thumb|Waldemar Pawlak, prezes Zarządu Głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP, podczas ogólnopolskich obchodów Dnia Strażaka w Olsztynie (2015) thumb|Wicepremier Waldemar Pawlak z premierem Donaldem Tuskiem i prezydentem Lechem Kaczyńskim (2007) (ur. 5 września 1959 w Modelu) – polski polityk i rolnik, prezes Rady Ministrów w 1992 oraz w latach 1993–1995.
Działacz Polskiego Stronnictwa Ludowego, prezes tej partii w latach 1991–1997 i 2005–2012. Poseł na Sejm X, I, II, III, IV, V, VI i VII kadencji (1989–2015), senator XI kadencji (od 2023), w latach 2007–2012 wicepremier i minister gospodarki w pierwszym i drugim rządzie Donalda Tuska.
Kandydat na urząd prezydenta RP w 1995 i w 2010, od 1992 prezes Zarządu Głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych.
Życiorys Wykształcenie i praca zawodowa Laureat V Olimpiady Wiedzy Technicznej z 1978. Absolwent szkoły podstawowej w Pacynie oraz Technikum Samochodowego w Płocku, a także Wydziału Samochodów i Maszyn Roboczych Politechniki Warszawskiej z 1984. W grudniu 1981 uczestniczył w strajkach na tej uczelni. W 1984 zajął się prowadzeniem kilkunastohektarowego gospodarstwa rolnego we wsi Kamionka. W latach 80. pracował także jako nauczyciel informatyki w Pacynie. Na Akademii Ekonomicznej w Poznaniu w latach 2014–2015 przygotowywał rozprawę doktorską pt. Wykorzystanie sieci neuronowych i algorytmów genetycznych do prognozowania trendów gospodarczych, której jednak nie ukończył.
W latach 2001–2005 był prezesem zarządu Warszawskiej Giełdy Towarowej. Jest jednym z założycieli Fundacji Rozwoju Samorządowych Funduszy Pożyczkowych. Od 2013 prowadził własną działalność gospodarczą w zakresie doradztwa i usług rolniczych. Był także pierwszym prezesem zarządu Krajowego Samorządowego Funduszu Pożyczkowego Karbona – Polska Grupa Spółdzielni Pożyczkowych – Spółdzielnia Osób Prawnych. Od 2016 do 2018 był członkiem rady nadzorczej Portu Lotniczego Lublin. W styczniu 2018 został prezesem zarządu spółki akcyjnej Polskie Młyny, a w lipcu 2023 przewodniczącym rady nadzorczej tamże.
Działalność polityczna i społeczna Działalność polityczną rozpoczął, wstępując w 1985 do Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego. Sprawował funkcję przewodniczącego Gminnej Rady Narodowej w Pacynie. W 1988 został członkiem prezydium komitetu wojewódzkiego ZSL w Płocku. Z ramienia tej partii został wybrany na posła w wyborach parlamentarnych w 1989. Po rozwiązaniu ZSL został członkiem PSL „Odrodzenie”. W siedmiu kolejnych wyborach do Sejmu (1991, 1993, 1997, 2001, 2005, 2007 i 2011) skutecznie ubiegał się o reelekcję.
W 1990 został członkiem Polskiego Stronnictwa Ludowego; od 29 czerwca 1991 do 11 października 1997 po raz pierwszy stał na czele tego ugrupowania. W kwietniu 1992 został wybrany na prezesa Zarządu Głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP.
5 czerwca 1992 został desygnowany przez prezydenta Lecha Wałęsę i powołany przez Sejm na stanowisko prezesa Rady MinistrówUchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 czerwca 1992 w sprawie powołania Prezesa Rady Ministrów ()., będąc najmłodszą osobą na tym stanowisku w historii III RP. 10 lipca 1992 misja stworzenia koalicji chrześcijańsko-ludowo-liberalnej zakończyła się niepowodzeniem.
