Majesty’s Secret Service, 1969) Charles Gray – Diamenty są wieczne (Diamonds Are Forever, 1971) John Hollis – Tylko dla twoich oczu (For Your Eyes Only, 1981) Max von Sydow – Nigdy nie mów nigdy (Never Say Never Again, 1983) – poza oficjalną serią Eon Productions Christoph Waltz – Spectre (2015), Nie czas umierać (No Time to Die, 2021) – znany wcześniej jako Franz Oberhauser
Geneza postaci Niezależnie od prac nad filmową adaptacją jednej z istniejących powieści Fleminga o Bondzie, w latach 1959-1960 Fleming, jego przyjaciel Ivar Bryce, producent filmowy, scenarzysta i reżyser Kevin McClory, producent i scenarzysta Jack Whittingham oraz adwokat Ernie Cuneo dyskutowali o nakręceniu filmu z Bondem, którego fabuła nie opierała się na literackim pierwowzorze. Film ten miał zawierać sceny akcji kręcone pod wodą niedawno opracowanym systemem kamerLycett (1996) s. 349.. Motywem dla fabuły było zapobieżenie przez Bonda detonacji broni nuklearnej, przy czym pierwotnie detonacja miała być prowokacją radzieckąLycett (1996) s. 349-350. , a w toku dyskusji Fleming zamiast Sowietów zaproponował fikcyjny związek przestępczy o nazwie SPECTRE (akronim ten miał początkowo znaczyć Special Executive for Terrorism, Revolution and Espionage) oraz szantaż finansowy zamiast zimnowojennej prowokacjiLycett (1996) s. 350.. Pomysł intrygi rozbudowany został następnie przez Fleminga do postaci zarysu scenariusza filmowego (ang. film treatment), w którym w miejsce pierwotnie proponowanej SPECTRE antagonistami Bonda miała być włoska mafia, kierowana przez Emilio LargoLycett (1996) s. 350-351. . McClory zaproponował zmianę zarysu scenariusza polegającą na uprowadzeniu bombowca strategicznego zamiast kradzieży broni nuklearnej z bazy wojskowejLycett (1996) s. 353-354.. W oparciu o te dyskusje zarys scenariusza rozbudowany został przez Fleminga do postaci powieści zatytułowanej Operacja Piorun (Thunderball, 1961) oraz, niezależnie, przez Whittinghama i McClory’ego do postaci pierwszej pełnej wersji scenariusza filmowego pod roboczym tytułem Longitude 78Lycett (1996) s. 354, 364-367; Śmiałkowski (2009) s. 31-33, Svetkey 2014.. Inaczej niż w tym scenariuszu, w powieści Fleming powrócił do koncepcji ponadnarodowego związku przestępczego o nazwie SPECTRE (w dziś znanej wersji tego akronimu, Special Executive for Counter-intelligence, Terrorism, Revenge and Extortion) z postacią Ernsta Stavro Blofelda jako założyciela i przywódcyLycett (1996) s. 365..
Otrzymawszy manuskrypt powieści Operacja Piorun, McClory wytoczył powództwo przeciwko Flemingowi o naruszenie praw autorskich. Spór zakończony został w roku 1963 ugodą pozasądową, której postanowienia obejmowały m.in. zobowiązanie do oznaczania autorstwa powieści formułą „oparta na zarysie scenariusza filmowego K. McClory, J. Whittinghama i autora” oraz powrót praw autorskich majątkowych scenariusza filmu do McClory’ego po 10 latachSvetkey (2014); Śmiałkowski (2009) s. 31-33; Lycett (1996) s. 343-354, 360, 383-384, 387, 426-427, 431-433.. Ugoda ta nie usunęła niepewności co do praw do fabuły oraz postaci; w latach osiemdziesiątych, już po śmierci Fleminga, McClory zawarł kolejną ugodę, tym razem z wytwórnią filmową United Artists, co umożliwiło McClory’emu nakręcenie „niezależnego” filmu o Jamesie Bondzie pt. Nigdy nie mów nigdy (Never Say Never Again, 1983) w oparciu o ten sam schemat fabularny co Operacja Piorun (Thunderball, 1965)Śmiałkowski (2009) s. 194; Lycett (1996) s. 451-452; Svetkey (2014). .
