() (z ang. relacje publiczne, kontakty z otoczeniem), imagistyka społecznaZa powieściami J. B. Priestleya Poza miastem oraz Londyn.Wykład dr Marii Załęskiej Imagistyka społeczna – nauka o zarządzaniu wrażeniem? na konferencji Komunikacja, mechanizmy propagandy i opinia publiczna w ramach sesji naukowej Media, władza, propaganda w dawnych kulturach i świecie współczesnym zorganizowanej przez Instytut Badań Interdyscyplinarnych „Artes liberales” Uniwersytetu Warszawskiego.Dorota Piontek, Imagistyka społeczna czy marketing polityczny, [w:] Bogusława Dobek-Ostrowska (red.), Media masowe w systemach demokratycznych, Wrocław 2003, s. 115. – budowanie i utrzymywanie wzajemnie korzystnych relacji podmiotu z otoczeniem wewnętrznym i zewnętrznym. Działania ukierunkowane są na kształtowanie wizerunku, uzyskanie akceptacji i przychylności. Wizerunek uzyskiwany jest na bazie wspomnianych relacji i komunikowanych do otoczenia prawdziwych informacji. Nazwą powszechnie używaną w języku polskim jest również peer, piar lub pijar, który jest zgłoskową realizacją pierwszych liter .
Definicja Definiowanie jest zróżnicowane w zależności od kontekstu, w jakim realizowane są badania, od czasu, miejsca i grupy zawodowej i społecznej, której dotyczy. Inaczej postrzegają ekonomiści, politycy, działacze społeczni, aktywiści organizacji, ruchów ekologicznych, mniejszości etnicznych, czy grup religijnychJerzy Olędzki, Dariusz Tworzydło (red.), . Znaczenie społeczne i kierunki rozwoju, PWN, Warszawa 2006, s. 26, ISBN 978-83-01-14866-9.. Literatura podaje, że opracowano ponad 2000 definicji W. Budzyński, . Zarządzanie reputacją firmy, wyd. Poltex, Warszawa 2005, s. 9.. W samych tylko Stanach Zjednoczonych, w 1948 roku istniało 987 terminów określających czym jest Krystyna Wojcik, . Wiarygodny dialog z otoczeniem, Wydawnictwo Placet, Warszawa 2005.. Opracowane w literaturze definicje obejmują relacje zachodzące pomiędzy dwoma kluczowymi grupami podmiotów, którymi są: organizacja i jej otoczenie wewnętrzne i zewnętrzne.
Zapisana w słowniku PWN definicja wskazuje, że: to część działalności organizacji lub firmy polegająca na tworzeniu i utrzymywaniu jej pozytywnego wizerunku na zewnątrz. W dosłownym tłumaczeniu na język polski oznacza – stosunki publiczne lub stosunki z publicznością. Jak wskazuje się w literaturze, próby tłumaczenia tego terminu na język polski nie są uzasadnione, ponieważ nie zrodził się on w polskim kręgu kulturowym, przez co jego translacja może zaburzać natywną treść, a także terminy „stosunki publiczne”, tudzież „stosunki z publicznością” wydają się być infantylnePiotr Czarnowski, Tomasz Goban-Klas, Alma Kadragic, , czyli promocja reputacji, Wydawnictwo Business Press, 1997, s. 16..
W pierwszej fazie rozwoju było postrzegane jako element zarządzania organizacją a dopiero w późniejszych latach jako składowa strategii komunikacji. W literaturze częściej pojawia się to drugie rozumienie. Niektóre podejścia określają go nawet jako wymuszenie na organizacji dostosowania się do otoczeniaK. Wojcik, . Wiarygodny dialog z otoczeniem, 2015, s. 20–21.. Autorzy niektórych z definicji, jako cel działań wskazują uzyskanie poparcia dla działalności organizacji. Autorzy amerykańskiego podręcznika S.M. Cutlip, A.H. Center i G.M. Broom (1985) definiują jako funkcję zarządzania, o charakterze ciągłym i planowym, dzięki której organizacja pozyskuje i podtrzymuje zrozumienie, sympatię i poparcie tych, którymi jest zainteresowana obecnie lub może być zainteresowana w przyszłości – przez badanie ich opinii o organizacji, w celu maksymalnego dostosowania do nich swoich celów i swojej działalności, dla osiągnięcia – przez planowe, szerokie rozpowszechnianie informacji – lepszej współpracy ze społecznością oraz skuteczniejszej realizacji swoich interesów.Krystyna Wojcik, . Wiarygodny dialog z otoczeniem, Wydawnictwo Placet, Warszawa 2005 [za:] Cultip S.M., Center A.H., Broom G.M., Effective public relations, Wyd 7. Nowy Jork, 1994.
