Wyższe naczelne (Haplorhini) – podrząd ssaków z rzędu naczelnych (Primates) obejmujący wyraki oraz małpokształtne, czyli szerokonose małpy Nowego Świata, wąskonose małpy Starego Świata i małpy człekokształtne. W języku polskim Haplorrhini określane są jako wyższe naczelne w odróżnieniu do niższych naczelnych z kladu lemurowych (Strepsirrhini). Haplorrhini jest taksonem monofiletycznym.
Wyższe naczelne mają pysk krótszy niż u przedstawicieli Strepsirrhini. Nozdrza nie są połączone z górną wargą. W oku występuje, nieobecny u niższych naczelnych, dołek środkowy siatkówki oka (fovea centralis), nie ma natomiast grzebienia zębowego i błony odblaskowej (tapetum lucidum). Większość prowadzi dzienny tryb życia – wyjątek stanowią ponocnice. Samice rodzą zwykle jedno młode, które przez długi czas jest zależne od matki.
Systematyka Etymologia Haplorhini: haploos ‘prosty’; ῥις rhis, ῥινος rhinos ‘nos, pysk’.
Podział systematyczny Do podrzędu należą następujące współcześnie występujące infrarzędy: Tarsiiformes – wyrakokształtne Simiiformes – małpokształtne
Opisano również infrarząd wymarły: Eosimiiformes
Rodzaje wymarłe o niepewnej pozycji systematycznej i nie sklasyfikowane w żadnym z powyższych infrarzędów: Amamria – jednym przedstawicielem był Amamria tunisiensis Aseanpithecus – jednym przedstawicielem był Aseanpithecus myanmarensis Bugtipithecus – jednym przedstawicielem był Bugtipithecus inexpectans
Zobacz też systematyka ssaków
Przypisy Nazwy zwyczajowe za:
Bibliografia