Francuska Partia Ludowa

thumb|Flaga PPF thumb|Plakat propagandowy PPF Francuska Partia Ludowa (fr. Parti Populaire Français, PPF) – francuskie skrajnie prawicoweB. Klandermans, ‎ N. Mayer, Extreme Right Activists in Europe. Through the Magnifying Glass, 2006, s. 18-19 i faszystowskieB. Klandermans, ‎ N. Mayer, Extreme Right Activists in Europe. Through the Magnifying Glass, 2006, s. 18-19R. Griffin, ‎M. Feldman, Fascism: The nature of fascism, 2004, s. 266D. Berg-Schlosser, J. Mitchell, Authoritarianism and Democracy in Europe, 1919-39. Comparative Analyses, 2002, s. 110 ugrupowanie polityczne działające w latach 1936–1944.

Okres przedwojenny Francuska Partia Ludowa została założona 28 czerwca 1936 r. z inicjatywy Jacques’a Doriota, byłego członka Komitetu Centralnego Francuskiej Partii Komunistycznej i kilku innych komunistów, jak Henri Barbé, czy Paul Marion. Doriot 16 maja 1934 r. został wykluczony z FPK za socjaldemokratyczne odstępstwa. Przez kolejne 2 lata występował jako „komunista niezależny”. W początkowym okresie wpływy polityczne Francuskiej Partii Ludowej ograniczały się do rejonu Saint-Denis, gdzie Doriot pełnił funkcję burmistrza w latach 1930–1934, jednak szybko ogarnęły całą Francję. Większość jej członków stanowili robotnicy. Partia miała swoje bojówki pod nazwą Service d’Ordre (Służba Porządkowa). Oficjalnym strojem partyjnym były błękitne koszule, ciemnoniebieskie spodnie, berety i opaski z symbolem partii, czyli krzyżem celtyckim na niebieskim tle.

W początkowym, robotniczym, okresie działalności PPF głosiła hasła populistycznie ekonomiczne i antykapitalistyczne. Jej program był też nie tyle antykomunistyczny, co antystalinowski oraz patriotyczny; jej przywódcy demaskowali agenturalność i finansowanie francuskich komunistów przez ZSRR. Doriot twierdził, że dwa największe niebezpieczeństwa grożące Francji to konserwatyzm społeczny i ingerowanie z zagranicy w jej wewnętrzne sprawy. PPF demaskowała parlamentaryzm, opowiadała się za ograniczeniem francuskiej demokracji i przeformowaniem społeczeństwa według własnych, autorytarnych życzeń. Gwałtownie występowała przeciw zarówno komunizmowi, jak liberalizmowi, a także chciała uwolnić Francję od masonerii. Była krytyczna wobec racjonalizmu i pragnęła zwrócenia się w kierunku polityki dyktowanej bardziej emocją i życzeniem niż racją. Ponadto PPF była antysemicka, chociaż niejednoznacznie. Przedstawiała negatywny wizerunek Żyda w swojej literaturze (teoria żydo-masońsko-bolszewickiego spisku), ale z drugiej strony Żyd, Alexandre Abremski, był członkiem jej Politbiura do jego śmierci w 1938 r. Jednocześnie PPF zaadaptowała wiele elementów faszystowskiej polityki, wizerunku i ideologii i szybko stała się popularna wśród konserwatywnych nacjonalistów. Przed wybuchem wojny oficjalnie nie deklarowała się jednak jako faszystowska, tylko ludowa i antykomunistyczna.

W 1937 r. przybliżyła się do prawicy, kiedy Doriot stracił robotnicze poparcie w wyborach na burmistrza Saint-Denis. Partia otrzymała wówczas finansowe wsparcie od prawicowych przemysłowców i finansistów, jak Gabriel Leroy-Ladurie, dyrektor Banku Worms. Dzięki temu nabyto kilka gazet, a wśród nich „La Liberté”, które stało się oficjalnym organem prasowym partii. W kwietniu tego roku Doriot wystąpił do wszystkich antykomunistycznych partii, głównie jednak do Parti Social Français płk. François de La Rocque’a, z propozycją utworzenia sojuszu skierowanego przeciw rządom Frontu Ludowego pod nazwą Front Wolności (Front de la Liberté). Wysunął przy tym 2 warunki: „obrona wolności pracy, myśli, prasy, zebrań i handlu” oraz „absolutne respektowanie instytucji republikańskich”. Akces do Frontu Wolności ostatecznie zgłosiły: Republikańska Partia Narodowa i Społeczna Pierre’a Taittingera, Federacja Republikańska i b. wódz Solidarności Francuskiej, Jean Renaud.

