El – w mitologii ugaryckiej najwyższy bóg kananejski, który według tekstów z Ugaritu (XV–XIV wiek p.n.e.) był stwórcą świata, ojcem i przywódcą bogów i ludzi – królem i sędzią, strażnikiem porządku kosmicznego i politycznego, wspierającym królów w sprawowaniu władzy. Występuje również jako mędrzec wyjaśniający sny. Był wieczny, mądry, sprawiedliwy, dobry i miłosierny, życzliwy ludziom. Jeden z tekstów określa go mianem byka, co miało symbolizować siłę seksualną w akcie stworzenia bogów. Żoną Ela była bogini Aszirat.
W sztuce przedstawiany jako starzec w ozdobionym rogami nakryciu głowy, siedzący na tronie. Miał wiele dzieci, do najważniejszych należeli: Asztar, Jam i Mot. W ugaryckich tekstach dzieckiem Ela nazywany bywa również Baal (w innej wersji syn Dagona), a także jego siostra Anat. Określenia te powiązane są z wiarą, iż El jest „stwórcą stworzeń” (bny bnwt).
Z powodu podeszłego wieku przekazał z czasem najwyższą władzę Baalowi, który okazał się najbardziej godnym tego zaszczytu. Pomimo tego w dalszym ciągu cieszył się znaczną czcią i autorytetem pośród bogów i ludzi. Mit o przejęciu władzy przez Baala przypomina grecką opowieść o przejęciu władzy nad światem przez Zeusa, jak również nordycki mit objęcia władzy nad panteonem przez Odyna. Według Jana Parandowskiego jest to metafora walk między ludami rolniczymi dawnej Europy a Indoeuropejczykami.
Według opinii wielu badaczy (Gerd Theissen, Morton Smith, Lowell Handy, Łukasz Niesiołowski-Spanò), od Ela wywodzi się biblijny Bóg JahweL. Handy, Among the Host of Heaven, Winona Lake, IN, Eisenbrauns 1993.The Appearance of Pantheon in Judah, w: The Triumph of Elohim, Diana Edelman (red.), Grand Rapids, Eerdmans, 1996, s. 27-43.Hezekiah's Unlikely Reform, Zeitschrift für die alttestamentliche Wissenschaft 100 (1988).Dissenting Deities or Obedient Angels, Biblical Research 35 (1990).„Sounds, Words and Meanings in Psalm 82", Journal for the Study of the Old Testament 47 (1990), którego żoną była bogini Aszera.
Etymologia 100px|thumb|Imię El po fenicku El: prawdopodobnie od rdzenia „wl” – „być mocnym”, „stać na czele”. El był bogiem osobowym, ale od jego imienia wywodzi się w językach semickich ogólny rzeczownik „bóg” (hebr. 'el, akad. 'ilu, arab. 'ilah, ugaryckie 'l, południowoarabskie 'ilumkuh „bóg”), a także termin biblijny Elohim.
Przypisy
Bibliografia Encyklopedia Religii, PWN, t.3 Łukasz Toboła, Cykl Baala z Ugarit, Enigma Press, Kraków 2008 Witold Tyloch, Odkrycia w Ugarit a Stary Testament, PWN, Warszawa 1980
Kategoria:Bóstwa ugaryckie