Lewis Bernstein Namier, pierwotnie Ludwik Bernstein Niemirowski (ur. 27 czerwca 1888 w Woli Okrzejskiej, zm. 19 sierpnia 1960) – brytyjski historyk, urzędnik, a także działacz syjonistyczny.
Życiorys Urodzony w bogatej, zlaicyzowanej i spolonizowanej rodzinie żydowskiej jako Ludwik BernsteinAndrzej A.Zięba, Historyk jako produkt historii, czyli o tym, jak Ludwik Bernstein przekształcał się w Lewisa Namiera, [w:] Historyk i historia. Studia dedykowane pamięci Prof. Mirosława Frančicia, red. Adam Walaszek, Krzysztof Zamorski, Kraków 2005, s. 149–174., syn Józefa Bernsteina (1858–1922) i Anny z Sommersteinów (1868–1945). Rodzina zmieniła później nazwisko na NiemirowskiAdam Kożuchowski, Lewis Namier nie chciał Polski na wschodzie. Kim był ten „mały żydek” i szowinista globalnego mocarstwa?, wyborcza.pl, 2019-11-09.. Studiował we Lwowie, Lozannie, gdzie wywarły na niego znaczny wpływ wykłady Vilfredo Pareto.
W roku 1906 Bernstein wyemigrował do Wielkiej Brytanii, gdzie w 1913 uzyskał brytyjskie obywatelstwo. Wszedł w środowisko fabian. Za ich namową i poparciem rozpoczął studia w London School of Economics oraz w Balliol College w Oksfordzie (1908–1912). W 1912 roku, jako student studiów podyplomowych w Oksfordzie, rozpoczął badania nad problemem imperialnym podczas Rewolucji Amerykańskiej. Badania te kontynuował w latach 1913–1914 w Nowym Jorku, dokąd wysłał go Walter Rothschild.
W latach 1914–1915 walczył w jednostce strzelców brytyjskich na froncie I wojny światowej, został jednak zdemobilizowany z powodu wady wzroku. Po zmianie nazwiska na Namier służył w Departamencie Propagandy (1915–1917), Departamencie Informacji (1917–1918) i Wydziale Wywiadu Politycznego Ministerstwa Spraw Zagranicznych (1918–1920).
W 1920 roku powrócił do Balliol College, gdzie zaczął współpracować z – przyszłym sekretarzem Światowej Organizacji Syjonistycznej, prezesem Stowarzyszenia Anglo-Żydowskiego (ang. Anglo-Jewish Association) i czołowym politykiem brytyjskiej Partii Liberalnej (ang. Liberal Party).
Wraz z Arnoldem J. Toynbeem był jednym z głównych doradców premiera Davida Lloyda George’a, który reprezentował interesy brytyjskie w sprawach dotyczących dawnego imperium habsburskiego, Polski i ogólnie Europy Wschodniej podczas konferencji pokojowej w Paryżu. W tym okresie był głównym antagonistą Romana DmowskiegoBartłomiej Rusin: Lewis Namier a kwestia „linii Curzona” i kształtowania się polskiej granicy wschodniej po I wojnie światowej, Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej, s. 100–103.. Namier popierał natomiast Piłsudskiego jako jedynego człowieka, który może rządzić Polską. W 1919 popierał przyznanie Polsce Gdańska. Nie mógł jednak w tej sprawie wywrzeć wpływu na politykę angielską, ponieważ w tym wypadku poglądy jego nie odpowiadały jej założeniom. Swoje stanowisko względem Polski zmienił zasadniczo w 1939 roku. Zarzuca mu się manipulowanie statystykami etnograficznymi na Kresach Wschodnich i w GalicjiWedług Anny Cienciały Namier nie był inicjatorem tych mistyfikacji, jedynie dostarczał argumenty, które były wykorzystywane wśród antypolskiego lobby pośród członków Ententy, zob. Anna Cienciała, Polityka brytyjska wobec odrodzenia Polski, „Zeszyty Historyczne” 1969, z. 16, s. 77–80..
Po zakończeniu pracy w Foreign Office w 1920 r. pracował krótko jako przedsiębiorca, a także wykładał historię na uniwersytetach w Oksfordzie i ManchesterzeBartłomiej Rusin: Lewis Namier a kwestia „linii Curzona” i kształtowania się polskiej granicy wschodniej po I wojnie światowej, Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej..
Jako aktywny działacz syjonistyczny pełnił funkcję sekretarza politycznego Agencji Żydowskiej w Palestynie (1929–1931) i współpracownika Chaima Weizmana. W Agencji Żydowskiej współpracował z syjonistką Blanche Elizabeth Campbell „Baffy” Dugdale, siostrzenicą Arthura Balfoura. Przez pewien czas był zastępcą Chaima Weizmana w Anglo-Żydowskim Komitecie dla Uchodźców z Niemiec. Pomimo późniejszej konwersji na anglikanizm Namier do końca życia pozostawał cennym sprzymierzeńcem ruchu syjonistycznego. Był projektodawcą stworzenia przez rząd brytyjski Żydowskiej Siły Zbrojnej w Palestynie oraz organizatorem pomocy Żydom. W przededniu wybuchu II wojny światowej powrócił do pełnoetatowej aktywnej pracy syjonistycznej.
