Rafał Gan-Ganowicz

Rafał Gan-Ganowicz (ur. 23 kwietnia 1932 w Wawrze, zm. 22 listopada 2002 w Lublinieinformacja prasowa o śmierci Rafała Gan-Ganowicza.Henryk Skwarczyński „Z różą i księżycem w herbie” opowiadanie „Dwa ukośne księżyce” str. 158.) – polski najemnik, dziennikarz, korespondent Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa – ps. „Jerzy Rawicz”, działacz polityczny i społeczny, antykomunista, członek Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej.

Życiorys Młodość Pochodził z rodziny o korzeniach tatarskich, posługującej się herbem Rawicz. Ojciec był żołnierzem Legii Cudzoziemskiej, który zrobił majątek w Argentynie. Podczas kampanii wrześniowej zginęła jego matka, a w powstaniu warszawskim – ojciec. Według własnej relacji poglądy antykomunistyczne zrodziła u niego naoczna obserwacja zniszczeń i grabieży dokonywanych w kraju przez żołnierzy Armii Czerwonej („czego sowieciarz nie może zabrać, to zniszczy”). Jak twierdził, „antykomunizmu nie wyniósł z domu, lecz nauczyli go komuniści”Film Piotr Zarębski, Pistolet do wynajęcia, czyli prywatna wojna Rafała Gan-Ganowicza, 1997.. W 1948 założył z grupą rówieśników konspiracyjną antykomunistyczną organizację młodzieżową, która wzorując się na harcerskim małym sabotażu kolportowała ulotki i malowała napisy na murach, a także zbierała broń, w tym poprzez rozbrajanie milicjantów.

Według własnych wspomnień został 24 czerwca 1950 ostrzeżony przez kolegę o rozpracowaniu przez Urząd Bezpieczeństwa organizacji, która rozpoczęła przygotowania do akcji zbrojnych. Zaplanował ucieczkę do Wrocławia, ale na dworcu zmienił zamiary i ukryty pod pociągiem dotarł do Berlina, przedostał się do zachodniej strefy okupacyjnej i wstąpił do amerykańskiej służby wartowniczej, w której służył do 1958. Kilkanaście miesięcy później wyjechał do Francji. Został słuchaczem tajnej szkoły podchorążych wojsk specjalnych NATO, przygotowując się do desantu w Polsce celem organizowania partyzantki antykomunistycznej w razie wojny z ZSRR. W 1955 z rąk generała Władysława Andersa odebrał patent podporucznika.

W latach 1955–1957 uczęszczał na kurs maturalny w gimnazjum założonym przez dawną Polską Wojskową Misję Likwidacyjną w Les Ageux. Po zwolnieniu się ze służby wartowniczej (1958) zdał maturę i pracował jako nauczyciel języka polskiego w liceum w Les Ageux.

Udział w konfliktach zbrojnych Kongo W czerwcu 1965 zaciągnął się w ambasadzie kongijskiej w Brukseli na roczny kontrakt do wojsk Moïse Tshombego, premiera Konga i przywódcy secesyjnej Katangi. Dowodził 21 batalionem podczas tłumienia , współpracując z innymi polskimi najemnikami, takimi jak Józef Swara, kpt. Kazimierz Topór-Staszak i por. Stanisław Krasicki. Był jednym z dowódców obrony Stanleyville, a po odsunięciu Tshombego przez generała Mobutu Sese Seko w listopadzie 1965 został wysłany do Bukavu, stolicy prowincji , gdzie trwała do lipca 1966 ofensywa przeciw Simbom pod nazwą . Wiosną 1966 z Toporem-Staszakiem i Krasickim przeprowadził przeciwko powstańcom zakończoną sukcesem operację „Znicz” na bagnach rzeki Ruzizi. Z upoważnienia gen. Andersa projektował z Tshombem powojenną odbudowę Konga przy pomocy kadr polonijnych. Na rozkaz swojego dowódcy, Boba Denarda, powrócił do Europy w 1966, przed wszczęciem przez siły Katangi nad Ruzizi buntu przeciwko gen. Mobutu.

