Aristotelis Sokratis OnasisSłownik ortograficzny PWN: Aristotelis Onasis; spotykana jest też pisownia Arystoteles Onassis. (ngr. ; ur. 15 stycznia 1906 w Smyrnie, zm. 15 marca 1975 w Paryżu) – grecki przedsiębiorca, magnat transportu morskiego, jeden z najbogatszych ludzi swoich czasów.
Życie zawodowe W młodości pracował w zakładzie tytoniowym ojca, Sokratesa, w Smyrnie. Po zdobyciu miasta w 1922 przez Turków w czasie wojny grecko-tureckiej Onasisowie stracili niemal cały majątek i zostali deportowani do Grecji. W 1923 wypłynął do Argentyny i zamieszkał w Buenos Aires, gdzie pracował w obsłudze centrali telefonicznej. Wzbogacił się na spekulacjach i handlu towarami na zamkniętym rynku, ale majątku dorobił się na sprzedaży tytoniu orientalnego, z którego wytwarzał papierosy, m.in. marki Bis. W 1928 został poproszony przez rząd Grecji o negocjowanie układu handlowego z Argentyną, później został mianowany konsulem generalnym.
W wieku 25 lat był milionerem, interesował go handel surowcami. W 1932 kupił sześć pierwszych statków. Występując w latach 40. o wizę na ponowny wjazd do Stanów Zjednoczonych, oświadczył, że urodził się 21 września 1900 w Salonikach; w późniejszych latach wielokrotnie odejmował sobie pięć lub sześć lat od prawdziwego wieku. W 1943 dopuścił się wyłudzenia ubezpieczenia za zniszczony towar (tytoń), co ujawnił raport Biura Wywiadu Marynarki Wojennej. W latach 40. i 50. zbudował flotę olbrzymich kontenerowców i zbiornikowców; w 1948 nielegalnie pozyskał 10 amerykańskich tankowców typu T2 z nadwyżek wojennych, za co został ukarany grzywną w wysokości 7 mln dol., ale za przyznanie się do winy oddalono wniesione przeciwko niemu zarzuty.
. Przedsiębiorca dążył także do uzyskania monopolu na transport ropy wydobytej w Arabii Saudyjskiej, a w ramach porozumienia byłby zobowiązany do dostarczenia i oddania do dyspozycji Saudi Arabian Maritime Company (SAMCO) floty tankowców o łącznej wyporności 500 tys. ton. Plany zagroziły interesom amerykańskich przewoźników ropy naftowej, którzy zwrócili się do swojego rządu, a ten do służb specjalnych, z zadaniem storpedowania porozumienia Onasisa z SAMCO i osłabienia finansowej potęgi przedsiębiorcy. 5 lutego 1954 został aresztowany pod zarzutem przestępczego spisku mającego na celu popełnienie oszustwa na szkodę rządu Stanów Ziednoczonych. Rząd Peru w międzyczasie zakończył nielegalne wielorybnictwo floty przedsiębiorcy, angażując w to swoją marynarkę wojenną.
W 1953 nabył spółkę obrotu nieruchomościami Society des Bains de Mer et Cercle des Entragers, która posiadała m.in. 1/3 ziemi księstwa Monako. W 1957 został właścicielem i zarządcą greckiej kompanii lotniczej TAE, której nazwę z czasem zmienił na Olympic Airways; w styczniu 1975 sprzedał firmę greckiemu rządowi za 69 mln dol.. Wybudował blok mieszkalny Olympic Tower w Nowym Jorku.
W 1968 wypłacił palestyńskiemu terroryście Mahmoudowi Hamshariemu ponad 1 mln dol. rzekomo za ochronę swoich linii lotniczych; pieniądze kilka miesięcy później zostały wykorzystane do zamachu na Roberta F. Kennedy’ego, do czego Onasis miał przyznać się m.in. swojej pierwszej żonie, córce i kochance, Hélène Gaillet de Neergaard.
Życie prywatne W latach 20. nawiązał romans ze śpiewaczką operową Claudią Muzio. W latach 30. zaręczył się z Ingeborg Dedichen, córką armatora Ingevalda Martina Bryde’a, i spadkobierczynią fortuny Geraldine Spreckles, poza tym romansował z Paulette Goddard i Simone Simon, Constance Keane i Glorią Swanson. 28 grudnia 1946 w katedrze Greckiego Kościoła Ortodoksyjnego w Nowym Jorku poślubił Athinę Livanos, córkę armatora i założyciela imperium żeglugowego Stavrosa G. Livanosa, z którą miał syna Aleksandra (ur. 30 kwietnia 1948, zm. 23 stycznia 1973 wskutek obrażeń po wypadku lotniczym) i córkę Christinę (ur. 11 grudnia 1950, zm. 19 listopada 1988). Rozwiedli się w czerwcu 1960, kilka miesięcy po nawiązaniu przez Onasisa romansu z gwiazdą opery Marią Callas, która ponoć miała z kochankiem syna (zmarłego dzień po porodzie) i poroniła jedną ciążę.
W latach 50. i 60. utrzymywał przyjacielskie stosunki z aktorką Gretą Garbo, która odrzuciła jego oświadczyny. Na początku lat 60. nawiązał romans z Lee Radziwill. Jesienią 1963 rozpoczął romans z Jacqueline Bouvier-Kennedy, żoną Johna F. Kennedy’ego, którą poślubił 20 października 1968 na wyspie Skorpios. Po kilku tygodniach pożycia zaczął żałować decyzji o ślubie i najpierw obniżył kieszonkowe rozrzutnej żonie z 30 na 20 tys. dol., a następnie zmienił testament, pomniejszając udział żony w spadku ze 100 mln dol. na 200 tys. dol. rocznie, a cała reszta majątku miała przypaść córce. W trakcie drugiego małżeństwa romansował m.in. z aktorką Joan Thring i odnowił bliskie stosunki z Marią Callas. Planował rozwód z żoną. Jesienią 1974 nawiązał romans z fotografką Hélène Gaillet de Neergaard.
Po śmierci syna, Aleksandra, w styczniu 1973 zaczął podupadać na zdrowiu. W marcu 1974 lekarze zdiagnozowali u niego miastenię. 3 lutego 1975 wykryto u niego kamicę żółciową, a sześć dni później przeszedł operację usunięcia pęcherzyka żółciowego w American Hospital w Neuilly. Zmarł 15 marca 1975 w wieku 69 lat. Został pochowany na wyspie Skorpios, w grobie obok syna, Aleksandra. Spadek Onasisa oszacowano na 1 mld dol. W wyniku procesu sądowego Jacqueline z córką Christiną wdowie po przedsiębiorcy przyznano w spadku po mężu m.in. 26 mln dol. i pamiątki o szacowanej wartości ok. 8,5 mln dol.. Jedyną żyjącą spadkobierczynią jego fortuny pozostaje jego wnuczka, Athina, córka zmarłej w 1988 ChristinyChristina Onassis Dies; Investigation Ordered.
W 1988 w ABC premierę miał amerykańsko-hiszpański serial biograficzny Onassis: The Richest Man in the World, w którym tytułową rolę zagrał Raul Julia.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Greccy przedsiębiorcy Kategoria:Miliarderzy Kategoria:Urodzeni w 1906 Kategoria:Zmarli w 1975 Kategoria:Ludzie urodzeni w Izmirze