Alergia pokarmowa – rodzaj alergii, zespół objawów zachodzących w organizmie będących wynikiem spożycia pokarmu, w którym dolegliwości uwarunkowane są przez mechanizmy immunologiczne. Etiopatogeneza Rozwój choroby zależy zarówno od czynników dziedzicznych (atopia), usposabiających do ujawnienia się objawów, jak i od składników pożywienia – głównie białka.
Jednym z ważniejszych czynników sprzyjających rozwojowi choroby alergicznej jest uszkodzenie "bariery jelitowej", najczęściej przez wirusy i bakterie, antybiotyki itd.
Najczęściej dochodzi do uczulenia na białka mleka krowiego: średnio u niemowląt od 1,8 do 7,5%, a u dzieci do 4 roku życia od 2,2 do 2,8%. Do częstych alergenów pokarmowych należą również jaja, mąka, ryby, orzechy i soja.
Najczęściej występuje nadwrażliwość typu I (alergia), powstająca za pośrednictwem IgE (typ humoralny) oraz typu IV (typ komórkowy).
Objawy Cechą charakterystyczną dla alergii pokarmowej jest różnorodność objawów klinicznych, duża dynamika i ich transformacja − po ustąpieniu objawów ze strony przewodu pokarmowego najczęściej przed 4 rokiem życia są to m.in. kolki i zaparcia, dominują też objawy ze strony układu oddechowego, jak np. sapka czy duszności.
Alergia pokarmowa może współwystępować z celiakią, co należy uwzględnić w diagnostyce różnicowej pacjentów z utrzymującymi się objawami ze strony przewodu pokarmowego.
Diagnostyka Tradycyjna diagnostyka alergii pokarmowej opiera się głównie na wywiadzie klinicznym, testach skórnych oraz oznaczaniu swoistych przeciwciał IgE wobec ekstraktów alergenowych. Obecnie coraz większe znaczenie ma diagnostyka molekularna (CRD – Component-Resolved Diagnostics) umożliwiająca identyfikację specyficznych alergenów, na które pacjent jest uczulony. Dostarcza precyzyjne informacje o profilu uczulenia pacjenta, które pozwalają na odróżnienie uczulenia pierwotnego od reaktywności krzyżowej, ocenę ryzyka ciężkich reakcji alergicznych - w tym anafilaksji oraz zaplanowanie indywidualnie dobranego leczenia. Precyzyjna diagnostyka molekularna alergii (PAMD@) umożliwia wczesne wykrycie alergii pokarmowych, a tym samym ograniczenie progresji marszu alergicznego poprzez szybsze wdrożenie immunoterapii.
Leczenie W przypadku alergii pokarmowej podstawą leczenia jest eliminacja alergenu z diety.
W przypadku noworodków i niemowląt karmionych sztucznie, a nietolerujących białka mleka krowiego stosuje się specjalne preparaty mlekozastępcze (według klasyfikacji leków WHO: kod ATC V 06 DF). Preparaty te zostały podzielone na trzy główne kategorie, w których można wyróżnić dalsze podgrupy:
mleka na bazie soi, gdzie zamiast białka mleka krowiego wykorzystane jest białko sojowe – tak zwane mleka sojowe, nie mylić z mlekiem sojowym. Przykład: Isomil i Isomil 2 mleka, gdzie wykorzystuje się zhydrolizowane białko mleka krowiego – tak zwane "hydrolizaty": mleka o niskim stopniu hydrolizy białka mleka krowiego (bardziej uczulające) mleka o wysokim stopniu hydrolizy białka mleka krowiego (mniej uczulające) diety elementarne, gdzie białko występuje w formie wolnych aminokwasów (spośród wymienionych kategorii praktycznie nieuczulające): diety, gdzie aminokwasy uzyskuje się poprzez hydrolizę białka mleka krowiego. Ze względu na niedoskonały proces hydrolizy białka charakteryzują się gorszym smakiem i zapachem oraz mogą uczulać. Przykład: wycofany z rynku przez producenta Bebilon Amino. diety, gdzie wykorzystuje się syntetyczne aminokwasy. Preparaty zazwyczaj o bardzo dobrym smaku i zapachu, teoretycznie bez możliwości wywoływania alergii. Przykład: mleko Elecare, Neocate LCP.
Zobacz też alergeny pokarmowe
Przypisy
Bibliografia "Pediatria. Podręcznik dla studentów" pod redakcją prof. dr hab. med. Krystyny Kubickiej i prof. dr hab. med. Wandy Kawalec, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, 2003, str. 372.
Linki zewnętrzne Alergia pokarmowa w serwisie alergie.mp.pl, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna
Kategoria:Alergologia Kategoria:Immunologia Kategoria:Choroby układu pokarmowego Kategoria:Pediatria