Cormac McCarthy, właściwie Charles Joseph McCarthy Jr. (ur. 20 lipca 1933 w Providence, zm. 13 czerwca 2023 w Santa Fe w stanie Nowy Meksyk) – amerykański pisarz, scenarzysta i dramaturg.
Przez krytyka literackiego Harolda Blooma uznany za jednego z czterech najważniejszych amerykańskich współczesnych powieściopisarzy, obok Thomasa Pynchona, Dona DeLillo i Philipa Rotha. Przez zajmujących się jego twórczością porównywany bywa do Williama Faulknera i czasem do Hermana Melville’a.
Życiorys Wczesne lata życia Urodził się 20 lipca 1933 r. w Providence jako jedno z sześciorga dzieci Gladys Christiny McGrail i Charlesa Josepha McCarthy’ego. Jego rodzinę stanowili irlandzcy katolicy. W 1937 r. McCarthy wraz z rodziną przenieśli się do Knoxville w stanie Tennessee, gdzie jego ojciec pracował jako prawnik w Tennessee Valley Authority. Rodzina najpierw mieszkała na Noelton Drive na ekskluzywnym osiedlu Sequoyah Hills, lecz od 1941 roku osiedlili się w domu na Martin Mill Pike w South Knoxville. Po latach McCarthy powiedział: „Uchodziliśmy za bogatych, ponieważ wszyscy wokół nas mieszkali w jedno- lub dwupokojowych barakach”. Jednym z jego przyjaciół z dzieciństwa był Jim Long (1930-2012), który później w Suttree został przedstawiony jako J-Bone.
Uczęszczał do St. Mary’s Parochial School i Knoxville Catholic High School, był ministrantem w kościele Niepokalanego Poczęcia w Knoxville. Jako dziecko McCarthy nie widział żadnej wartości w szkole, wolał realizować własne zainteresowania. Raz opisał moment, w którym jego nauczyciel zapytał klasę o ich hobby. McCarthy odpowiedział ochoczo, jak to później ujął: „Byłem jedynym, który miał jakiekolwiek hobby, interesowałem się każdą możliwą rzeczą (...) wymień cokolwiek, nieważne jak ezoteryczne. Mógłbym oddać każdemu z klasy po jednym hobby i nadal miałbym 40 lub 50 do zabrania do domu”.
W 1951 roku zaczął uczęszczać na University of Tennessee (UTK), ale przerwał naukę w 1953 roku, aby wstąpić do United States Air Force. W trakcie stacjonowania na Alasce McCarthy z zapałem czytał książki, co, jak twierdził, zdarzyło mu się po raz pierwszy. Wrócił na UTK w 1957 roku, gdzie opublikował dwa opowiadania: Wake for Susan oraz A Drowning Incident w studenckim magazynie literackim The Phoenix pisząc pod nazwiskiem C. J. McCarthy, Jr. W 1959 i 1960 roku zdobył za nie nagrodę Ingram-Merrill Award. W 1959 roku ostatecznie jednak rzucił studia na UTK i wyjechał do Chicago.
Na potrzeby swojej kariery pisarskiej zmienił swoje imię z Charles na Cormac, aby uniknąć pomyłek i porównań z manekinem brzuchomówcy Edgara Bergena – Charlie McCarthym. Cormac było rodzinnym przezwiskiem nadanym jego ojcu przez irlandzkie ciotki. Inne źródła podają, że zmienił imię, aby uhonorować irlandzkiego wodza Cormaca MacCarthy’ego, który zbudował Zamek w Blarney.
Po ślubie z koleżanką ze studiów Lee Holleman w 1961 roku, „przeniósł się do baraku bez ogrzewania i bieżącej wody u podnóża Smoky Mountains poza Knoxville”. Tam w 1962 r. para urodziła syna – Cullena. Kiedy w tym samym roku w Knoxville burzono dom z dzieciństwa pisarza Jamesa Agee, McCarthy wykorzystał cegły z tego miejsca do budowy kominków w swoim domu w Hrabstwie Sevier. Podczas gdy Lee opiekowała się dzieckiem i zajmowała się obowiązkami domowymi, Cormac poprosił ją o pójście do pracy, aby mógł on się skupić na pisaniu powieści. Skonsternowana sytuacją przeniosła się do Wyoming, gdzie złożyła pozew o rozwód i podjęła się swojej pierwszej pracy jako nauczycielka.
