Solaris Bus & Coach – polska marka autobusów należąca do hiszpańskiej Grupy CAFproducent autobusów miejskich, międzymiastowych i trolejbusów z główną siedzibą w Bolechowie-Osiedlu pod Poznaniem. Dawniej w ofercie znajdowały się również autokary turystyczne oraz tramwaje. Jest największym producentem autobusów miejskich na rynku polskim i jednym z czołowych na rynku europejskim.
Przedsiębiorstwo wywodzi się z powstałego w 1994 r. przedsiębiorstwa Neoplan Polska. W 1996 r. otwarto zakład produkcyjny w podpoznańskim Bolechowie-Osiedlu, a datę tę przyjmuje się za początek historii przedsiębiorstwa. W 1999 r. miała miejsce premiera pierwszego autobusu miejskiego pod marką Solaris – Solarisa Urbino 12. W 2001 r. zmieniono nazwę spółki na Solaris Bus & Coach Sp. z o.o., a w 2005 r. przekształcono ją w spółkę akcyjną, nienotowaną na giełdzie. Od 2018 r. właścicielem spółki jest hiszpańska grupa Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles. Od 2020 r. przedsiębiorstwo jest ponownie spółką z ograniczoną odpowiedzialnością.
Solaris ma cztery zakłady produkcyjne: główną fabrykę i siedzibę w Bolechowie (montaż końcowy autobusów i trolejbusów), dwa zakłady w Środzie Wielkopolskiej (spawalnia szkieletów autobusów i trolejbusów oraz spawalnia tzw. pudeł tramwajowych) oraz dzierżawioną w Poznaniu przy ul. Wieruszowskiej halę montażu końcowego pojazdów szynowych.
Autobusy miejskie Solaris są oferowane w wielu konfiguracjach napędu, wielkości i typu nadwozia. W 2006 r. Solaris jako pierwszy na świecie producent wprowadził na rynek europejski seryjnie produkowany autobus z napędem hybrydowym Solaris Urbino 18 hybrid. W ofercie producenta dostępne są napędy na silnik wysokoprężny, gaz CNG lub z napędem w pełni elektrycznym. Solaris Urbino 12 electric IV generacji był pierwszym polskim i pierwszym elektrycznym autobusem, który zdobył międzynarodowy tytuł Autobus Roku 2017.
Historia przedsiębiorstwa Neoplan Polska
Krzysztof Olszewski w 1994 r. założył przedsiębiorstwo Neoplan Polska Sp. z o.o. będące przedstawicielstwem na rynku polskim niemieckiej marki autobusów Neoplan. W 1995 r. przedsiębiorstwo wygrało przetarg na dostawę 72 niskopodłogowych autobusów miejskich dla Poznania. Warunkiem przetargu było umiejscowienie fabryki autobusów w okolicach Poznania. W wyniku tego w Bolechowie-Osiedlu została uruchomiona montownia autobusów. Pierwszy autobus wyprodukowany przez Neoplan Polska zjechał z taśmy produkcyjnej 22 marca 1996 r.Ta data jest przyjmowana za początek istnienia przedsiębiorstwa Solaris, o czym świadczą np. obchody 20-lecia istnienia spółki w 2016 r., pomimo iż formalnie Solaris Bus & Coach Sp. z o.o. istnieje od 2001 r., a jako spółka akcyjna od 2005 r. Po realizacji zamówienia dla Poznania, przedsiębiorstwo w ciągu trzech kolejnych lat zdobyło pozycję lidera polskiego rynku niskopodłogowych autobusów miejskich. W Bolechowie produkowano na zasadzie licencji autobusy z rodziny Neoplan Metroliner: Neoplan N4009, Neoplan N4016, Neoplan N4020, Neoplan N4021.
Autobusy te odznaczały się niezawodnością i jakością wykonania, a przede wszystkim nowoczesnym designem i, co wtedy było dużą nowością, dostępnością dla osób starszych i niepełnosprawnych poprzez niską podłogę. Elementem wyróżniającym autobusy Neoplan produkowane w Polsce od egzemplarzy produkcji zagranicznej był zielony jamnik naklejany na przedniej ścianie po lewej stronie. Miał on symbolizować niskopodłogowość autobusów i ich łatwość w eksploatacji. Kolor jamnika wywoływał z kolei skojarzenia z ekologią zarówno w procesie produkcji, jak i w samej idei transportu publicznego.