Próby definiowania podejmowane były nie tylko przez przedstawicieli świata nauki. Międzynarodowe Stowarzyszenie zauważa, iż są to: planowe, systematyczne i metodyczne zabiegi o zrozumienie, zaufanie i pozytywny goodwill w otoczeniu za pomocą celowo zastosowanych procesów komunikacyjnych.
Cele Cele przypisywane uzależnione są od przyporządkowania działań do takich dziedzin jak: marketing, komunikacja społeczna, czy zarządzanie. W pierwszym przypadku za główny cel można uznać kreowanie wizerunku firmy lub organizacji poprzez przekazanie informacji do otoczenia na temat firmy, jej produktów lub usług z wykorzystaniem liderów opinii lub bezpośrednio przy użyciu np. mediów. Specjaliści zwykle wąsko definiują grupę docelową swoich działań, aby precyzyjniej przygotować dla nich komunikację. W drugim przypadku nacisk kładziony jest na proces zarządzania informacją, który ma za zadanie stworzenie w świadomości odbiorcy konieczności istnienia organizacji, jej integralności ze środowiskiem ją otaczającym itd., poprzez budowę zaufania do firmy i jej pozytywnego wizerunku. W trzecim przypadku uznaje się za strategiczny element zarządzania organizacją, którego celem jest sprawna, planowa, efektywna komunikacja tak wewnątrz niej, jak i z otoczeniem. Dotychczas nie rozstrzygnięto sporu, które z tych podejść jest właściwe, ale większość badaczy przyznaje strategiczną rolę w organizacji i stawia je jako równorzędne np. względem marketingu.
Sfery zadaniowe Dariusz Tworzydło, praktycznie, Newsline, 2017. komunikacja wewnętrzna (wewnętrzny ) budowanie wizerunku pracodawcy (), zarządzanie kryzysowe (), audyt komunikacyjny, relacje z mediami (), , , identyfikacja wizualna firmy, produktu i usługi (), organizacja wydarzeń (), relacje z inwestorami (), , monitorowanie mediów (media tradycyjne i elektroniczne), sponsoring, relacje z blogerami i influencerami.
PR w Polsce Od lat 90. XX wieku w Polsce systematycznie rośnie zapotrzebowanie na specjalistów zajmujących się . Tym samym pojęcie to stało się modne. Między innymi z tego powodu na wielu polskich wyższych uczelniach powstały wydziały kształcące takich pracowników. Główne wydarzenia w historii polskiego : 1991 – powstaje w Polsce pierwsza firma świadcząca usługi Instytut Dziennikarstwa UW., 1992 – w Polsce uruchamia swoje biuro jedna z największych światowych firm zajmujących się – Burson-Marsteller, 1993 – powstają pierwsze w Polsce uniwersyteckie studia z zakresu na Uniwersytecie Warszawskim w Instytucie DziennikarstwaAdam Łaszyn, Dariusz Tworzydło, Pierwsze ćwierćwiecze. 25 lat w Polsce, Wydawnictwo Newsline, Message House., 1994 – powstanie periodyka branżowego „PR News” 1994 – powstaje Polskie Stowarzyszenie , inicjatorką powstania i pierwszym prezesem była Alma Kadragic, 1995 – w tym roku została stworzona pierwsza sieć komputerowa w Wielkopolskiej Agencji Informacyjnej , która umożliwiła jednocześnie na wielu stanowiskach przeprowadzać analizy i przygotowywać zestawienia z zakresu monitoringu mediów, 1996 – powstaje Kodeks Etyczny Polskiego Stowarzyszenia , 1996 – powstanie portalu branży , www.piar.pl, na bazie którego w roku 2004 powstaje dwumiesięcznik drukowany o tej samej nazwie co portal, 2000 – powstaje netPR, przekształcony następnie w InternetPR.pl – branżowa grupa dyskusyjna funkcjonująca na bazie przeglądarki Yahoo, 2001 – zorganizowana została konferencja Publicon, której inicjatorami byli liderzy RPR Group, Andrzej Stolarczyk oraz Beata Paczyńska, 2001 – powstaje Związek Firm , zrzeszający firmy deklarujące działania zgodne z wysokimi standardami etycznymi, 2001 – od tego roku zaczynają być organizowane Kongresy , kluczowe wydarzenie branży , projekt obecnie organizowany przez Wydawnictwo Newsline, 2004 – powstaje Kodeks Dobrych Praktyk ZF, precyzujący zasady i standardy świadczenia usług , 2006 – w dniu 21 lutego, z inicjatywy Polskiego Stowarzyszenia , Związku Firm oraz Fundacji InternetPR zostaje powołana Rada Etyki , 2010 – PRESS-SERVICE Monitoring Mediów wprowadza jako pierwszy na polskim rynku usługę monitoringu social mediów, 2020 – powstaje Stowarzyszenie Agencji (SAPR), która to organizacja po roku działania w branży staje się największą w Polsce pod względem liczby firm członkowskich, 2020 – Polskie Stowarzyszenie wycofuje się z prac w Radzie Etyki , 2020 – powstają standardy profesjonalnego https://www.researchgate.net/publication/347976441_STANDARDY_PROFESJONALNEGO_PUBLIC_RELATIONS., 2021 – pierwszy raz w polskiej branży zdefiniowano operat badawczy agencji i wyliczono ich rzeczywistą liczbę: 934https://www.pap.pl/mediaroom/915534%2Crynek-agencji-public-relations-w-polsce-934-podmioty-szacowany-przychod-ze, 2021 – Stowarzyszenie Agencji uruchamia szereg inicjatyw edukacyjnych skierowanych do branży w tym nagrodę .
