Antoni Mironowicz (ur. 30 października 1959 w Białymstoku) – polski historyk chrześcijaństwa wschodniego i działacz społeczny narodowości białoruskiej, profesor nauk humanistycznych, profesor zwyczajny Uniwersytetu w Białymstoku..
Życiorys Maturę uzyskał w 1978 w Technikum Mechanicznym w Białymstoku. Ukończył studia na Wydziale Humanistycznym Filii Uniwersytetu Warszawskiego w Białymstoku. W 1990 uzyskał stopień naukowy doktora na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, na podstawie pracy Podlaskie ośrodki i organizacje prawosławne w końcu XVI i XVII wieku, poddanej krytycznej analizie przez Leszka Postołowicza w recenzji wydanej w periodyku „Białostocczyzna" nr 1 (25) z 1992 r., w zakresie zakwestionowania dat powstania oraz istnienia części z opisywanych parafii, co wywołało polemikę między autorami na łamach tego samego czasopisma, a w 1997 habilitował się na Wydziale Humanistycznym Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego na podstawie dorobku naukowego oraz rozprawy pt. Prawosławie i unia za panowania Jana Kazimierza. W 2002 uzyskał tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych. Promotor pracy doktorskiej m.in. Urszuli Pawluczuk.
Zawodowo związany z Uniwersytetem w Białymstoku, od 1998 jako profesor nadzwyczajny, a od 2006 na stanowisku profesora zwyczajnego. Związany z prawosławną tradycją Podlasia. Objął funkcję kierownika Katedry Historii Kultur Pogranicza w Instytucie Historii UwB, ostatnio jako historyk prawosławia zatrudniony w Katedrze Teologii Prawosławnej Uniwersytetu w Białymstoku, gdzie prowadzi zajęcia i badania z zakresu historii Europy Środkowo-Wschodniej oraz dziejów Kościoła prawosławnego. Wykładał także w Wyższej Szkole Administracji Publicznej w Białymstoku.
Z Eugeniuszem Mironowiczem, Olegiem Łatyszonkiem i Jerzym Kaliną od 1993 współtworzył Białoruskie Zeszyty Historyczne „Bielaruski histaryčny zbornik".
Specjalizuje się w problematyce historii Białorusi, historii Europy Środkowej i Wschodniej, historii Kościoła prawosławnego, historii nowożytnej, historii Rosji. Wyróżniony przez Stowarzyszenie Wydawców Szkół Wyższych za książkę Kościół prawosławny w dziejach Rzeczypospolitej. Jego publikacje z dziejów regionu przez pryzmat wielokulturowości oraz obrony prawosławia przed polonizacją i katolicyzacją, z pomijaniem negatywnych aspektów działań carskich oraz akcentowaniem krzywd doznawanych w następstwie zwodniczej Unii Brzeskiej – przez ludność prawosławną i białoruską w d. Rzeczypospolitej, charakteryzujące się apologetycznym podejściem do struktur prawosławia, związanym z bliskimi relacjami naukowca z hierarchią cerkiewną - w zakresie prawnej i historycznej obecności prawosławia w Rzeczypospolitej - wywołują w środowiskach akademickich kontrowersje z powodu tez, które są uznawane za stronnicze i faworyzujące mniejszość białoruską oraz Cerkiew prawosławną, kosztem polskiej narracji historycznej, koegzystencji d. Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
Zaangażowany także w działalność organizacji mniejszości białoruskiej. Zasiadał w Miejskiej Radzie Narodowej Białegostoku (1983–1990), Wojewódzkiej Radzie Narodowej (1988–1990)Radni z ramienia Chrześcijańskiego Stowarzyszenia Społecznego wybrani w wyborach do rad narodowych 19.06.1988, „Tygodnik Polski” nr 29 (297) z 17 lipca 1988, s. 2. oraz Radzie Miejskiej (1994–1998; z listy Komitetu Wyborczego Prawosławnych). Był współzałożycielem Białoruskiego Zjednoczenia Demokratycznego, członkiem jego władz, a także kandydatem w wyborach sejmowych w 1993.
W 2002 i 2006 bez powodzenia ubiegał się o mandat do białostockiej rady miasta z listy Białoruskiego Komitetu Wyborczego (w 2002 kandydował także na prezydenta Białegostoku, zajmując 5. miejsce wśród 11 kandydatów). W 2007 kandydował do Sejmu z listy Polskiego Stronnictwa Ludowego, a w wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2009 w okręgu wyborczym Olsztyn - jako reprezentant środowisk mniejszości białoruskiej i wyznawców prawosławia w Polsce - z ramienia Platformy Obywatelskiej.
