thumb|240px|Tablica w Państwowym Instytucie Geologicznym Józef Marian Morozewicz (ur. 27 marca 1865 w Rzędzianach, zm. 12 czerwca 1941 w Warszawie) – polski uczony, mineralog i petrograf. Organizator i 1919–1937 pierwszy dyrektor Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie; od 1902 członek AU; jeden z pierwszych na świecie prowadził prace eksperymentalne nad syntezą minerałów i skał; stwierdził, że kolejność wydzielania się minerałów ze stopów zależy od wzajemnych stosunków ilościowych składników stopu; otrzymał sztuczny bazalt i skały z nim spokrewnione. Życiorys Syn Augustyna i Weroniki z Puchalskich. Ukończył w 1884 gimnazjum klasyczne w Łomży, a następnie w 1889 Wydział Matematyczno-Przyrodniczy Uniwersytetu Warszawskiego. Po uzyskaniu stopnia kandydata nauk (czyli doktoratu) prowadził badania nad tworzeniem się minerałów w sztucznych warunkach. W 1895 wziął udział w wyprawie naukowej na Nową Ziemię. W latach 1895–1904 pracował w Komitecie Geologicznym w Petersburgu. Uczestniczył w wielu wyprawach badawczych na Ural, Stepy Nogajskie i Wyspy Komandorskie.
Kustosz Gabinetu Mineralogicznego UW. Wykładowca Uniwersytetu Latającego w Warszawie. Od 1904 był kierownikiem Zakładu Mineralogicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego, a od 1905 profesorem zwyczajnym tej uczelni. Zasłużył się przy rozbudowie Collegium Maius. Był także jednym z założycieli AZS Kraków. W 1913 został powołany przez austriackie Ministerstwo Robót Publicznych na przewodniczącego Komitetu Organizacyjnego Akademii Górniczej w Krakowie.
Organizował Państwowy Instytut Geologiczny w Warszawie, którego dyrektorem był od 1 czerwca 1921 do 1 stycznia 1937. Należał też do założycieli Ligi Ochrony Przyrody. Był pierwszym prezesem jej zarządu (w latach 1928–1929).
Otrzymał doktoraty honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego (w 1910) i Politechniki Warszawskiej (w 1931). Był honorowym członkiem Rumuńskiej Akademii Naukowej.
Ogłosił ok. 150 prac naukowych i popularnonaukowych w języku polskim, rosyjskim, niemieckim i francuskim. Poza pracami naukowymi opublikował w 1938 autobiografię Życie Polaka w zaborach i odzyskanej ojczyźnie (1865–1937).
Na cześć Józefa Morozewicza w 1975 Czesław Harańczyk nazwał nowo odkryty przez siebie minerał morozewiczytem.
Był mężem Walentyny Kruszewskiej (ur. 1870), z którą miał córkę Zofię po mężu Różycką (1898–1963).
Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 225-2-10).
Publikacje (wybór) Über Synthese der Minerale (1892) Petrografia Wołynia (1893) Petrographisch-synthesische Mitteilungen (1893) Korund (1894) Experimentelle Untersuchungen über die Bildung der Minerale im Magma (1898) Opytie nad obrazowaniem minerałów w magmie (1898) O wywietrywanii rudonosnych porod (1902) O tak nazywajemoj awgitogranatowoj tieorji proischożdienja żeleznych rud na Uralie (1903) O metodzie oddzielania potasu i sodu w postaci chloroplatynianów (1907) O lublinicie (1907) Wyodrębnianie ziem rzadkich z marjupolitu (1909) Z mineralogii i petrografii Tatr (1909) O haczetynie (1909) Granit tatrzański (1914) Über Tatragranite (1914) O lubeckicie (1919) O pokładach fosforonośnych Podola (1922) O miedziankicie (1923) O grondolicie (1924) O bardolicie (1924) Komandory (1925) Le Mariupolite et ses parents (1929) Marjupolite (1930)
Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (27 grudnia 1924) „za twórczość na polu nauki oraz organizacji Państwowego Instytutu Geologicznego”. Złoty Krzyż Zasługi (11 listopada 1936) „za wybitne zasługi na polu nauki i wychowywania młodzieży w duchu patriotycznym położone w latach 1905–1918”.
Upamiętnienie 8 kwietnia 2019 w budynku głównym AGH w Krakowie odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą prof. Józefowi Morozewiczowi.
Przypisy
Bibliografia
Bogdan Tuszyński, Księga sportowców polskich ofiar II wojny światowej 1939–1945, Warszawa 1999, s. 199, .
Linki zewnętrzne Publikacje Józefa Morozewicza w serwisie Polona.pl
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Doktorzy honoris causa Politechniki Warszawskiej Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Osoby upamiętnione nazwami naukowymi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy autorzy pamiętników i dzienników Kategoria:Polscy mineralodzy Kategoria:Polscy petrografowie Kategoria:Pracownicy Państwowego Instytutu Geologicznego Kategoria:Urodzeni w 1865 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Zmarli w 1941