Metro w Nowym Jorku (ang. New York City Subway) – system podziemnej kolei miejskiej w Nowym Jorku. Ma najwięcej na świecie stacji – 472, a także najwięcej na świecie linii metra – 27. Ich łączna długość to 394 km i 1112 km długości toru. Dziennie przewozi ok. 5,65 mln osób (2016). Jest czwartą siecią metra na świecie pod względem rocznej liczby przewożonych pasażerów (ok. 1,8 miliarda pasażerów w 2016) oraz drugą najstarszą w USA (starsze jest tylko metro w Bostonie).

Metro nowojorskie jest jednym z trzech na świecie, które całodobowo są dostępne dla pasażerów. Opłaty za przejazd dokonuje się za pomocą karty MetroCard lub systemu OMNY. Współpracująca z metrem nowojorskim sieć Port Authority Trans-Hudson łączy Manhattan z Jersey City, Hoboken, Harrison oraz Newark, składa się ona z 22,2 km torów.

Historia Pierwszą linię metra w Nowym Jorku otwarto 27 października 1904 roku. Nazywała się Ninth Avenue Line i została zamknięta w 1958 r. Jej właścicielem była spółka Interborough Rapid Transit Company (IRT). Po pewnym czasie pojawił się na rynku konkurent Brooklyn Rapid Transit Company (BRT), który zmienił później nazwę na Brooklyn-Manhattan Transit Corporation (BMT), który budował głównie metro na Brooklynie. W 1932 roku powstała pierwsza linia budowana przez miasto, a tym samym powstało jeszcze jedno przedsiębiorstwo zajmujące się metrem w Nowym Jorku: Independent Subway System (IND). W 1953 roku powstał The New York City Transit Authority, który przejął zarząd nad całą komunikacją w mieście, w tym nad metrem. Od tej pory był tylko jeden właściciel metra, dzięki czemu łatwiej jest nim podróżować (np. wcześniej nie można było przechodzić pomiędzy stacjami różnych właścicieli nie wychodząc na powierzchnię). W 1968 r. nad The New York City Transit Authority przejął zarząd Metropolitan Transportation Authority (MTA) i zarządza metrem do dzisiaj.

Rekordy 23 września 2014 pobity został rekord – od kiedy prowadzone są dobowe statystyki (1985) – dziennego przewozu pasażerów, który wyniósł ponad 6 mln pasażerów. We wrześniu 2014 z szybkiej kolei miejskiej w Nowym Jorku skorzystało blisko 150 mln ludzi, był to najwyższy wynik od ponad 60 lat.

Linie metra w Nowym Jorku thumb|Schemat nowojorskiego metra w dzień thumb|Schemat nowojorskiego metra w nocy thumb|190px|Schody prowadzące do stacji Broad Street, koło Wall Street  NazwaTrasa25px|link=Linia 1 metra w Nowym JorkuBroadway–Seventh Avenue LocalVan Cortlandt Park–242nd Street ↔ South Ferry25px|link=Linia 2 metra w Nowym JorkuSeventh Avenue ExpressWakefield–241st Street ↔ Flatbush Avenue–Brooklyn College/New Lots Avenue25px|link=Linia 3 metra w Nowym JorkuSeventh Avenue ExpressHarlem–148 Street ↔ New Lots Avenue25px|link=Linia 4 metra w Nowym JorkuLexington Avenue ExpressWoodlawn ↔ Crown Heights–Utica Avenue/New Lots Avenue25px|link=Linia 5 metra w Nowym JorkuLexington Avenue ExpressEastchester–Dyre Avenue/Nereid Avenue ↔ Flatbush Avenue–Brooklyn College/New Lots Avenue25px|link=Linia 6 metra w Nowym Jorku 25pxLexington Avenue Local Pelham Bay Park ExpressPelham Bay Park/Parkchester ↔ Brooklyn Bridge–City Hall25px|link=Linia 7 metra w Nowym Jorku 25pxFlushing LocalFlushing ExpressFlushing–Main Street ↔ 34th Street–Hudson Yards25px|link=Linia A metra w Nowym JorkuEighth Avenue ExpressInwood–207 Street ↔ Ozone Park–Lefferts Boulevard/Far Rockaway–Mott Avenue/Rockaway Park–Beach 116th Street25px|link=Linia B metra w Nowym JorkuSixth Avenue ExpressBedford Park Boulevard/145th Street ↔ Brighton Beach25px|link=Linia C metra w Nowym JorkuEighth Avenue Local168th Street ↔ Euclid Avenue25px|link=Linia D metra w Nowym JorkuSixth Avenue ExpressNorwood–205th Street ↔ Coney Island–Stillwell Avenue25px|link=Linia E metra w Nowym JorkuEighth Avenue LocalJamaica Center–Parsons/Archer ↔ World Trade Center25px|link=Linia F metra w Nowym JorkuQueens Boulevard Express/Sixth Avenue LocalJamaica–179th Street ↔ Coney Island–Stillwell Avenue25px|link=Linia G metra w Nowym JorkuBrooklyn-Queens CrosstownCourt Square ↔ Church Avenue25px|link=Linia J/Z metra w Nowym JorkuNassau Street LocalJamaica Center–Parsons/Archer ↔ Broad Street25px|link=Linia L metra w Nowym Jorku14th Street–Canarsie LocalEighth Avenue ↔ Canarsie–Rockaway Parkway25px|link=Linia M metra w Nowym JorkuQueens Boulevard/Sixth Avenue LocalForest Hills–71st Avenue ↔ Middle Village–Metropolitan Avenue25px|link=Linia N metra w Nowym JorkuBroadway ExpressAstoria–Ditmars Boulevard/96th Street ↔ Coney Island–Stillwell Avenue25px|link=Linia Q metra w Nowym JorkuSecond Avenue/Broadway Express/Brighton Local96th Street ↔ Coney Island–Stillwell Avenue25px|link=Linia R metra w Nowym JorkuBroadway LocalForest Hills–71st Avenue ↔ Bay Ridge–95th Street25px42nd Street ShuttleTimes Square ↔ Grand Central25pxFranklin Avenue ShuttleFranklin Avenue ↔ Prospect Park25px|link=Rockaway Park ShuttleRockaway Park ShuttleBroad Channel ↔ Rockaway Park–Beach 116th Street25pxSecond Avenue Local 125th Street ↔ Hanover Square (W 2011 roku w trakcie budowy)25pxBroadway Local Astoria–Ditmars Boulevard ↔ Whitehall Street–South Ferry25pxNassau Street ExpressJamaica Center–Parsons/Archer ↔ Broad Street

