Dykasteria ds. Biskupów () – wchodzi w skład Kurii Rzymskiej jako aparat administracyjny działający przy Stolicy Apostolskiej, która rekomenduje nowych biskupów i przedstawia nominacje do zatwierdzenia Papieżowi. Do zadań dykasterii należy ustanawianie, dzielenie i łączenie diecezji. Przyjmuje także raporty ordynariuszy z pracy i problemów diecezji oraz organizuje ich wizyty ad limina apostolorum (czyli do Watykanu), wymagane co 5 lat wobec biskupów wszystkich krajów.
Obecny zarząd Dykasterii Prefekt: abp Filippo Iannone OCarm (od 15 X 2025) Sekretarz: abp Ilson de Jesus Montanari (od 12 X 2013) Podsekretarz: ks. Ivan Kovač (od 29 VI 2023)
Historia Dykasteria ds. Biskupów jest w prostej linii sukcesorką Świętej Kongregacji Konsystorialnej, aczkolwiek do pontyfikatu Piusa X sprawami dotyczącymi biskupów zajmowało się jeszcze kilka innych kongregacji: Kongregacja ds. Biskupów i Zakonników (1572/94–1908) Kongregacja ds. Egzaminowania Biskupów (1592–1903) Kongregacja ds. Rezydencji Biskupów (1634–1908) Kongregacja ds. Soboru Trydenckiego (od 1564, sprawy dotyczące biskupów wyłączono spod jej kompetencji w 1908)
Święta Kongregacja Konsystorialna, której pełna nazwa brzmiała Święta Kongregacja ds. Erygowania Diecezji oraz Prowizji Konsystorialnych, została utworzona 22 stycznia 1588 bullą Immensa aeterni Dei przez papieża Sykstusa V. Do jej kompetencji należało podejmowanie decyzji w sprawach rozstrzyganych dotąd obligatoryjnie na konsystorzach, takich jak np. tworzenie nowych diecezji, zmienianie granic dotychczasowych, mianowanie biskupów i nadawanie innych beneficjów konsystorialnych. W jej skład wchodziło przeciętnie kilkunastu kardynałów, nadto niektórzy arcybiskupi, biskupi i niżsi rangą prałaci.
W 1908 papież Pius X skupił w rękach Kongregacji Konsystorialnej wszystkie sprawy dotyczące biskupów. W 1967 papież Paweł VI zmienił jej nazwę na „Kongregacja ds. Biskupów”; zmiana ta weszła w życie 1 stycznia 1968. Natomiast papież Jan Paweł II w konstytucji apostolskiej Pastor bonus z 1988 potwierdził zakres jej kompetencji. 5 czerwca 2022 na mocy konstytucji apostolskiej Praedicate evangelium, papież Franciszek przekształcił jej nazwę na „Dykasteria ds. Biskupów”.
Dotychczasowy zarząd Dykasterii Kongregacja Konsystorialna (1588-1967) Obradom Kongregacji przewodniczył początkowo jej dziekan, czyli najstarszy rangą kardynał będący jej członkiem, a pod jego nieobecność funkcję tę automatycznie przejmował kardynał zajmujący kolejne miejsce w porządku starszeństwa. Kardynał dziekan sprawował zatem funkcję prefekta bez potrzeby jakiejkolwiek formalnej nominacji - funkcja była obejmowana automatycznie, zgodnie z ustalonym porządkiem starszeństwa. W 1721 papież Innocenty XIII postanowił jednak, że funkcja prefekta tej kongregacji będzie zarezerwowana dla samego papieża. Taki stan utrzymał się aż do pontyfikatu Pawła VI, jednak od 1908 jeden z kardynałów pełnił urząd sekretarza Kongregacji i w tym charakterze kierował jej bieżącymi pracami. Wcześniej sekretarzem Kongregacji Konsystorialnej był każdorazowy sekretarz Świętego Kolegium KardynałówWyjątkiem były lata 1669-1690, gdy funkcje te tymczasowo rozdzielono., a od 1908 sekretarz Świętego Kolegium obejmował nieistniejącą wcześniej funkcję asesora.