Ponownie został premierem po wyborach parlamentarnych w 1993 i stworzeniu rządu koalicyjnego SLD-PSL. 1 marca 1995 jego rząd został odwołany na skutek konstruktywnego wotum nieufności, w którym koalicja SLD i PSL wskazała jako kandydata premiera Józefa Oleksego. Z okresem jego rządów wiązała się sprawa trójkąta Buchacza.
W 1995 kandydował na urząd prezydenta RP (gdy z kandydowania zrezygnował marszałek Sejmu Józef Zych). W pierwszej turze wyborów uzyskał 4,31% poparcia (5. miejsce, 770 417 głosów).
15 czerwca 2004 objął stanowisko przewodniczącego klubu parlamentarnego PSL, a 29 stycznia 2005 został ponownie wybrany na prezesa partii. 16 listopada 2007, po przedterminowych wyborach parlamentarnych i zawiązaniu przez PSL koalicji PO-PSL, objął urzędy ministra gospodarki i wiceprezesa Rady Ministrów w pierwszym rządzie Donalda Tuska. 11 kwietnia 2010 został wiceprzewodniczącym Międzyresortowego Zespołu do spraw koordynacji działań podejmowanych w związku z tragicznym wypadkiem lotniczym pod Smoleńskiem, powołanego przez premiera Donalda Tuska po katastrofie polskiego Tu-154 w Smoleńsku.
21 kwietnia 2010 zadeklarował start w przedterminowych wyborach prezydenckich z ramienia PSL. 6 maja 2010 został zarejestrowany jako kandydat przez Państwową Komisję Wyborczą. W pierwszej turze uzyskał 294 273 głosy (1,75%), zajmując 5. miejsce spośród 10 kandydatów. 20 maja 2010 został powołany przez tymczasowo wykonującego obowiązki prezydenta Bronisława Komorowskiego w skład Rady Bezpieczeństwa Narodowego, z której został odwołany 11 grudnia 2012. W 2011 został przewodniczącym honorowego komitetu ds. obchodów jubileuszu 80 lat „Zielonego Sztandaru”.
Po wyborach parlamentarnych w 2011, w których uzyskał w okręgu płockim 24 491 głosów, zachował stanowiska wicepremiera i ministra gospodarki w drugim rządzie Donalda Tuska. 17 listopada 2012 podczas XI kongresu PSL w Pruszkowie bez powodzenia ubiegał się o ponowny wybór na prezesa PSL. W głosowaniu otrzymał 530 głosów, przegrywając z Januszem Piechocińskim, na którego zagłosowało 547 delegatów. Dwa dni później ogłosił podanie się do dymisji (przyjętej następnie przez premiera Donalda Tuska) z funkcji wicepremiera i ministra gospodarki. Odwołany został 27 listopada.
W wyborach w 2015 i 2019 kandydował z ramienia PSL (z poparciem m.in. PO) do Senatu, przegrywając w głosowaniu z Markiem Martynowskim z PiS w okręgu płockim. 4 grudnia 2021 na kongresie PSL został wybrany na przewodniczącego Rady Naczelnej tej partii. W wyborach w 2023 ponownie kandydował do izby wyższej polskiego parlamentu w tym samym okręgu (z listy Trzeciej Drogi w ramach paktu senackiego). Otrzymał 113 143 głosów, pokonując tym razem Marka Martynowskiego i uzyskując mandat senatora XI kadencji. W wyższej izbie parlamentu objął funkcję przewodniczącego klubu senackiego TD. W listopadzie 2025 na stanowisku przewodniczącego Rady Naczelnej PSL zastąpił go Piotr Zgorzelski.
Życie prywatne Syn Józefa i Marianny. Był żonaty z Elżbietą, ma troje dzieci.
Zajął się nowymi technologiami, w tym wolnym oprogramowaniem. Brał udział w uruchomieniu systemu transakcyjnego Warszawskiej Giełdy Towarowej na bazie otwartego oprogramowania.
