Günther Prien (ur. 16 stycznia 1908 w Osterfeld, zm. ok. 7 marca 1941 na Atlantyku) – niemiecki oficer Kriegsmarine przed i podczas II wojny światowej, korvettenkapitän. Jeden z najsłynniejszych dowódców niemieckich okrętów podwodnych biorących udział w bitwie o Atlantyk. Sławę w Niemczech przyniosło mu zatopienie pancernika HMS „Royal Oak” wewnątrz brytyjskiej bazy Scapa Flow. Dowodząc U-47 zatopił łącznie 31 jednostek o łącznej pojemności 191 919 ton, 8 zaś o pojemności 62 751 ton uszkodził. Zginął na patrolu w niewyjaśnionych do dziś okolicznościach ok. 7 marca 1941 roku. Jego śmierć wywołała szok społeczny w Niemczech. Prywatnie był nazistą z przekonania.

Okres przedwojenny Urodził się 16 stycznia 1908 roku w nadbałtyckim mieście portowym Lubeka, jako jedno z trojga dzieci lokalnego sędziego. Po rozwodzie rodziców, wraz z matką i pozostałym rodzeństwem przeprowadził się do Lipska. W efekcie pauperyzacji rodziny w wyniku tragicznej sytuacji gospodarczej Niemiec, w 1923 roku zdecydował się porzucić naukę i wstąpić do marynarki handlowej. Ukończył trzymiesięczny kurs w marynarski w Finkenwerder, po czym rozpoczął pracę w marynarce handlowej, zaczynając od najniższych stanowisk jako pokojowyClay Blair: Hitler's U-Boat War, s. 78-80. W ciągu następnych ośmiu lat pływania na wielu statkach, zdołał wyuczyć się telegrafii, nawigacji, prawa morza, obsługi urządzeń okrętowych oraz nabył umiejętności przywódcze. Awansując na kolejne stopnie marynarskie, w 1931 roku jako mat i uzyskał kwalifikację do szkoły kapitańskiej. Gdy jednak ukończył ją rok później, w wyniku Wielkiego Kryzysu nie był w stanie znaleźć pracy zgodnej ze swoimi kwalifikacjami. W efekcie ponownie podejmował najprostsze prace, tym razem na lądzie, aż do momentu, gdy rozrastająca się Reichsmarine rozpoczęła nabór wśród marynarzy marynarki handlowej. Prien skorzystał z tej możliwości i w styczniu 1933 roku dwudziestopięcioletni oficer wstąpił do niemieckiej marynarki wojennej.

Korzystając ze specjalnego programu przeznaczonego dla doświadczonych oficerów marynarki handlowej, zdołał w przyśpieszonym tempie awansować. W tym czasie ożenił się i urodziła mu się córka. Dobrowolnie zgłosił się do służby na okrętach podwodnych. Po ukończeniu w 1935 roku szkoły dla marynarzy floty podwodnej, odbył szkolenie torpedowe na U-3 (10/1935-4/1936), po czym po czym między majem a wrześniem 1936 roku służył w FdU. Od października 1936 roku do października 1937 roku służył jako oficer wachtowy na eksperymentalnym okręcie typu I U-26, na którym odbył rejs pokazowy do Hiszpanii. Dzięki znakomitej reputacji jaką uzyskał w tym okresie, został uznany za jednego z 6 najlepszych oficerów niemieckiej floty podwodnej, i 17 grudnia 1938 roku otrzymał samodzielne dowództwo okrętu nowego typu VIIB U-47Busch, R., Roll, H.,J.,: German U-Boat Commanders, s. 201. Podczas przeprowadzonej w maju następnego roku gry wojennej na Atlantyku, został uznany za najbardziej agresywnego dowódcę, który strzela z najbliższej odległości i odnotował najwyższą liczbę trafień.