W drugiej połowie lat 90. przedsiębiorstwo Neoplan Polska znacznie rozwinęło własne biuro techniczne odpowiedzialne za prace badawczo–rozwojowe. Już wówczas wykorzystywało w nim oprogramowanie komputerowe, które pozwoliło na skrócenie czasu projektowania i budowy prototypu nowego modelu. Pod koniec lat 90. Neoplan wprowadził nową generację autobusów miejskich. Olszewski podjął jednak decyzję, że nie będzie wprowadzał jej do produkcji w zakładzie w Bolechowie, gdyż ze względu na wysoką cenę nie znalazłaby ona dużego zainteresowania w Polsce. W 1998 r. inżynierowie Neoplan Polska samodzielnie skonstruowali pierwszy autobus miejski produkowany tylko w zakładach w Bolechowie – Neoplan K4016td (wraz z krótszą wersją ), na potrzeby marketingowe nazwaną Olibus. W 1999 r. miała miejsce premiera pierwszego autobusu miejskiego z rodziny Solaris Urbino (patrz: sekcja Autobusy miejskie i międzymiastowe). Początkowo Neoplan Polska był związany umową ze spółką Neoplan, w związku z czym przedsiębiorstwo Olszewskiego mogło sprzedawać autobusy jedynie w Polsce lub w krajach Europy środkowo-wschodniej. W 2001 r. Neoplan został wchłonięty przez niemieckie przedsiębiorstwo MAN. W związku z tym 1 września 2001 r. przedsiębiorstwo Neoplan Polska zmieniło nazwę na Solaris Bus & Coach Sp. z o.o. Właścicielami stali się wyłącznie Krzysztof i Solange Olszewscy. Od tego czasu eksport zagraniczny autobusów Solaris nie był ograniczony żadnymi umowami z Neoplanem, a wszelkie powiązania z tym przedsiębiorstwem straciły ważność. 1 lipca 2005 r. spółka została przekształcona w spółkę akcyjną Solaris Bus & Coach SA. Działalnością firmy na rynku niemieckim kierowała w 2010 córka założyciela, Małgorzata Olszewska.
Autobusy miejskie i międzymiastowe
Pierwsze autobusy z rodziny Solaris Urbino zostały zaprojektowane przez grupę polskich inżynierów we współpracy z przedsiębiorstwem designerskim IFS Designatelier z Berlina pod przewodnictwem Krzysztofa Olszewskiego. W 1999 r., podczas Międzynarodowych Targów Poznańskich Motor Show, jako pierwszy zadebiutował niskopodłogowy autobus miejski klasy MAXI Solaris Urbino 12. Jeszcze w tym samym roku zaprezentowano dwa modele klasy MEGA – Solaris Urbino 15 oraz Solaris Urbino 18. W 2000 r. wprowadzono na rynek najmniejszy model rodziny – Solaris Urbino 9. Nowa seria autobusów miejskich wyróżniała się nowoczesnym designem, szkieletem wykonanym w całości ze stali nierdzewnej oraz innowacyjnymi rozwiązaniami technicznymi, m.in. asymetryczną linią przedniej szyby, która poprawia widoczność kierowcy. Stała się ona charakterystycznym wyróżnikiem produktów Solaris. Autobusy pierwszej generacji były produkowane głównie na rynek polski. W marcu 2000 r. przedsiębiorstwo sprzedało pierwszy pojazd przedsiębiorstwu zza granicy – Solaris Urbino 15 do przedsiębiorstwa DPO z czeskiej Ostrawy. Autobusy Solaris Urbino I generacji trafiły także m.in. na Słowację, na Łotwę i do Niemiec.
W 2002 r. zaprezentowano drugą generację Urbino. Wprowadzono niewielkie zmiany w stosunku do poprzedników, II generacja była wersją przejściową pomiędzy I a planowaną III odsłoną Urbino. Wprowadzono także nowy model Solaris Urbino 10, który zastąpił Urbino 9. W 2004 r. zaprezentowano także model Solaris Urbino 15 CNG – pierwszy autobus Solaris z napędem na sprężony gaz ziemny. Solaris Urbino 12 II generacji brał udział w konkursie o tytuł Autobus Roku 2005, gdzie zajął II miejsce i przegrał nieznacznie z MAN-em Lion’s City.
W 2002 r. zaprezentowano także pierwszy międzymiastowy model autobusu Solaris – Urbino 11.001, nazwanego w celach handlowych Solaris Valetta. Został on zaprojektowany z myślą o przewoźniku regionalnym na Malcie. Był to pierwszy autobus marki Solaris przystosowany do ruchu lewostronnego. W późniejszych latach model ten nie spotkał się jednak z dużym zainteresowaniem ze strony klientów. W 2004 r. zaprezentowano także międzymiastowy model Solaris Urbino 12 LE (ang. Low Entry).