Fleming nadał Ernstowi Stavro Blofeldowi własną datę urodzenia, zaś nazwisko zostało zapożyczone od przyjaciela z czasów studiów, członka londyńskiego klubu Boodle’s, Thomasa BlofeldaŚmiałkowski (2009) s. 31-33; Lycett (1996) s. 365..
Blofeld w sztuce W roku 2026 Wojciech Sęczawa wyrzeźbił postać Ernsta Stavro Blofelda. Choć odsłonięcie rzeźby zbiegło się z jubileuszem 100-lecia nadania Gdyni praw miejskich, sam zamysł rzeźby nie jest częścią oficjalnych obchodów jubileuszu, lecz pochodzi od grupy mieszkańców Gdyni. Odlew z brązu tej rzeźby, ufundowany ze zbiórki publicznej i środków prywatnych, ma stanąć w Parku Nadmorskim w Gdyni w maju 2027Czech (2026); Sandecki (2026); Pennar (2026)..
Zobacz też Ian Fleming James Bond (seria powieści) James Bond (seria filmów) WIDMO
Przypisy
Bibliografia Blofeld.pl [na:] https://blofeld.pl/, dostęp 30 sierpnia 2026 r. Czech M., Najgroźniejszy wróg Bonda był z Gdyni! W mieście stanie monumentalny Blofeld [na:] https://dziennikbaltycki.pl/operacja-blofeld-w-gdyni-stanie-pomnik-najslynniejszego-wroga-agenta-007/ar/c13p2-28993665?fbclid=PAdGRleAUAwVVwZG9mAmZkaWQWUNeD8cyNuUN6nfemiTl5TY1VIMI-n2V4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkDzEyNDAyNDU3NDI4NzQxNAABp-3e36ri5ursqI3r9OFkM8PFBkUII5YBfyjRixXjFzUrveUPGGTS1-1m2pAZ_aem_pv-pLElQ_0hL80goP62pRw, 13 maja 2026 r., dostęp 30 sierpnia 2026 r. Dougall A., James Bond tajny agent 007, tłum. B. Ulatowski, Warszawa 2001. Fleming I., On Her Majsty’s Secret Service, London 1965. Fleming I., You Only Live Twice, London 1965. Fleming I., Thunderball, New York 1961. Lycett A., Ian Fleming: the man behind James Bond, Atlanta 1996. Pennar S., Secretly Polish: James Bond’s greatest rival [na:] https://tvpworld.com/94406963/seo-secretly-polish-james-bonds-nemesis-blofeld, 19 lipca 2026 r., dostęp 30 sierpnia 2026 r. Sandecki M., Fani Jamesa Bonda będą zachwyceni. W Gdyni pokazano wyjątkową rzeźbę [na:] https://dziennikbaltycki.pl/pierwszy-taki-pomnik-na-swiecie-fani-jamesa-bonda-beda-zachwyceni-w-gdyni-pokazano-wyjatkowa-rzezbe-blofelda/ar/c13p2-29048155?fbclid=PAdGRleAUAwadwZG9mAmZkaWQWUNfJ7NFdvkiYX7h3Fex06AFB0CHpj2V4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkDzEyNDAyNDU3NDI4NzQxNAABp_TH87_ARG3INGSXWDKp24H5VIeAGJMX60Omia49D2smWvVYkOENtv7U0jZr_aem_Xdr9-mcLDscwAJ5TWWLHhA, 30 maja 2026 r., dostęp 30 sierpnia 2026 r. Svetkey B., The Legal Battle Behind Bond’s Blofeld [na:] „The Hollywood Reporter”, https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/legal-battle-behind-bonds-blofeld-755734/, 10 grudnia 2014 r., dostęp 30 sierpnia 2026 r. Śmiałkowski K., Bond: leksykon, Bielsko-Biała 2009.
Kategoria:Postacie z serii James Bond Kategoria:Absolwenci Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Absolwenci Politechniki Warszawskiej Kategoria:Fikcyjni masowi mordercy