Metody jakościowe – metody badawcze (w naukach przyrodniczych, ścisłych i humanistycznych), w których nie określa się parametrów liczbowych (określanych za to w metodach ilościowych), charakteryzujących badane zjawisko lub obiekt badań.
Najczęściej wynikiem stosowania badawczej metody jakościowej jest rozróżnienie pomiędzy znanymi możliwościami (np. czy mamy do czynienia z obiektem A, B czy C). Często następnym etapem jest użycie metod ilościowych w celu określenia dokładnych parametrów badanego obiektu.
Metody jakościowe w naukach przyrodniczych Metody jakościowe w naukach przyrodniczych opierają się na porównaniu właściwości lub zachowania obiektu badań ze znanymi wzorcami.
Dobrym przykładem jest chemiczna analiza jakościowa, w której określa się jedynie występowanie (w granicach mierzalności danej metody badań) lub brak jakiegoś składnika w mieszaninie.Zasadniczo różni się ona od chemicznej analizy ilościowej, w której określana jest liczbowo zawartość tego składnika.
Metody jakościowe w naukach społecznych Metody jakościowe (lub inaczej badania jakościowe) w naukach społecznych opierają się na założeniu, że do badania niektórych problemów lepiej nadają się pogłębione analizy mniejszej liczby przypadków, niż powierzchowne dużejFlick, Uwe (2012) Projektowanie badania jakościowego, Warszawa: PWN.Silverman, David (2008) Prowadzenie badań jakościowych, Warszawa: PWN.. Ponadto zakładają, że wiele spraw lepiej bada się poprzez dogłębne zrozumienie rzeczywistości w oczach aktorów społecznych danej zbiorowości, raczej niż poprzez wykorzystanie wcześniej przygotowanego modelu teoretycznego (jak zazwyczaj jest w metodach ilościowych)Jemielniak, Dariusz (2012) „Czym są badania jakościowe?” w: Jemielniak, D. (red.) Badania jakościowe: Podejścia i teorie. Warszawa: PWN..
Przedstawiciele nurtu jakościowego wolą zatem przeprowadzać badania terenowe, poprzez wielogodzinne nieustrukturyzowane wywiadySilverman, David (2007) Interpretacja danych jakościowych. Metody analizy rozmowy, tekstu, interakcji. Warszawa: PWN., czy obserwację uczestniczącą, raczej niż robić sondaże i ankiety. Interesuje ich odpowiedź na pytanie „dlaczego” w większym stopniu niż na pytanie „ile”. Badania jakościowe są dominującą metodą w antropologii, występują także w socjologii, teorii organizacji, psychologii, pedagogice.
Metody jakościowe zawierają kilka systemów badawczych, m.in. teorię ugruntowanąKonecki, Krzysztof (2000) Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana., Warszawa: PWN.Glaser, Barney G. i Strauss, Anselm L. (2009) Odkrywanie teorii ugruntowanej. Strategie badania jakościowego. Kraków: Nomos., etnografię organizacjiKostera, Monika (2003) Antropologia organizacji. Metodologia badań terenowych, Warszawa: PWN., etnografię socjologicznąKonecki, Krzysztof T. i Chomczyński Piotr 2012. Słownik Socjologii Jakościowej, Warszawa: Difin.;
Prus, Robert. 1996. Symbolic Interaction and Ethnographic Research: Intersubjectivity and the Study of Human Lived Experience, Albany: State University of New York Press., storytellingBoje, D.M. i Tourani, N. (2012) „Storytelling, czyli o materialności praktyk opowiadania”. [w:] Jemielniak, D. (red.) Badania jakościowe: Podejścia i teorie. Warszawa: PWN..
Przedstawiciele Do przedstawicieli badań jakościowych w polskich naukach społecznych należą: Agata Bachórz, Michał Buchowski, Wojciech Burszta, Piotr Chomczyński, Magdalena Ciechowska, Marek Czyżewski, Barbara Fatyga, Aldona Jawłowska, Anna Horolets, , Dariusz Jemielniak, Ireneusz Jeziorski, Anna Kacperczyk, , Monika Kostera, Krzysztof Konecki, Dariusz Kubinowski, Bronisław Malinowski, Łukasz Marciniak, Ewa Michna, Jakub Niedbalski, Ewa Nowicka-Rusek, Andrzej Piotrowski, Dorota Rancew-Sikora, Krzysztof Stachura, Maria Szymańska, Izabela Ślęzak, Katarzyna Warmińska, Jacek Wasilewski, Magdalena Wojciechowska, Florian Znaniecki, , Jacek Piekarski.
Do przedstawicieli tego nurtu na świecie zalicza się: Anselm Strauss, Barney Glaser, Robert Prus, , Adele Clarke, Leonard Schatzman, Barbara Czarniawska, , , , David Silverman, , Clifford Geertz, James Clifford, , Gareth Morgan, Barry Turner, , .
Przypisy
Bibliografia Magdalena Ciechowska, Maria Szymańska: Wybrane metody jakościowe w badaniach pedagogicznych. Kraków: Akademia Ignatianum w Krakowie, Wydawnictwo WAM, 2017. .
Kategoria:Metodologia nauki