Wczesna kariera pisarska Random House opublikował w 1965 r. pierwszą powieść McCarthy’ego, Strażnik Sadu. Ukończył ją pracując na pół etatu w magazynie części samochodowych w Chicago kiedy to pewnego razu bezrefleksyjnie złożył rękopis Albertowi Erskine z Random House. Erskine kontynuował redagowanie prac McCarthy’ego przez następne 20 lat. W momencie wydania krytycy zauważyli podobieństwo do twórczości Faulknera i chwalili imponujące użycie metaforyki przez McCarthy’ego. Strażnik Sadu zdobył w 1966 roku nagrodę Fundacji Williama Faulknera za godną uwagi pierwszą powieść.
Mieszkając w Dzielnicy Francuskiej w Nowym Orleanie, McCarthy został wyrzucony za niepłacenie czynszu z pokoju, który opłacał kwotą 40 dolarów miesięcznie. Podróżując po kraju McCarthy zawsze nosił w torbie 100-watową żarówkę, by móc czytać w nocy, bez względu na to, gdzie spał. mały|170x170px|McCarthy w 1968 Latem 1965 roku korzystając z nagrody Traveling Fellowship przyznanej przez Amerykańską Akademię Sztuki i Literatury, McCarthy wyruszył na pokładzie liniowca Sylvania z nadzieją na odwiedzenie Irlandii. Na statku poznał Angielkę Anne DeLisle, która pracowała na statku jako tancerka i piosenkarka. W 1966 roku wzięli ślub w Anglii. Również w 1966 roku otrzymał grant Fundacji Rockefellera, który wykorzystał na podróż po Europie Południowej, po czym wylądował na Ibizie, gdzie napisał swoją drugą powieść, W ciemność (1968). Następnie wrócił z żoną do Stanów Zjednoczonych, gdzie W ciemność zostało opublikowane z ogólnie przychylnymi recenzjami.
W 1969 roku para przeniosła się do Louisville w stanie Tennessee, gdzie nabyli stodołę, którą McCarthy wyremontował, samemu wykonując prace kamieniarskie. Według DeLisle para żyła w „absolutnej biedzie” kąpiąc się w jeziorze. DeLisle twierdziła: „Ktoś dzwonił i proponował mu 2 tys. dolarów, żeby przyszedł przemawiać na uniwersytecie o swoich książkach, a on im odpowiadał, że wszystko, co ma do powiedzenia, zostało spisane w jego dziełach. I w ten sposób jedliśmy fasolę przez kolejny tydzień”. Mieszkając w stodole, napisał swoją kolejną książkę, Dziecię boże (1973). Podobnie jak wcześniej W ciemność, Dziecię boże zostało osadzone w południowych Appalachach. W 1976 roku McCarthy rozstał się z Anne DeLisle i przeniósł się do El Paso w Teksasie.
W 1974 roku Richard Pearce z Public Broadcasting Service skontaktował się z McCarthym i poprosił go o napisanie scenariusza do jednego z odcinków serialu dramatycznego Visions. Począwszy od początku 1975 roku, uzbrojony jedynie w „kilka fotografii odsyłających do biografii słynnego przemysłowca sprzed wojny secesyjnej Williama Gregga z 1928 roku, służące jako inspiracja”, wraz z McCarthym spędził rok podróżując po Południu Stanów Zjednoczonych, aby zbadać temat tamtejszego przemysłu. McCarthy ukończył scenariusz w 1976 roku, a odcinek, zatytułowany The Gardener’s Son został wyemitowany 6 stycznia 1977 roku, wyświetlały go liczne festiwale filmowe za granicą. Odcinek był nominowany do dwóch nagród primetime Emmy w 1977 roku.
W 1979 roku McCarthy opublikował pisane przez 20 lat w połowie autobiograficzne Suttree, oparte na jego doświadczeniach z Knoxville nad rzeką Tennessee. Jerome Charyn porównał dzieło do Przygód Hucka Finna.
W 1981 roku otrzymał MacArthur Fellowship o wartości 236 tysięcy dolarów. Saul Bellow, Shelby Foote i inni polecili go tej organizacji. Grant umożliwił mu podróż na południowy zachód Stanów Zjednoczonych, gdzie mógł prowadzić prace nad kolejną powieścią: Krwawy południk (1985). Książka znana jest z przemocy, The New York Times ogłosił ją „najkrwawszą książką od czasów Iliady”. Choć początkowo odrzucona przez wielu krytyków, książka znacznie zyskała na randze w kręgach literackich; Harold Bloom nazwał Krwawy południk „największą pojedynczą książką od czasu Kiedy umieram Faulknera”. W przeprowadzonym w 2006 roku przez The New York Times Magazine plebiscycie autorów i wydawców, mającym na celu wyłonienie największych amerykańskich powieści minionego ćwierćwiecza, Krwawy południk zajął trzecie miejsce, za Umiłowaną (1987) Toni Morrison i Podziemiami (1997) Dona DeLillo. Time umieścił ją na swojej liście 100 najlepszych anglojęzycznych książek opublikowanych po 1923 roku. W tym czasie McCarthy mieszkał w kamiennym domku za centrum handlowym w El Paso, który opisał jako „ledwo nadający się do zamieszkania”.
