Józef Michał Poniatowski książę de Monterotondo herbu Ciołek (ur. 21 lutego 1816 w Rzymie, zm. 3 lipca 1873 w Londynie) – polski kompozytor, śpiewak (tenor) i dyplomata.
thumb|Herb Poniatowskich
Życiorys Józef Michał Poniatowski był synem Stanisława Poniatowskiego, brata stryjecznego księcia Józefa Poniatowskiego, i Kasandry Luci.
Kształcił się we Florencji, interesując się od młodych lat muzyką i śpiewem, posiadał doskonały głos tenorowy. Został naturalizowany w Toskanii i wyniesiony do godności księcia Monterotondo przez wielkiego księcia Leopolda II; w 1850 otrzymał austriacki tytuł książęcy. W czasie Wiosny Ludów dwukrotnie był wybierany do Izby Deputowanych we Florencji. Od grudnia 1849 został posłem Toskanii w Brukseli, w latach 1850–1853 – w Londynie. W roku 1854 zrezygnował z misji dyplomatycznej na rzecz księstwa Toskanii, osiadł w Paryżu, otrzymał od Napoleona III godność senatora francuskiego i przyjął obywatelstwo francuskie. W latach 1871–1873 był towarzyszem wygnania Napoleona III w Anglii.
Był żonaty z Matyldą Perotti. Jego synem był Stanisław August Poniatowski, córka Izabela wyszła za szlachcica florenckiego di Ricci; ich córka Anna Maria poślubiła Aleksandra Colonna-Walewskiego.
Został pochowany na cmentarzu przy katolickim St Mary’s Church w Chislehurst (od 1965 w granicach Londynu).
Komponował opery w stylu rossiniowskim.
Opery Jest autorem 9 oper włoskich i 3 francuskich. Tylko jedna z jego oper wystawiona była XIX w. w Polsce. Giovanni da Procida (1840, Lukka), Don Desiderio (1840 Piza, 1878 Teatr Miejski we Lwowie w jęz. polskim), Ruy-Blas (1843, Lucca) Bonifazio de’ Geremei (1843, Rzym) La sposa d’Abido (1846, Wenecja) Malek Adhel (1846, Genua) Esmeralda (1847, Florencja) Pierre de Médicis (1860, Paryż) Au travers du mur (1861, Paryż) L’Aventurier (1865, Paryż) La Contessina (1868, Paryż) Gelmina (1872, Londyn)
Odznaczenia i tytuły Nadane m.in. przez Leopolda II Wielkiego Księcia Toskanii: Książę Monterotondo (1848) Pułkownik honorowy Gwardii Miejskiej Florencji Wielkiego Księstwa Toskanii (1849) Wielki Oficer Orderu Legii Honorowej (1851) Szambelan Wielkiego Księstwa Toskanii (1852) Krzyż Komandorski Orderu św. Józefa (1854) Krzyż Wielki Orderu św. Stefana (1855)
Dyskografia Pierre de Médicis: Pierre De Médicis: Xu Chang – tenor, Laura Salviati: Aleksandra Buczek – sopran, Julien de Médicis: Florian Sempey – baryton, Fra Antonio: Yasushi Hirano – bas, Paolo Monti: Juraj Hollý – tenor, Henrietta: Jadwiga Postrożna – mezzosopran, Chór Filharmonii im. Karola Szymanowskiego w Krakowie, Teresa Majka-Pacanek – przygotowanie chóru, Krakowska Orkiestra Festiwalowa, Massimiliano Caldi – dyrygent; wyd. Stowarzyszenie Muzyki Polskiej, nagrano podczas 7. Festiwalu Muzyki Polskiej (2011 r.) w Krakowie Don Desiderio: Don Desiderio: Stanislav Kuflyuk – baryton, Angiolina: Joanna Woś – sopran, Federico: Ondrej Šaling – tenor, Don Curzio: Krzysztof Szumański – baryton, Placida: Vera Baniewicz – mezzosopran, Matteo: Sebastian Szumski – bas-baryton, Riccardo: Wojciech Parchem – tenor, Polska Orkiestra Sinfonia Iuventus, Chór Filharmonii im. Karola Szymanowskiego w Krakowie, Teresa Majka-Pacanek – chórmistrzyni, Krzysztof Słowiński – dyrygent; wyd. Stowarzyszenie Muzyki Polskiej i Agencja Ars Operae, nagrano podczas 12. Festiwalu Muzyki Polskiej (2016 r.) w Krakowie
Bibliografia Ryszard D. Golianek: Opery Józefa Michała Ksawerego Poniatowskiego, Łysomice: Dom Wydawniczy Duet, 2012.
Ryszard D. Golianek: Gatunki operowe w twórczości Józefa Michała Ksawerego Poniatowskiego, w: „Polski Rocznik Muzykologiczny” 2006, s. 139–153.
Linki zewnętrzne
Dzieła Józefa Michała Poniatowskiego w bibliotece Polona
Kategoria:Francuscy dyplomaci Kategoria:Austriaccy dyplomaci Kategoria:Austriackie rody arystokratyczne Kategoria:Senatorowie II Cesarstwa Francuskiego Kategoria:Polscy kompozytorzy operowi Kategoria:Francuscy kompozytorzy operowi Kategoria:Polscy kompozytorzy muzyki poważnej Józef Michał Kategoria:Urodzeni w 1816 Kategoria:Ludzie urodzeni w Rzymie Kategoria:Włoskie rody arystokratyczne Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Józefa (Toskania) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Stefana (Toskania) Kategoria:Włoscy kompozytorzy operowi Kategoria:Włoscy tenorzy Kategoria:Polacy – Wielcy Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Włoscy śpiewacy operowi Kategoria:Szambelanowie austriaccy Kategoria:Zmarli w 1873