Od 1937 r. rozpoczęły się kontakty PPF początkowo z faszystami włoskimi Benito Mussoliniego, a następnie niemieckimi nazistami Adolfa Hitlera. Uzyskano od nich nowe fundusze. W jej programie zaczęto coraz bardziej akcentować korporacjonizm oraz zbliżenie z Włochami i Niemcami w wielkim sojuszu przeciw ZSRR. W 1938 r. nastąpił kryzys partii, spowodowany ujawnieniem faktu subwencjonowania jej przez Włochy, przez co wystąpił z niej dotychczasowy skarbnik Pierre Pucheu, a po ugodzie monachijskiej, zerwali z PPF intelektualiści: Bertrand de Jouvenel, Alfred Fabre-Luce, Pierre Drieu la Rochelle i Paul Marion. Po zawarciu paktu Ribbentrop-Mołotow w 1939 r., Doriot domagał się rozwiązania Francuskiej Partii Komunistycznej jako „partii zdrajców” i uwięzienia jej szefów, a w przeciwieństwie do Marcela Déata popierał przystąpienie Francji do wojny przeciwko „dwóm formom nowoczesnego barbarzyństwa: pangermanizmowi i bolszewizmowi”. Przed wybuchem wojny z Niemcami był jedynym zmobilizowanym przywódcą partii politycznej; na stanowisku sekretarza generalnego PPF zastąpił go w styczniu 1940 r. Victor Barthélémy.

Okupacja niemiecka 22 czerwca 1941 r. partia została reaktywowana w nieokupowanej części Francji, tzw. Francji Vichy. Zaatakowała ona głoszoną przez marszałka Philippe’a Pétaina rewolucję narodową (révolution nationale) za konserwatyzm i „ciasny” nacjonalizm oraz demaskowała bierną „kolaborację”, jako w istocie i w intencji antyniemiecką. J. Doriot podjął aktywną politykę kolaboracji z Niemcami, zwaną „kolaboracjonizmem”. Była ona motywowana antybolszewizmem oraz „internacjonalistyczną” ideą włączenia się w budowę zjednoczonej pod przywództwem III Rzeszy, narodowo-socjalistycznej, uwolnionej od żydowskiej plutokracji i „judeomarksizmu”, Nowej Europy. Jednym z pierwszych działań PPF było powołanie w lipcu 1941 r., po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej, Legionu Ochotników Francuskich przeciw Bolszewizmowi (Légion des Volontaires Français contre le Bolchevisme, LVF); J. Doriot – obok innych przywódców ugrupowań kolaboranckich – wszedł do Centralnego Komitetu LVF. Pomoc uzyskiwana od Niemców pozwoliła na zwiększenie aktywności partii, dzięki czemu osiągnęła ona w szczytowym okresie liczebność nawet do 300 tys. członków.

Podczas tego okresu w programie partii coraz bardziej uwypuklany stał się antysemityzm. W 1941 r. Doriot napisał w piśmie „Au pilori”: Żyd nie jest człowiekiem. To cuchnąca bestia. Ta jawnie antysemicka ideologia była manifestowana przez bojówki PPF (Gardes françaises przeformowane z Service d’Ordre), które uczestniczyły w przemocy wobec Żydów we Francji i Północnej Afryce oraz w akcji ich deportacji do niemieckich obozów koncentracyjnych. Członkowie PPF wstępowali także do francuskich oddziałów Gestapo i paramilitarnej Milice Francaise, założonej przez działacza PPF Josepha Darnanda. Uczestniczyli oni w biciu, torturowaniu i masowych egzekucjach Żydów i politycznych przeciwników nazistów. Po objęciu stanowiska premiera przez Pierre’a Lavala 18 kwietnia 1942 r. i prowadzeniu przez niego polityki zbliżenia do III Rzeszy, PPF przestała odgrywać dla Niemców tak użyteczną rolę, jak dotychczas. W rezultacie została politycznie zmarginalizowana, chociaż nie zaprzestała całkowicie działalności.

Przed wyzwoleniem Francji przez aliantów PPF zaprzestała działać jako partia polityczna, natomiast uwaga jej przywódców i wielu członków skupiła się na współudziale w wysiłku wojennym Niemiec. J. Doriot po walkach w szeregach LVF, a następnie Waffen-SS Französische SS-Freiwilligen-Grenadier-Regiment (w 1943 r. za odwagę został odznaczony Krzyżem Żelaznym), uciekł do Niemiec, gdzie został członkiem tzw. rządu Vichy na wygnaniu z siedzibą w Sigmaringen. 22 lutego 1945 r. w mundurze SS został zabity w wyniku ostrzału alianckiego w rejonie Mengen, k. Wirtembergii podczas podróży samochodem.

Przypisy

Bibliografia Robert Soucy, French Fascism: The Second Wave 1933-1939, 1995.

Kategoria:Historia Francji Kategoria:Francja Vichy Kategoria:Faszystowskie partie i ugrupowania Kategoria:Francuskie skrajnie prawicowe partie polityczne