W 1991 roku żadna z powieści McCarthy’ego nie sprzedała się w więcej niż 5 tys. egzemplarzach w twardej oprawie, a „przez większość swojej kariery nie miał nawet menadżera”. Nadano mu etykietę „najlepszego nieznanego powieściopisarza w Ameryce”.
Sukces i uznanie Po dwudziestu latach pracy z McCarthym Albert Erskine odszedł z Random House. McCarthy udał się do Alfred A. Knopf, gdzie znalazł się pod redakcyjną opieką Gary’ego Fisketjona. Jako ostatnią przysługę dla Erskine’a, McCarthy zgodził się na swój pierwszy w życiu wywiad z Richardem B. Woodwardem z The New York Times.
Ostatecznie McCarthy zdobył powszechne uznanie po opublikowaniu Rączych koni (1992), kiedy to zdobył National Book Award i National Book Critics Circle Award. Książka stała się bestsellerem New York Timesa, sprzedając się w 190 000 egzemplarzach w twardej oprawie w ciągu sześciu miesięcy. Następnie wydane zostały Przeprawa (1994) oraz Sodoma i Gomora (1998) uzupełniając trylogię Pogranicza. W międzyczasie powstał również dramat The Stonemason (po raz pierwszy wystawiony w 1995 roku). Kolejnym dziełem napisanym przez McCarthy’ego była książka To nie jest kraj dla starych ludzi (2005), która początkowo miała ukazać się w formie scenariusza filmowego, zanim autor przekształcił dzieło w powieść. Tym samym powieść ma niewiele opisów scenerii i w dużej mierze składa się z dialogów. Western doczekał się swojej adaptacji stworzonej przez braci Coen, którzy w 2007 roku stworzyli film o tym samym tytule, który zdobył cztery Oscary i ponad 75 innych nagród. mały|263x263px|Pierwsze wydanie dziesiątej powieści McCarthy’ego, Drogi (2006), za którą otrzymał Nagrodę Pulitzera w dziedzinie beletrystyki Na początku XXI wieku śpiąc w motelu w El Paso z synem McCarthy wyobraził sobie miasto za sto lat: „płomienie na wzgórzu i wszystko leżące w gruzach”. Napisał dwie strony obejmujące ten pomysł; cztery lata później w Irlandii rozwinął ten pomysł pisząc swoją dziesiątą już powieść, Drogę. Powieść ta opowiada o samotnym ojcu i jego młodym synu podróżujących przez post-apokaliptyczną Amerykę i uciekających przed polującymi na nich kanibalami. Wiele dialogów między protagonistami powieści było dosłownymi rozmowami McCarthy’ego ze swoim synem. Wydana w 2006 roku, zdobyła międzynarodowe uznanie i Nagrodę Pulitzera w dziedzinie beletrystyki. McCarthy nie odebrał nagrody we własnej osobie, lecz wysyłając Sonny’ego Mehtę. John Hillcoat wyreżyserował w 2009 roku napisaną przez Joe Penhalla adaptację filmową, w której wystąpili Viggo Mortensen i Kodi Smit-McPhee.
McCarthy opublikował w 2006 roku sztukę The Sunset Limited. Krytycy zauważyli, że była ona niekonwencjonalna i mogła mieć więcej wspólnego z powieścią, stąd podtytuł McCarthy’ego: „powieść w formie dramatu”. W 2007 roku Oprah Winfrey wybrała Drogę McCarthy’ego jako jedną z pozycji w swoim klubie książki. W rezultacie McCarthy zgodził się na swój pierwszy wywiad telewizyjny, który został wyemitowany w The Oprah Winfrey Show 5 czerwca 2007 roku. Wywiad odbył się w bibliotece Instytutu Santa Fe. McCarthy powiedział Winfrey, że nie zna żadnych pisarzy i zdecydowanie woli towarzystwo naukowców. W trakcie wywiadu opowiedział kilka historii ilustrujących poziom biedy, jaką znosił czasami podczas swojej kariery pisarskiej. Mówił również o ojcostwie oraz o tym, jak jego syn był inspiracją dla Drogi.
W 2012 roku sprzedał swój oryginalny scenariusz Adwokata Nickowi Wechslerowi, Pauli Mae Schwartz i Steve’owi Schwartzowi, którzy wcześniej wyprodukowali filmową adaptację powieści Droga.
Instytut Santa Fe