We wrześniu 2004 r. zadebiutowała nowa, III generacja autobusów Solaris Urbino, która weszła do seryjnej produkcji wiosną 2005 r. Wprowadzono wiele zmian stylistycznych oraz konstrukcyjnych. To właśnie ten model jest autorem globalnego sukcesu firmy na arenie międzynarodowej. W 2004 r. zaprezentowano także model Solaris Urbino 15 CNG – pierwszy autobus Solaris z napędem na sprężony gaz ziemny. Solaris Urbino wziął udział w konkursie o tytuł Autobus Roku 2005, gdzie zajął II miejsce, a tytuł nieznaczną przewagą uzyskał MAN Lion’s City. W 2006 r. Solaris jako pierwszy europejski producent zaprezentował seryjnie produkowany autobus z napędem hybrydowym – Solaris Urbino 18 hybrid. W kolejnych latach napęd ten został udoskonalony o rozwiązania kilku producentów układu hybrydowego. W 2011 r. wprowadzono także hybrydowy model 12-metrowy.
W 2006 r. przedsiębiorstwo wprowadziło do produkcji węższy o 15 cm model, o długości 8,6 m, w postaci modelu Solaris Alpino albo Solaris Urbino 8,6 przeznaczeniem głównie na wąskie ulice centrów miast, a także na mniej uczęszczane linie komunikacyjne. W 2008 r. wprowadzono do produkcji dwa nowe modele niskowejściowe Solaris Alpino 8,9 LE, Solaris Urbino 8,9 LE oraz Solaris Urbino 15 LE. Wprowadzono także na rynek modele niskowejściowe napędzane gazem CNG lub biogazem, głównie z myślą o odbiorcach z krajów skandynawskich.
W połowie 2009 r. powstały pierwsze prototypy autobusu międzymiastowego Solaris InterUrbino 12, który zadebiutował we wrześniu 2009 podczas targów Transexpo. W 2012 r. przedstawiono drugą generację modelu Solaris InterUrbino 12 oraz zaprezentowano jego przedłużoną wersję Solaris InterUrbino 12,8.
We wrześniu 2011 r. zaprezentowano prototyp autobusu miejskiego klasy MIDI z napędem w pełni elektrycznym Solaris Urbino 8,9 LE electric. Pierwszym nabywcą elektrycznego autobusu Solaris stał się przewoźnik z austriackiego Klagenfurtu. Rok później producent zaprezentował podczas targów IAA w Hanowerze 12-metrową wersję autobusu elektrycznego Solaris Urbino 12 electric. Pierwszy tego typu model został sprzedany w 2013 r. do miejscowości Brunszwik w Niemczech. Trafiły tam także pierwsze przegubowe autobusy elektryczne Solaris Urbino 18 electric. W 2014 r. producent dostarczył innowacyjne autobusy miejskie Solaris Urbino 18,75 electric do Hamburga, które jako dodatkowe źródło zasilania wykorzystują wodorowe ogniwo paliwowe.
We wrześniu 2014 r. podczas targów IAA w Hanowerze (premiera światowa) oraz w październiku na Transexpo w Kielcach (premiera w Polsce) zaprezentowano nową generację autobusów Solaris Urbino – początkowo w wariantach z klasycznym napędem o długościach 12 i 18 metrów. W jej konstrukcji wprowadzono największą liczbę zmian w stosunku do poprzedników. Gruntownie zmieniono design oraz wprowadzono wiele innowacji technicznych. W kolejnych latach prezentowano kolejne modele w nowej generacji (Solaris przyjął używanie nazwy „nowe Urbino” w odróżnieniu od „starej” trzeciej generacji), jednak równocześnie nadal produkowano pojazdy należące do III generacji.
W 2016 r. Solaris poinformował, że Solaris Urbino 12 electric nowej generacji weźmie udział w konkursie „Bus Euro Test 2016” i zawalczy o tytuł Autobus Roku 2017. Zmierzył się z czterema konkurentami – w teście wzięły udział także Mercedes-Benz Citaro C2 NGT, Van Hool Exqui.City 18, Irizar ie oraz Ebusco 2.01. Ostatecznym zwycięzcą okazał się Solaris – jest to pierwszy polski autobus z tym tytułem, a także pierwszy w historii autobus elektryczny, który to wyróżnienie otrzymał.
Solaris jest producentem kompletnych autobusów, tzn. nie korzysta z podwozi innych producentów. Wykorzystuje jednak podzespoły produkowane przez poddostawców. Stosowane są silniki Diesla oraz CNG przedsiębiorstw Paccar/DAF, Cummins, a dawniej także Iveco i MAN, natomiast skrzynie biegów są dostarczane przez Voith lub ZF Friedrichshafen. W przypadku układów hybrydowych są to systemy BAE Systems, a dawniej także Eaton, Škoda, , Alisson Transmission oraz Voith. Napędy elektryczne do trolejbusów oraz autobusów elektrycznych dostarcza m.in. polskie przedsiębiorstwo Medcom oraz Škoda. Wykorzystywanych jest także wiele innych podzespołów zewnętrznych producentów, m.in. układ kierowniczy, osie, wyposażenie wnętrza.