W 2005 został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi. W 2008 roku dostał nagrodę - Order św. Cyryla Turowskiego II stopnia za badania nad dziejami chrześcijaństwa na Białorusi, 3 października 2008 - Medal Komisji Edukacji Narodowej za osiągnięcia naukowe nadany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, 6 maja 2012 - Medal Biskupa diecezji Włodzimierza Wołyńskiego za pracę naukową na rzecz Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej i biskupstwa Włodzimiersko-Wołyńskiego, 28 maja 2013 - Order św. Marii Magdaleny II stopnia za pracę naukową na rzecz Polskiej Autokefalicznej Prawosławnej Cerkwi, 10 sierpnia 2024 roku - Order Równej Apostołom Marii Magdaleny II stopnia z ozdobami za zasługi na rzecz PAKP, 25 grudnia 2024 roku - Orderu II stopnia św. Nestora Latopisca za zasługi na rzecz Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej, 14 stycznia 2025 roku - Order św. św. Cyryla i Metodego za zasługi na rzecz Cerkwi Prawosławnej i Diecezji Białostocko-Gdańskiej.
Autor ponad 65. książek o historii prawosławia, w tym o projektach unijnych wobec wyznawców prawosławia na ziemiach polskich od XIII do XX wieku, w tym dziejów Monasteru Narodzenia Matki Bożej w Różanymstoku (gdzie obecnie mieści się katolickie Sanktuarium Maryjne), funkcjonującego w latach 1900 – 1918, w którym czczona była cudotwórcza tzw. Krasnostocka Ikona Matki Bożej, wzorowana na Obrazie Matki Boskiej Częstochowskiej, autokefalii Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, jego narrację historyczną cechuje podporządkowanie obronie racji Cerkwi prawosławnej, jego prace, w tym m.in. o skutkach Unii Brzeskiej 1596, koncentrują się na obronie podmiotowości historycznej ludności prawosławnej i struktur cerkiewnych, co w odbiorze niektórych recenzentów bywa odbierane jako zbytnie akcentowanie perspektywy wschodniej kosztem innych wyznań. Badacz, którego status często określany jest jako kontrowersyjny lub dyskusyjny z powodu silnie sprofilowanej, konfesyjnej perspektywy, z jakiej ocenia wydarzenia historyczne na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej.
Najnowszą książką prof. Antoniego Mironowicza jest publikacja pt. „Kościół wschodni w wielokulturowym Jagiellońskim Wilnie (XIV-XVI w.)”, przedstawiająca historię prawosławia na Litwie.
Jeden z najważniejszych dziejopisów prawosławia w Europie Środkowo-Wschodniej.
Autor 62. publikacji, z liczbą cytowań 230 – wg ResearchGate GmbH 2026.
Przekłady i redakcje Redakcja książek
Kościół prawosławny w Polsce. Dawniej i dziś, pod red. L. Adamczuka i A. Mironowicza, Warszawa 1993, ss. 182, Aneks, ss. 125. M. Hajduk, Unia brzeska, Białystok 1995. G. Sosna, D. Fionik, Dzieje Cerkwi w Bielsku Podlaskim, Białystok 1995. Z dziejów Europy Środkowo-Wschodniej. Prace poświęcone prof. W. A. Serczykowi z okazji 60 rocznicy urodzin, pod red. A. Mironowicza, H. Parafianowicz, E. Urwanowicz, Białystok 1995. J. Wiesialkoúski, Belaruś u pierszai Suswietnai wainie, pod red. A. Mironowicza, Belastok – Londan 1996. Wilno i kresy północno-wschodnie, t. I, Historia i ludzkie losy. Seria: Biblioteka pamięci i myśli, pod red. E. Felikasiak i A. Mironowicza, Białystok 1996. J. Wiesiałkowski, Njajasna mroilisja nowyja darohi, Londyn 1997, ss.141. J. Wiesiałkouski, Narysy pa historyi Bełarusi, cz. I, Białystok-Londyn 1998, ss.164. Życie monastyczne w Rzeczypospolitej, pod red. A. Mironowicza, U. Pawluczuk i P. Chomika, Białystok 2001, ss. 276. Szkolnictwo prawosławne w Rzeczypospolitej, pod red. A. Mironowicza, U. Pawluczuk i P. Chomika, Białystok 2002, ss. 256. Prawosławne oficyny wydawnicze w Rzeczypospolitej, pod red. A. Mironowicza, U. Pawluczuk i P. Chomika, Białystok 2004, ss. 255. Autokefalie Kościoła prawosławnego w Polsce, pod red. A. Mironowicza, U. Pawluczuk i P. Chomika, Białystok 2006, ss. 180. The Orthodox Church in the Balkans and Poland. Connections and Common Tradition, edited by Antoni Mironowicz, Urszula Pawluczuk, and Wojciech Walczak, Białystok 2007, ss. 319. Kościoły i związki wyznaniowe a świadomość narodowa mieszkańców pogranicza, pod red. A. Mironowicza i M. Ulanowskiego, Białystok 2007. О долестях, о подвигах, о славе. Исторические изестия о предках святой праведной Софии Слуцкой, составила Тамара Левишко, Минск 2012, ред. нав. Антоий Миронович. Святая праведная София княгиня Слуцкая, составила Тамара Левишко, Минск 2012, ред. нав. Антоий Миронович. Wprowadzenie do Studiów Wschodnioeuropejskich, t. III, Rosja, pod. red. A. Mironowicza, Lublin 2013.