Syjonizm Namiera miał charakter przede wszystkim polityczny, a nie religijny czy kulturowyTj. świecki syjonizm głoszony przez Achada ha-Ama.. Namier, wychowany w zlaicyzowanej i spolonizowanej rodzinie, słabo znał zasady judaizmu oraz zwyczaje żydowskie. Rozumiał syjonizm przede wszystkim jako ideę stworzenia siedziby narodowej dla Żydów.
W 1931 roku objął Katedrę Historii Nowoczesnej w Uniwersytecie w Manchesterze, którą kierował do 1953 r. Wykładał sporadycznie w Oksfordzie. Dzięki jego zabiegom Oksford przyznał Żydom dużą liczbę najważniejszych stanowisk profesorskich, mimo że wielu z nich przybyło do Anglii w wieku średnim. Wśród nich byli: Isaiah Berlin (historia idei i filozofia), David Daube (prawo cywilne), Francis Simon (chemia i fizyka), Hans Adolf Krebs (laureat Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny), Herbert Max Fraenkel (ekonomia kolonialna), Edgar Wind (sztuka), Arthur Lehman Goodhart (prawo). W 1953 roku Namier wygłosił wykład w Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Londynie pt. Jerzy III: studium osobowości.
Lewis Bernstein Namier był najbardziej znany jako historyk osiemnastowiecznej monarchii brytyjskiej, brytyjskiego systemu partyjnego i parlamentarnego. Specjalizował się również w historii dyplomacji, gdzie jako admirator Sigmunda Freuda zajmował się „psychohistorią”, czyli zastosowaniem metod psychoanalizy do badania wpływu aspektów psychologicznych na decyzje dyplomatyczne i zachowania dyplomatów oraz polityków. Uważany był za historyka „reakcyjnego”, a jego metody badawcze uznawano za kontrowersyjne. Wszystkie pisma Namiera są wariacjami na ten sam temat: spójność kontra dezintegracjaSir Lewis Bernstein Namier, Encyclopedia of World Biography.. Uważano go również za czołowego germanofoba w brytyjskich sferach intelektualnychIsaiah Berlin, L.B. Namier, [w:] 1848 – rewolucja intelektualistów, przekł. Andrzej Ehrlich, Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas” 2013, s. 269–300..
Życie prywatne Wychowywany w całkowicie zlaicyzowanej rodzinie żydowskiej, o swoim pochodzeniu dowiedział się dopiero w wieku 9 lat. Pod wpływem antysemickiej dyskryminacji postanowił jako dorosły powrócić do judaizmu. Przed poślubieniem drugiej żony przeszedł na anglikanizm. W 1952 otrzymał tytuł rycerski (knight), nadany przez królową Elżbietę.
Jego pierwszą żoną była poślubiona w 1917 Clara Sophie Poniatowski Edeleff (1891–1945). W 1947 poślubił Julię Kazarinę, primo voto de Beausobre (1893–1977), emigrantkę z ZSRR, więźniarkę łagrów.
Miał jedną siostrę: Teodorę Modzelewską, która była matką Anny Kurskiej oraz babką Jarosława Kurskiego i Jacka Kurskiego.
Dzieła i prace The Structure of Politics at the Accession of George III, 1929 England in The Age of the American Revolution, 1930 Skyscrapers and other Essays, 1931. Contains his essays on Austrian Galicia In the Margin of History, 1939 Conflicts: Studies in Contemporary History, 1942 1848: The Revolution of the Intellectuals, 1944 Facing East: essays on Germany, the Balkans and Russia in the twentieth century, 1947 Diplomatic prelude, 1938–1939, 1948 Europe in Decay: A Study in Disintegration 1936–40, 1950 Avenues of History, 1952 In the Nazi era, 1952 Basic Factors in Nineteenth-Century European History, 1953 Monarchy and the party system: the Romanes Lecture delivered in the Sheldonian Theatre 15 May 1952, 1952 Personalities and powers, 1955 Vanished Supremacies; essays on European history 1812–1918, 1958 Crossroads of Power: essays on eighteenth-century England, 1962 The House of Commons 1754–1790, 1966, 1964, edited by John Brooke & Sir Lewis Namier
Przekłady w języku polskim „Monarchia i partie polityczne”, przeł. Marian Kukiel, [w:] Współcześni historycy brytyjscy. Wybór z pism, oprac. i przedmową zaopatrzył Jerzy Z. Kędzierski, słowo wstępne G.P. Gooch, Londyn: B. Świderski 1963, s. 283–304. 1848 – rewolucja intelektualistów, przekł. Andrzej Ehrlich, Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas” 2013.
Przypisy
Bibliografia Colley, Linda: Lewis Namier (Historians on Historians), Published by St. Martin’s Press, 1989, . Colley, Linda: Namier, Published by Weidenfeld & Nicolson, London, 1989, . Hayton, David: Conservative Revolutionary. The Lives of Lewis Namier, Manchester: Manchester University Press, 2019, . Ng, Amy: Nationalism and political liberty. Redlich, Namier, and the crisis of empire., Oxford: Clarendon Press, 2004, . Rose, Norman: Lewis Namier & Zionism, Oxford: Clarendon Press; New York: Oxford University Press, 1980, . Rowse, Alfred Lestie: Historians I Have Known, Bristol Classical Press; 1st Edition, November 13, 2002, .
Kategoria:Brytyjscy dyplomaci Kategoria:Brytyjscy historycy Kategoria:Brytyjscy politycy Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (Imperium brytyjskie) Kategoria:Angielscy Żydzi Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Syjoniści Kategoria:Rycerze Kawalerowie Kategoria:Urodzeni w 1888 Kategoria:Zmarli w 1960