Druga wojna światowa Zasłynął brawurową akcją zatopienia brytyjskiego pancernika HMS „Royal Oak” w bazie brytyjskiej marynarki wojennej w Scapa Flow 13/14 października 1939. Po tej operacji został pierwszym dowódcą niemieckich okrętów podwodnych odznaczonym Krzyżem Rycerskim Krzyża Żelaznego. Po akcji marynarze z U-47 wymalowali na kiosku okrętu szarżującego byka, stąd wziął się przydomek Priena – Der Stier von Scapa Flow (Byk ze Scapa Flow). Podobnie jak Karl Dönitz, Prien był nazistą z przekonania, z nazistowskimi poglądamiPeter Padfield: War beneath the sea, s. 61. Obecny zaś na konferencji prasowej z udziałem Priena w Berlinie – po jego sukcesie w Scapa Flow – amerykański dziennikarz William Shirer, opisał go jako „czystego, zarozumiałego i fanatycznego nazistę”Peter Padfield: War beneath the sea, s. 64

Zginął w marcu 1941 na pokładzie U-47, który zaginął na północnym Atlantyku w niewyjaśnionych okolicznościach po 7 marca 1941. Wśród możliwych przyczyn wymienia się: wejście na miny, zatopienie przez własną uszkodzoną torpedę lub atak korwet HMS „Camellia” i . Przez wiele lat sądzono, że sprawcą zatopienia był niszczyciel HMS „Wolverine”, który 8 marca 1941 atakował bombami głębinowymi w obronie konwoju OB-293 nieprzyjacielski okręt podwodny; obecnie przeważa przekonanie, że był to jednak U-AU-47 w serwisie www.uboat.net (dostęp 16-3-2009) (ten sam konwój atakowali Joachim Schepke i Otto Kretschmer; wtedy właśnie Schepke został zatopiony przez niszczyciel HMS „Vanoc”, a Kretschmer wzięty do niewoli przez niszczyciel HMS „Walker”). Gdy informacja o śmierci Priena została ujawniona, wywołała w Niemczech prawdziwy szokClay Blair: Hitler's U-Boat War. T. 1, s. 256-258., porównywalny jedynie z tym, jakiego nieco później doświadczyły społeczeństwa brytyjskie i amerykańskie po utracie swoich najznakomitszych dowódców: odpowiednio Malcolma Wanklyna na „Upholderze”Peter Padfield: War beneath the sea..., s. 226. i Musha Mortona na USS „Wahoo”Peter Padfield: War beneath the sea..., s. 353..

Prien był autorem książki biograficznej Moja droga do Scapa Flow.

Nazwiskiem Priena nazwano przejściowo Kcynię (Prien am Berge)Amtsbezirk Stadt und Land ExinKcynia moja mała ojczyzna. Historia.

Odznaczenia Krzyż Rycerski Krzyża Żelaznego (18 października 1939) jako (2. w Kriegsmarine i 1 w U-Bootwaffe) z Liśćmi Dębu (20 października 1940) jako 5. w Wehrmachcie, 1. w Kriegsmarine i 1 w U-Bootwaffe. Krzyż Żelazny I klasy (17 października 1939) Krzyż Żelazny II klasy (25 września 1939)

Kariera 1933, 1 marca - chorąży marynarki (Fähnrich zur See) 1935, 1 stycznia - starszy chorąży marynarki (Oberfähnrich zur See) 1935, 1 kwietnia - podporucznik marynarki (Leutnant zur See) 1937, 1 stycznia - porucznik marynarki (Oberleutnant zur See) 1939, 1 lutego - kapitan marynarki (Kapitänleutnant) 1941, 18 marca - komandor podporucznik (Korvettenkapitän) (z mocą od 1 marca 1941)

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Marynarze Reichsmarine‎ Kategoria:Dowódcy niemieckich okrętów podwodnych z okresu II wojny światowej Kategoria:Ofiary II wojny światowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Rycerskim Kategoria:Niemieccy uczestnicy bitwy o Atlantyk 1939–1945 Kategoria:Asy wojny podwodnej Kategoria:Urodzeni w 1908 Kategoria:Zmarli w 1941