Jemen W 1967 dołączył do wojsk brytyjskich próbujących stłumić antykolonialne powstanie na terytorium Federacji Arabii Południowej (konflikt adeński), które zakończyło się zwycięstwem rebeliantów. 28 listopada 1967 wojska brytyjskie opuściły Aden, stolicę Federacji, a dwa dni później niepodległość ogłosiła Ludowa Republika Południowego Jemenu (od 1970 Ludowo-Demokratyczna Republika Jemenu). Działania grupy Gana-Ganowicza doprowadziły m.in. do zestrzelenia podczas misji bojowej samolotu sowieckiego pilotowanego przez płk. Kozłowa, dowódcę grupy doradców wojskowych przy marksistowskim oraz , wyznającym ideologię arabskiego nacjonalizmu. Poza Związkiem Radzieckim powstanie w Jemenie Południowym wspierał Egipt (występujący wówczas na arenie międzynarodowej pod nazwą Zjednoczonej Republiki Arabskiej) i Jemen Północny (Jemeńska Republika Arabska). Dokumenty znalezione przy Kozłowie (m.in. wykaz żołnierzy radzieckich w Jemenie) posłużyły jako dowód aktywnego wspierania militarnego rebelii przez ZSRR, czemu Rosjanie zaprzeczali na forum ONZ.

Działalność antykomunistyczna Po powrocie do Francji zamieszkał w Paryżu (przez pewien czas w hotelu wraz z innym najemnikiem, bratem reżysera Adka Drabińskiego), później w Wandei i w Bretanii (w przyczepie kempingowej Emile'a Tardivela). Pracował m.in. jako kierowca, elektryk, tłumacz i działał w organizacjach kombatanckich. W okresie radzieckiej interwencji w Afganistanie przygotował plan wsparcia tamtejszych mudżahedinów przez ochotniczy legion międzynarodowy z udziałem polskich najemników. Gdy 13 grudnia 1981 rząd PRL wprowadził w Polsce stan wojenny, współorganizował demonstracje w obronie więzionych działaczy „Solidarności”. W 1987 został zagranicznym przedstawicielem konspiracyjnej organizacji „Solidarność Walcząca”. Był też korespondentem Radia Wolna Europa, występując pod pseudonimem Jerzy Rawicz.

Napisał wspomnienia pt. Kondotierzy. Książka została wydana najpierw w drugim obiegu wydawniczym (m.in. nakładem Niezależnej Agencji Wydawniczej Solidarności Walczącej) w 1988, następnie w 1989 przez Polską Fundację Kulturalną w Londynie i była wielokrotnie wznawiana w latach 90. (m.in. przez oficynę Alfa-Wero związanego z „Solidarnością” wydawcy Andrzeja Święcickiego). Drugiej książki, o amerykańskich oddziałach wartowniczych, nie dokończył.

Dalsze życie Zarządzeniem Prezydenta RP na uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego z 11 listopada 1989 został powołany na członka Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej z terenu Francji w trwającej VIII kadencji (1989–1991). Był uznawany za eksperta w dziedzinie wojskowości przez Romualda Szeremietiewa, późniejszego ministra obrony narodowej w rządzie Jana Olszewskiego (1992).

W lutym 1997 za sprawą filmu Pistolet do wynajęcia (1996) powrócił na stałe do Polski. Zamieszkał w Józefowie pod Warszawą u rodziny Sikorów, następnie w Falenicy. Jeździł po kraju na spotkania z młodzieżą, nawiązał współpracę z Ligą Republikańską Mariusza Kamińskiego. Promował koncepcję obrony terytorialnej. W ostatnich latach życia przeprowadził się do Lublina, gdzie współpracował z Fundacją Młoda Demokracja oraz z Fundacją Szczęśliwe Dzieciństwo. Przyjaźnił się m.in. z Ewą Kubasiewicz-Houée i Tadeuszem Sikorą, poetą i kompozytorem. W Lublinie mieszkał do śmierci.

W 2006 pisarz i dziennikarz Jacek Indelak, który był konsultantem na planie filmu Pistolet do wynajęcia, czyli prywatna wojna Rafała Gan-Ganowicza, przytoczył swoją rozmowę z Ganem-Ganowiczem, gdzie ten na pytanie – „Jak to jest zabić człowieka?” udzielił odpowiedzi: – „Nie wiem. Ja zabijałem tylko wrogów.”.

thumb|240px|Nagrobek Rafała Gan-Ganowicza Zmarł na raka płuca 22 listopada 2002 w wieku 70 lat. Pogrzeb odbył się 26 listopada 2002 w Lublinie. Pochowany został na cmentarzu na Kalinowszczyźnie (sektor 4 rząd 4).

Życie prywatne Był żonaty, miał córkę Ewę.