Publikacje Antoni Mironowicz, Supraśl jako ośrodek kulturalno-religijny w XVI wieku, Leimen 1984, ss. 112. Antoni Mironowicz, Podlaskie ośrodki i organizacje prawosławne w XVI-XVII wieku, Białystok 1991, ss. 305. Antoni Mironowicz, Nieznany herbarz Michała Szęciłły, London 1992, ss. 71. Antoni Mironowicz, Bractwo Objawienia Pańskiego w Bielsku, Bielsk Podlaski 1994, ss. 50. Antoni Mironowicz, Prawosławie i unia za panowania Jana Kazimierza, Białystok 1996, ss. Antoni Mironowicz, Prawosławie i unia za panowania Jana Kazimierza, wyd. II, Białystok 1997, ss. 325. Antoni Mironowicz, Teodozy Wasilewicz, archimandryta słucki, biskup białoruski, Białystok 1997, ss.71. Antoni Mironowicz, Księga cudów przed ikoną Matki Bożej w Starym Korninie dokonanych, Białystok 1997, ss. 200. Antoni Mironowicz, Metropolita Józef Nielubowicz Tukalski, Białystok 1998, ss. 127. Antoni Mironowicz, Życie monastyczne na Podlasiu, Białystok 1998, ss. 120. Antoni Mironowicz, Katalog świątyń i duchowieństwa prawosławnej diecezji białostocko-gdańskiej, Białystok 1998, ss. 128. Antoni Mironowicz, Sylwester Kossow, władyka białoruski, metropolita kijowski, Białystok 1999, ss.144. Antoni Mironowicz, Kościół prawosławny w dziejach dawnej Rzeczypospolitej, Białystok 2001, ss. 352. Antoni Mironowicz, Ihumen Sawa Palmowski, Białystok 2001, ss.104. Antoni Mironowicz, The Orthodox Church and Byelorussian People, Białystok 2001, ss. 80. Antoni Mironowicz, Kościół prawosławny w państwie Piastów i Jagiellonów, Białystok 2003, ss. 310. Antoni Mironowicz, Bractwa cerkiewne w Rzeczypospolitej, Białystok 2003, ss. 216. Antoni Mironowicz, Józef Bobrykowicz, biskup białoruski, Białystok 2003, ss. 214. Antoni Mironowicz, Sylwester Czetwertyński, biskup białoruski, Białystok 2004, ss. 158. Antoni Mironowicz, The Orthodox Church in Poland, Supraśl 2005, ss. 96. Antoni Mironowicz, Kościół prawosławny na ziemiach polskich w XIX i XX wieku, Białystok 2005, ss. 390. Antoni Mironowicz, Kościół prawosławny w Polsce, Białystok 2006, ss. 918. Antoni Mironowicz, Serafion Połchowski, władyka białoruski, Białystok 2007, ss. 168. Antoni Mironowicz, The Orthodox Heritage. A Few Academic Works about the History of the Orthodox Church in Poland, Supraśl 2007, ss. 165. Antoni Mironowicz, Zarys dziejów Prawosławia w Europie Środowo-Wschodniej, Lublin 2007, ss. 176. Antoni Mironowicz, Diecezja białoruska w XVII i XVIII wieku, Białystok 2008, ss. 352. Antoni Mironowicz, Monaster Wniebowstąpienia Pańskiego w Puszczy Błudowskiej, Supraśl 2008, ss. 68. 28. Antoni Mironowicz, Summariusz dokumentów do dóbr supraskich, Białystok 2009, ss. 172. Антон Мірановіч, Праваслаўная Беларусь, Беласток 2009, 352 с. 30. Antoni Mironowicz, The Easter Christian Tradition in Poland and its Neighbors, Białystok 2010, ss. 224. Antoni Mironowicz, Biskupstwo turowsko-pińskie w XI–XVI wieku, Białystok 2011, ss. 360. Antoni Mironowicz, Pustelnia świętych Antoniego i Teodozego Pieczerskich w Odrynkach, Białystok 2011, ss. 70. Antoni Mironowicz, Sumariusz dokumentów dóbr supraskich, vol. II, Białystok 2011, ss. 240. Antoni Mironowicz, Księga cudów przed ikoną Matki Bożej Waśkowskiej dokonanych, Białystok 2012, ss. 88. Antoni Mironowicz, Prawosławna parafia św. Jana Teologa w Mostowlanach, Mostowlany 2013, ss. 140. Antoni Mironowicz, Parafia Narodzenia NMP w Bielsku Podlaskim. W związku z 450 rocznicą przeniesienia świątyni, Bielsk Podlaski 2013, ss. 64. Antoni Mironowicz, O początkach monasteru supraskiego i jego fundatorach, Supraśl 2013, ss. 64.