Odznaczenia i wyróżnienia Krzyż Wielki Komandorski Orderu „Za Zasługi dla Litwy” – Litwa, 2009 Komandor Orderu Świętego Karola – Monako, 2012 Krzyż Wielki Orderu Zasługi – Norwegia, 2012 Krzyż Wielki Orderu Zasługi – Portugalia, 2008 Złota Honorowa Odznaka Krajowej Izby Gospodarczej – 2009
Odniesienia w kulturze Stał się bohaterem piosenki zespołu Kult pt. „Panie Waldku, Pan się nie boi czyli lewy czerwcowy”.
Wyniki wyborcze Wybory Komitet wyborczy Organ Okręg Wynik 1989 Zjednoczone Stronnictwo Ludowe Sejm X kadencji nr 76 1991 Polskie Stronnictwo Ludowe Sojusz Programowy Sejm I kadencji nr 3 1993 Polskie Stronnictwo Ludowe Sejm II kadencji nr 34 1995 Ogólnopolski KW Waldemara Pawlaka Prezydent RP 1997Polskie Stronnictwo Ludowe Sejm III kadencji nr 34 2001 Sejm IV kadencjinr 16 2005 Sejm V kadencji 2007 Sejm VI kadencji 2010 KW Kandydata na Prezydenta RzeczypospolitejPolskiej Waldemara Pawlaka Prezydent RP 2011Polskie Stronnictwo Ludowe Sejm VII kadencji nr 16 2015 Senat IX kadencjinr 38 2019 Senat X kadencji 2023 Trzecia Droga Senat XI kadencji
Przypisy Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 20 czerwca 1989 r. o wynikach ponownego głosowania i wynikach wyborów do Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej przeprowadzonych dnia 18 czerwca 1989 r. (). Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 31 października 1991 r. o wynikach wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, przeprowadzonych w dniu 27 października 1991 r. (). Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 23 września 1993 r. o wynikach wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 19 września 1993 r. (). Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 7 listopada 1995 r. o wynikach głosowania i wyniku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych na dzień 5 listopada 1995 r. (). Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 25 września 1997 r. o wynikach wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 21 września 1997 r. ().
Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 8 czerwca 1989 r. o wynikach głosowania i wynikach wyborów do Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej przeprowadzonych dnia 4 czerwca 1989 r. ().
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci szkół średnich w Płocku Kategoria:Absolwenci Wydziału Samochodów i Maszyn Roboczych Politechniki Warszawskiej Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Członkowie Ochotniczej Straży Pożarnej Kategoria:Działacze Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego Kategoria:Kandydaci na urząd Prezydenta RP w 1995 roku Kategoria:Kandydaci na urząd Prezydenta RP w 2010 roku Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem „Za Zasługi dla Litwy” Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Karola (Monako) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi (Norwegia) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi (Portugalia) Kategoria:Politycy PSL „Odrodzenie” Kategoria:Polscy ministrowie gospodarki Kategoria:Polscy nauczyciele informatyki Kategoria:Polscy rolnicy Kategoria:Posłowie z okręgu Płock Kategoria:Posłowie z okręgu Kutno (PRL) Kategoria:Posłowie na Sejm kontraktowy Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej I kadencji (1991–1993) Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej II kadencji (1993–1997) Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej III kadencji (1997–2001) Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej IV kadencji (2001–2005) Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej V kadencji (2005–2007) Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej VI kadencji Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej VII kadencji Kategoria:Premierzy III Rzeczypospolitej Kategoria:Prezesi Polskiego Stronnictwa Ludowego Kategoria:Radni Gminnych Rad Narodowych Kategoria:Senatorowie XI kadencji Senatu Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Senatorowie z województwa mazowieckiego (od 2001) Kategoria:Wicepremierzy III Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Modelu (województwo mazowieckie) Kategoria:Urodzeni w 1959