Potto wielki, potto, lori potto (Perodicticus potto) – gatunek ssaka naczelnego z podrodziny Perodicticinae w obrębie rodziny lorisowatych (Lorisidae), największy z lorisowatych. Wyglądem przypomina kota.
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1766 niemiecki zoolog Philipp Müller, nadając mu nazwę Lemur potto. Miejsce typowe według oryginalnego opisu to „Gwinea”, tj. Elmina, Ghana. Müller swój opis oparł wyłącznie na podstawie relacji i ryciny Willema Bosmana, dlatego w 2006 roku wyznaczono neotyp: jest to zamontowana skóra i czaszka (sygnatura RMNH.MAM.39375.b) oraz szkielet pozaczaszkowy (sygnatura RMNH.MAM.39375.a) dorosłej samicy ze zbiorów Rijksmuseum van Natuurlijke Historie; okaz został zebrany pomiędzy marcem a wrześniem 1849 przez Hendrika Pela. Podgatunek juju formalnie opisał w 1910 angielski zoolog Oldfield Thomas jako odrębny gatunek, nadając mu nazwę Perodicticus ju-ju. Miejsce typowe to południowa Nigeria. Holotyp to dorosły samiec (sygnatura BMNH 1902.7.12.1) ze zbiorów Muzeum Historii Naturalnej w Londynie; okaz typowy był mieszkańcem London Zoo od 26 maja do 17 czerwca 1902, po śmierci przekazany do muzeum przez Edwarda Strawa.
Dane z mtDNA wykazały, że uznawane wcześniej za podgatunki potto wielkiego taksony edwardsi i ibeanus powinny mieć rangę odrębnych gatunków. Odkrycie to poparte jest wyraźnymi różnicami w wielkości ciała i morfologii czaszki. Takson juju jest prawdopodobnie również odrębnym gatunkiem, ale zachodzi potrzeba dokładniejszych badań.
Rozpoznano dwa podgatunki. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają dwa podgatunki.
Etymologia Perodicticus: pēros „okaleczony”; δεικτικός deiktikos „podkreślenie czegoś”. potto: lokalna nazwa Potto oznaczająca w wolof lemura. juju: termin pochodzenia zachodnioafrykańskiego lub francuskiego używany przez europejskich kolonizatorów na określenie tradycyjnych wierzeń ludów afrykańskich.
Zasięg występowania Potto wielki występuje w zależności od podgatunku: L. potto potto – południowo-wschodni Senegal, południowo-wschodnia Gwinea, Sierra Leone, Liberia, Wybrzeże Kości Słoniowej i Ghana (zachodnia Wolta); obecność w Gambii, Gwinei Bissau i większości Gwinei niepotwierdzona. L. potto juju – wschodni brzeg rzeki Wolta w południowo-wschodniej Ghanie przez południowe Togo i południowy Benin do południowo-zachodniej Nigerii.
Morfologia Długość jego ciała około 30 cm, ogona 4–6 cm; masa ciała 850–1000 g.
Ekologia Występuje w gęstych lasach. Prowadzi nadrzewny i nocny tryb życia. W razie spotkania z drapieżnikiem przyjmuje postawę obronną, zaatakowany gryzie. Preferuje dietę roślinną.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów potto wielki w 2016 roku został zaliczony do kategorii LC ( ‘najmniejszej troski’); w 2020 roku zmieniono status na NT ( ‘bliski zagrożenia’).
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Lorisowate Kategoria:Ssaki Afryki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1766 roku