Prefekci Kongregacji Konsystorialnej 1588–1589: kard. Alessandro Farnese 1589–1591: kard. Giovanni Antonio Serbelloni 1591–1592: kard. Gabriele Paleotti 1592–1593: kard. Innico d’Avalos d’Aragona 1593–1603: kard. Alfonso Gesualdo 1603–1607: kard. Tolomeo Gallio 1607–1611: kard. Domenico Pinelli 1611–1615: kard. François de Joyeuse 1615–1621: kard. Benedetto Giustiniani 1621–1624: kard. Francesco Sforza di Santa Fiora 1624–1639: kard. Domenico Ginnasi 1639–1641: kard. Carlo Emmanuele Pio 1641–1644: kard. Ciriaco Rocci 1644–1646: kard. Francesco Barberini 1646–1651: kard. Alfonso de la Cueva-Benavides y Mendoza-Carrillo 1651–1652: kard. Marcello Lante della Rovere 1652–1679: kard. Francesco Barberini (ponownie) 1680–1700: kard. Alderano Cibo 1700–1715: kard. Emmanuel de Bouillon 1715–1717: kard. Fabrizio Spada 1717–1721: kard. Sebastiano Antonio Tanara 1721–1724: Innocenty XIII 1724–1730: Benedykt XIII 1730–1740: Klemens XII 1740–1758: Benedykt XIV 1758–1769: Klemens XIII 1769–1774: Klemens XIV 1775–1799: Pius VI 1800–1823: Pius VII 1823–1829: Leon XII 1829–1830: Pius VIII 1831–1846: Grzegorz XVI 1846–1878: Pius IX 1878–1903: Leon XIII 1903–1914: Pius X 1914–1922: Benedykt XV 1922–1939: Pius XI 1939–1958: Pius XII 1958–1963: Jan XXIII 1963–1967: Paweł VI
Sekretarze (do 1908) 1588-1592: Silvio Antoniano 1592-1596: Antonio Quarenghi 1596-1598: Alessandro Borghi 1599-1604: Marzio Malacrida 1604-1623: Muzio Riccieri 1623-1624: Stefano de Noris 1624: Alessandro Bosco 1624-1629: Giovanni Battista Lauri 1629-1640: Giovanni Battista Doni 1640-1651: Giuseppe Frenfanelli 1652-1654: Decio Azzolini 1654-1657: Federico Ubaldini 1657-1682: Agostino Favoriti 1682-1690: Lorenzo Casoni 1690-1710: Guido Passionei 1710-1730: Domenico Riviera 1730-1735: Filippo Maria Monti 1735-1744: Giuseppe Livizzani 1744:1758: Niccolo Antonelli 1758-1766: Leonardo Antonelli 1766-1770: Muzio Gallo 1770-1816: Pietro Maria Negroni 1816-1818: Giovanni Francesco Guerrieri (koadiutor w latach 1814-1816) 1818-1824: Raffaele Mazio 1824-1831: Paolo Polidori 1831-1836: Luigi Frezza 1836-1838: Silvestro Belli 1838-1845: Lorenzo Simonetti 1845-1846: Giovanni Corboli Bussi 1846-1850: Domizio Meli Lupi Soragna 1850-1875: Ruggero Luigi Emidio Antici Mattei 1875-1882: Pietro Lasagni 1882-1884: Carmine Gori-Merosi 1884-1892: Francesco Mercurelli 1892-1903: Carlo Nocella 1903-1908: wakat
Kardynałowie sekretarze (1908-1967) 1908–1928: kard. Gaetano de Lai 1928–1930: kard. Carlo Perosi (prosekretarz w 1928) 1930–1948: kard. Raffaele Carlo Rossi OCD 1948–1957: kard. Adeodato Giovanni Piazza OCD 1957–1961: kard. Marcello Mimmi 1961–1967: kard. Carlo Confalonieri, od 1965 z tytułem proprefekta
Asesorzy (1908-1967) 1908-1914: ks. Scipione Tecchi 1914-1916: abp Tommaso Pio Boggiani OP 1916-1920: abp Vincenzo Sardi di Rivisondoli 1920-1923: ks. Luigi Sincero 1923-1930: abp Raffaele Carlo Rossi OCD 1930-1943: ks. Vincenzo Santoro 1943-1950: ks. Benedetto Renzoni 1950-1961: abp Giuseppe Antonio Ferretto 1961-1967: abp Francesco Carpino; od 1965 z tytułem sekretarza
Kongregacja ds. Biskupów (1968-2022) Prefekci 1968–1973: kard. Carlo Confalonieri 1973–1984: kard. Sebastiano Baggio 1984–1998: kard. Bernardin Gantin 1998–2000: kard. Lucas Moreira Neves OP 2000–2010: kard. Giovanni Battista Re 2010–2022: kard. Marc Ouellet PSS
Sekretarze 1967–1979: abp Ernesto Civardi 1979–1987: abp Lucas Moreira Neves OP 1987–1989: abp Giovanni Battista Re 1989–1994: abp Justin Francis Rigali 1994–1998: abp Jorge María Mejía 1998–2009: abp Francesco Monterisi 2009–2012: abp Manuel Monteiro de Castro 2012–2013: abp Lorenzo Baldisseri 2013–2022: abp Ilson de Jesus Montanari
Podsekretarze 1967–1979: ks. Goffredo Mariani 1974–1979: ks. Jozef Tomko 1979–1990: ks. Marcello Costalunga 1990–1993: ks. Silvio Padoin 1993–2011: ks. Giovanni Maria Rossi 2010–2012: ks. Serge Poitras (podsekretarz pomocniczy) 2012–2022: ks. inf. Udo Breitbach
Dykasteria ds. Biskupów (od 2022) Prefekci 2022–2023: kard. Marc Ouellet PSS 2023–2025: kard. Robert Francis Prevost OSA od 2025: abp Filippo Iannone OCarm
Sekretarze od 2022: abp Ilson de Jesus Montanari
Podsekretarze 2022–2023: ks. inf. Udo Breitbach od 2023: ks. Ivan Kovač
Przypisy
Bibliografia
Gaetano Moroni, Dizionario di erudizione storico-ecclesiastica. Vol. XVI, Wenecja 1842, s. 179–181
Linki zewnętrzne
Kategoria:Opus Dei B