Upamiętnienie w popkulturze Film Pistolet do wynajęcia W 1996 Piotr Zarębski rozpoczął realizację filmu o Rafale Ganie-Ganowiczu pt. Pistolet do wynajęcia, czyli prywatna wojna Rafała Gan-Ganowicza. Choć scenariusz uzyskał akceptację Pierwszego Programu TVP, na kolaudacji w styczniu 1997 film przepadł. Pretekstem była „pochwała przemocy”, w rzeczywistości zaważyły względy polityczne. Dzięki akcji medialnej dziennika „Życie” (m.in. artykuł Andrzeja Rafała Potockiego Kto się boi Rafała Gan-Ganowicza?), powiązanej z działaniami politycznymi (62 posłów złożyło interpelacje m.in. w tej sprawie), film został puszczony w paśmie o wysokiej oglądalności.

Następnie odbyły się pokazy filmu w różnych miastach Polski, które odwiedziło kilka tysięcy osób. Od tamtej pory Rafał Gan-Ganowicz stał się znany w polskich środowiskach antykomunistycznych.

Spektakl Teatru Telewizji Operacja Reszka Rafał Gan-Ganowicz jest jednym z bohaterów opartej na faktach sztuki Operacja Reszka Włodzimierza Kuligowskiego poświęconej intrydze peerelowskich służb bezpieczeństwa, obliczonej na zwabienie w pułapkę, a następnie likwidację Piotra Jeglińskiego. W scenariuszu nie został wskazany z nazwiska i w spektaklu pojawia się jako „Rafał”.

Zespół GAN W 2013 w Szczecinie założony został zespół muzyczny – GAN – grający rockową muzykę patriotyczną i tożsamościową. Nazwa zespołu pochodzi od pseudonimu Ganowicza. Pierwszy album muzyczny grupy pod tytułem Przeklęty Polak wydany w 2014 rozpoczyna utwór muzyczny „Gan”, który poświęcono właśnie osobie Rafała Gan-Ganowicza.

Publikacje Rafał Gan-Ganowicz, „Kondotierzy”, Wrocław: NAWA – Niezależna Agencja Wydawnicza Solidarności Walczącej, 1988; (wznowienia w drugim obiegu:) Kraków: „V”, 1989; Warszawa: Międzyzakładowa Struktura „Solidarności” 1989; (wydanie emigracyjne:) Londyn: Pol. Fund. Kulturalna, 1989 ; (wznowienia legalne w kraju:) Warszawa: „Optimus”, 1991 ; Warszawa: „Alfa-Wero”, 1999 :Wydawnictwo Prohibita Warszawa 2013

Odznaczenie Postanowieniem Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 15 czerwca 2007 został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce, za osiągnięcia w podejmowanej z pożytkiem dla kraju pracy zawodowej i społecznej..

Uwagi

Przypisy

Bibliografia Bichniewicz Joanna: Szpilka: Rafała Gan-Ganowicza prywatna wojna z komunizmem, „Wprost” 1998, nr 11, s. 62,64 Gadowski Witold: Żołnierz niepodległej Polski, „Gazeta Polska” 1998, nr 12, s. 12-13 Pokora Wojciech: Walcząc zgodnie z sumieniem, „Zeszyty Karmelitańskie” 2010, nr 3, s. 121-127 Skwarczyński Henryk: Portret wojownika: Rafał Gan-Ganowicz, „Nowe Państwo” 2003, nr 2, s. 31 Wielkie pranie i dzika gęś: Rafał Gan-Ganowicz – antykomunistyczna legenda, „Rzeczpospolita” (W3). – 2008, nr 156, s. K6-K7 Skwarczyński Henryk: Z różą i księżycem w herbie, Warszawa: Rosner i Wspólnicy, 2004 (rozdział „Dwa ukośne księżyce” poświęcony Rafałowi Gan-Ganowiczowi)

M. Mierzwa, Rafał Gan-Ganowicz: zabijalem tylko komunistów..., Portal „Nowa Strategia” [dostęp 22-11-2013]

Linki zewnętrzne

Kategoria:Członkowie VIII Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Członkowie podziemnych antykomunistycznych organizacji młodzieżowych w Polsce (1944–1956) Kategoria:Działacze Solidarności Walczącej Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z Jemenem Kategoria:Ludzie związani z Kongiem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na cmentarzu na Kalinowszczyźnie w Lublinie Kategoria:Polacy pochodzenia tatarskiego Kategoria:Polscy dziennikarze Kategoria:Polscy najemnicy Kategoria:Polscy uciekinierzy na Zachód Kategoria:Pracownicy sekcji polskiej Radia Wolna Europa Kategoria:Zmarli na raka płuc Kategoria:Urodzeni w 1932 Kategoria:Zmarli w 2002 Kategoria:Żołnierze Polskich Kompanii Wartowniczych