Wpływ zamachów z 11 września na metro nowojorskie Stacja Cortlandt Street na Manhattanie została czasowo zamknięta z powodu gruzów, które po zawaleniu się wież zniszczyły część stacji.

Połączenia 60th Street Tunnel Connection (Queens) Chrystie Street Connection (Manhattan)

Tabor Według stanu na grudzień 2017 metro nowojorskie dysponuje flotą 6418 wagonów metra OznaczenieLata budowywykonawcaZdjęcieNumeracjaObsługiwane linieStacjatechniczno-postojowa R44 1971-1972St Louis Car Company 100px 388-466 wszystkich 352 56 obsługujeStaten Island Railway Staten Island Railway Clifton R46 1975-1978Pullman Company 100px 5482-6258 wszystkich 754 używanych 752 25px25px|link=Linia C metra w Nowym Jorku25px|link=Linia N metra w Nowym Jorku 25px|link=Linia Q metra w Nowym Jorku 25px 25px Coney Island Pitkin R62 1983-1985Kawasaki Heavy Industries 100px 1301-1625 wszystkich 325 używanych 315 25px 25px Livonia R62A 1984-1987Bombardier Transportation 100px 1651-2475 wszystkich 825 używanych 824 25px 25px 25px 240th Street Corona Mosholu R68 1986-1988Westinghouse Electric Corporation,AMRail 100px 2500-2924 wszystkich 425 25px 25px 25px 25px|link=Linia N metra w Nowym Jorku 25px|link=Linia Q metra w Nowym Jorku 25px Concourse Coney Island R68A 1988-1989Kawasaki Heavy Industries 100px 5001-5200 wszystkich 200 25px Coney Island R142 1999-2003Bombardier Transportation 100px 1101-1250, 6301-7180 wszystkich 1030 25px 25px 25px East 180th Street 239th Street Mosholu R142A 1999-2004Bombardier Transportation 100px 7211-7810 wszystkich 600 25px Mosholu Westchester R143 2001-2003Kawasaki Heavy Industries 100px 8101-8312 wszystkich 212 używanych 208 25px East New York R160A 2005-2010Alstom 100px 8313-8652, 8313-86528653-8712, 9233-9802 wszystkich 1002 25px 25px 25px 25px 25px 25px 25px East New York

Coney Island Jamaica R160B 2005-2010Kawasaki Heavy Industries 100px 8713-9232, 9803-9942 wszystkich 660 25px 25px 25px|link=Linia G metra w Nowym Jorku 25px|link=Linia R metra w Nowym Jorku Coney Island JamaicaR1882010-2016Kawasaki Heavy Industries100x100px7811–7898, 7899–7936 wszystkich 50625px CoronaR1792016-2019Bombardier Transportation100x100px3010–3049, 3238–3327, 3050–3237 wszystkich 31825px|link=Linia A metra w Nowym Jorku 25px|link=Linia C metra w Nowym Jorku 25px|link=Linia J/Z metra w Nowym Jorku 25px 25px East New York PitkinR211A2021-Kawasaki Heavy Industries100x100px4060–4499 wszystkich 46025px|link=Linia A metra w Nowym Jorku PitkinR211T2021-Kawasaki Heavy Industries4040–4059 wszystkich 2025px|link=Linia C metra w Nowym Jorku PitkinR211S2021-Kawasaki Heavy Industries100–174 wszystkich 75Staten Island Railway Clifton

Galeria metra w Nowym Jorku

Przypisy

Linki zewnętrzne Oficjalna strona metra w Nowym Jorku Metro w Nowym Jorku na stronie urbanrail.net Galeria zdjęć i map metra w Nowym Jorku na stronie nycsubway.org