Tadeusz Apolinary Wenda h. Wendt (ur. 23 lipca 1863 w Warszawie, zm. 8 września 1948 w Komorowie) – polski inżynier komunikacji, główny projektant i kierownik budowy portu Gdynia.

Życiorys Pochodził z rodziny szlacheckiej. Był ostatnim z siedmiorga dzieci Władysława (1820–1908), podsekretarza Rady Administracyjnej Królestwa Polskiego, naczelnika Archiwum Akt Dawnych, i Justyny z Matuszewskich. Miał sześć sióstr. Ukończył szkołę powszechną i III gimnazjum rządowe (realne) w Warszawie, następnie studia na Wydziale Fizyczno-Matematycznym Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego oraz studia w Instytucie Korpusu Inżynierów Komunikacji w Petersburgu. W 1890 uzyskał dyplom inżyniera komunikacji. Po studiach zajmował się projektowaniem i budową linii kolejowych oraz mostów na zachodnich kresach carskiej Rosji, był też kierownikiem budowy portu w Windawie, a także nadzorował przebudowę portu w Rewlu (Tallinnie) i Rojen k. Rygi.

Po wybuchu I wojny światowej powrócił do Warszawy. W latach 1915–1919 pracował w dozorze portów Żeglugi Śródlądowej Przedsiębiorstwa Robót Publicznych. W 1920 otrzymał posadę kierownika budowy portu w Gdyni w Ministerstwie Przemysłu i Handlu, a od 1932 nadzorował dalsze prace już jako urzędnik Urzędu Morskiego w Gdyni na stanowisku naczelnika Wydziału Techniczno-Budowlanego. Z dniem 1 sierpnia 1937 przeszedł w stan spoczynku.

Był mężem Haliny z Zawidzkich. Mieli troje dzieci, córkę Marię Justynę (ur. 1912) oraz synów Janusza Franciszka Władysława (1913–1938) i Jerzego Pawła Zdzisława (ur. 1924), inżyniera.

Po 1939 Wendowie przenieśli się do Komorowa, gdzie szczęśliwie przetrwali wojnę i okupację hitlerowską.thumb|Tablica pamiątkowa na domu inżyniera Tadeusza Wendy - dawnym Biurze Budowy Portu przy ul. Waszyngtona 38 w Gdyni.Zmarł w Komorowie, pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 139-1-27).

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (24 lipca 1937) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (10 listopada 1928)M.P. 1928 r. nr 260, poz. 631 „za zasługi, na polu rozwoju polskiej żeglugi morskiej i przy budowie portu w Gdyni”. Kawaler Orderu Legii Honorowej (Francja) Order Danebroga (Dania) thumb|Pomnik Tadeusza Wendy w Gdyni Upamiętnienie Jego imieniem nazwano między innymi Basen II (Basen inż. Wendy), krótkie nabrzeże w gdyńskim porcie (przy kanale południowym), ulicę i Zespół Szkół Mechanicznych na Grabówku. W 2017 rozstrzygnięto konkurs na projekt pomnika, który w 2018 - w siedemdziesiątą rocznicę śmierci Wendy - miał stanąć u nasady Mola Rybackiego, na końcu pirsu Dalmoru w Gdyni. Autorem zwycięskiego projektu jest Maciej Jagodziński-JagenmeerKatarzyna Fryc W Gdyni stanie pomnik Tadeusza Wendy, budowniczego portu, który przedstawił inżyniera trzymającego w prawym ręku zwoje map i plansz, a lewą ręką wskazującego na portowe nabrzeże. Ostatecznie trzymetrowy monument został odsłonięty 29 maja 2021 w setną rocznicę rozpoczęcia budowy gdyńskiego portu. 25 kwietnia 2018 w ramach obchodów 100 rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości w Gminie Jabłonna (powiat legionowski) została odsłonięta tablica upamiętniająca związek twórcy Portu Gdyni z Dąbrową Chotomowską. Uroczystego odsłonięcia tablicy z udziałem władz samorządowych, mieszkańców i komitetu organizacyjnego upamiętnienia tego związku dokonała Pani Hanna Wenda-Uszyńska, wnuczka. Tablicę umieszczono w miejscu gdzie znajdował się majątek Tadeusza WendyWieści z naszej gminy. Informator Gminy Jabłonna. Nr 4(60) październik 2018, s. 18. 25 kwietnia 2019 Tadeusz Wenda został Honorowym Obywatelem Gminy Jabłonna. Akt Nadania odebrała pani Hanna Wenda-Uszyńska, wnuczka. Wręczenie aktu odbyło się podczas uroczystej sesji Rady Gminy w pałacu w Jabłonnie. Rok 2021 został ogłoszony w Gdyni Rokiem Tadeusza Wendy. Wizerunek Tadeusz Wendy widnieje na rewersie srebrnej monety kolekcjonerskiej o nominale 10 złotych wyemitowanej przez Narodowy Bank Polski w 2022 r. z okazji setnej rocznicy budowy portu w Gdyni. Postać Tadeusza Wendy występuje w filmie i serialu Miasto z morza (2009) w reżyserii Andrzeja Kotkowskiego. Rolę tę grał Olgierd Łukaszewicz. Obok Kapitanatu Portu oraz blisko Dworca Morskiego w Gdyni 23 września 2022 postawiono ławeczkę upamiętniającą Tadeusza Wendę oraz Eugeniusz Kwiatkowskiego.

Przypisy

Bibliografia Mieczysław Widernik, Wenda Tadeusz Apolinary, [w:] Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego (pod redakcją Stanisława Gierszewskiego), tom IV: R–Ż (pod redakcją Zbigniewa Nowaka), Gdańsk 1997, s. 432–433.

Linki zewnętrzne Publikacje Tadeusza Wendy w serwisie Polona.pl Strona internetowa poświęcona Tadeuszowi Wendzie

Kategoria:Absolwenci gimnazjów w Warszawie Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Absolwenci Instytutu Inżynierów Komunikacji Cesarza Aleksandra I Kategoria:Budowniczowie Gdyni Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Danebroga Kategoria:Polscy inżynierowie komunikacji Kategoria:Urzędnicy administracji żeglugi morskiej II Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1863 Kategoria:Zmarli w 1948