Od 2003 roku prowadzony jest w Polsce konkurs „Złote Spinacze”, który został zainicjowany przez Związek Firm . Przyznawana w nim nagroda „Złote Spinacze” należy on do najbardziej prestiżowych nagród branży w PolscePRNews.pl: Kraków zdobył Złote Spinacze (Dostęp: 2011-10-27).. W roku 2021 Stowarzyszenie Agencji organizuje pierwszą edycję kolejnej branżowej nagrody jaką są . W tym samym roku SAPR przyznaje po raz pierwszy nagrodę im. Andrzeja Stolarczyka, za wybitne zasługi dla branży . oraz nagroda im. Andrzeja Stolarczyka w roku 2021 przyznane zostały podczas XXI edycji Kongresu w Rzeszowie. Tożsame wydarzenie zorganizowane zostało przez SAPR w roku 2022. W roku 2021 nagrodę otrzymał prof. Dariusz Tworzydło, w 2022 zaś Sebastian Bykowski. Nagrody zostały wręczone podczas Kongresu w Rzeszowie.
Struktura branży public relations w Polsce W Polsce ukształtowała się trwała struktura branży . Jednym z kluczowych filarów tej branży jest sektor agencji . Pierwszą agencją na polskim rynku była . Z badań przeprowadzonych w roku 2021 przez zespół pod kierownictwem prof. Dariusza Tworzydło z Uniwersytetu Warszawskiego wynika, iż obecnie na polskim rynku działa 934 agencje . Niewielka część tych podmiotów jest zrzeszona w dwóch organizacjach branżowych: Związku Firm oraz Stowarzyszeniu Agencji . Pierwsza organizacja branżowa została zarejestrowana w roku 1994. Było to Polskie Stowarzyszenie . Strukturę branży , oprócz agencji i organizacji branżowych tworzą jeszcze: indywidualni specjaliści oraz podmioty wspierające, do których zaliczamy: Radę Etyki , Fundację InternetPR, media branżowe i inne podmioty. Badania realizowane przez Przemysława Szubę, pokazują, iż Polska branża może stanowić około 48 tys. specjalistów (stan na rok 2022), z czego 11.300 zatrudnionych jest w agencjach .
Grupy docelowe działań PR (otoczenie wewnętrzne i zewnętrzne) Wyróżnia się następujące grupy docelowe otoczenia wewnętrznego i zewnętrznego w D. Tworzydło, praktycznie, Rzeszów 2017, .: otoczenie wewnętrzne: pracownicy firmy zarząd związki zawodowe rady pracownicze otoczenie zewnętrzne: społeczności lokalne klienci kontrahenci media (tradycyjne i nowoczesne) inwestorzy i potencjalni inwestorzy administracja rządowa i samorządowa organizacje konsumenckie, takie jak Federacja Konsumentów czy Inspekcja Handlowa, organy władzy samorządowej, liderzy opinii w wymiarze regionalnym lub lokalnym, uczelnie wyższe, inwestorzy i potencjalni inwestorzy, banki, ubezpieczyciele instytucje okołobiznesowe, takie jak: centra biznesu, firmy eksperckie i doradcze i inne.
Modele public relations Modele to sposoby uprawiania przez daną organizację lub specjalistę. Powstały na podstawie obszernego materiału historycznego i analizy współczesnej praktyki . Poszczególne modele różnią się celem, naturą komunikowania, związkami między uczestnikami procesu komunikowania i wykorzystaniem technik badawczych.
Na podstawie badań empirycznych i historycznych Grunig i Hunt w 1984 roku wyróżnili 4 modele : rozgłos (); informacja publiczna; dwukierunkowy asymetryczny; dwukierunkowy symetryczny.
Rozgłos