Onikszty (lit. Anykščiai ) – miasto w północnej Litwie (100 km od Wilna), nad rzeką Świętą. 9 tys. mieszkańców (2017) – zdecydowaną większość stanowią Litwini.
Historia mały|lewo|Stacja kolejowa w 1938 roku
Pierwsza wzmianka o mieście pochodzi z 1442 r.Baranauskas, Tomas. Drumstas vanduo Anykščių istorijos ištakose, Lituanistica, 2022, nr. 3 (129), p. 250-253. W XVI w. w mieście dwór zbudował Mikołaj Radziwiłł. Największy rozwój Onikszty przeżywały w pierwszej połowie XIX w. – wybudowano kościół i dwie synagogi. Kościół św. Mateusza powstał w latach 1899–1909, zaprojektował go Nikolajus Andrejevas. Z 1873 pochodzi natomiast cerkiew prawosławna św. Aleksandra NewskiegoG. Szlewis, Православные храмы Литвы, Свято-Духов Монастыр, Vilnius 2006, ..
Niedaleko miasteczka toczono walki podczas powstania listopadowego i styczniowego, a w samej miejscowości działała wytwórnia powstańczej broni. W 1902 powstała elektrownia wodna. W 1908 przebudowano miejscowy kościół (wybudowany w XVIII w.) pw. św. Mateusza na styl neogotycki. Świątynia ta jest najwyższym kościołem na Litwie – sięga 79 m. W trakcie II wojny światowej Niemcy zabili w Oniksztach ok. 1,5 tys. mieszkańców, głównie Żydów.
Pod Oniksztami znajduje się też jedyne na Litwie Muzeum Konia (Arklio muziejus).
Osoby związane z Oniksztami Z Onikszt pochodził Józef Abelewicz – polski duchowny rzymskokatolicki, pedagog, oraz Antanas Baranauskas – litewski poeta, biskup sejneński w latach 1897–1902.
Współpraca zagraniczna Castelforte Catonsville Heek Madona Nepomuk Gmina Ödeshögs Olaine Gmina Os Sejny
Zobacz też 1 Pułk Przedniej Straży JKM Wielkiego Księstwa Litewskiego 2 Pułk Przedniej Straży Buławy Wielkiej Litewskiej
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona władz miejskich Onikszt Muzeum Konia
Kategoria:Miasta w okręgu uciańskim Kategoria:Miejscowości w rejonie oniksztyńskim