Zborov (dawn. także ) – wieś i gmina (obec) na Słowacji w kraju preszowskim, powiecie Bardejów, w północno-wschodniej Słowacji. Gmina zajmuje powierzchnię 19,631 km². Populacja gminy wynosi 3184 osób (spis ludności z 21 maja 2011). Położenie Leży ok. 10 km od granicy polskiej, w niewielkiej Kotlinie Zborovskiej, nad rzeczką Kamenec, w miejscu, w którym przyjmuje ona dwa dopływy: lewostronny Rakovec i prawostronny o nazwie Rosucká voda. Od zachodu wznosi się nad Zborovem masyw Stebníckiej Magury (900 m n.p.m.), natomiast od południa Jedlina (620 m n.p.m.), u stóp której na wzgórzu Makovica wznoszą się ruiny zamku Zborov. Centrum wsi leży na wysokości 325 metrów n.p.m.

Przez miejscowość przebiega droga krajowa nr 77, tu na odcinku Bardejów-Svidník. Historia Zborov położony jest w historycznym kraju Szarysz, na starym szlaku handlowym z Węgier do Polski, co zadecydowało o historycznym rozwoju miejscowości. Już w średniowieczu zbiegały się w centrum kotliny koncentrycznie szlaki, przekraczające główny grzbiet Karpat w czterech niskich przełęczach (licząc od zachodu): Wysowskiej, Regetowskiej, Dujawa i Beskid (nad Ożenną). Tak ważny punkt na ówczesnej mapie szlaków handlowych wymagał kontroli ze strony władców Węgier. Dlatego też w zwężeniu doliny Kamenca, tuż za ową kotliną, na wzgórzu Makovica (474 m n.p.m.) na lewym brzegu rzeczki, być może z końcem XIII w. (zapewne niedługo po najazdach tatarskich), a najpóźniej na początku wieku XIV powstał zamek. Ok. 2 km na północ od zamku, już w pierwszej połowie XIV w. istniało osiedle o charakterze podgrodzia, zamieszkiwane przez ludzi zobowiązanych do służby na zamku.

Pierwsza oficjalna pisemna wzmianka o zamku pochodzi z roku 1347, natomiast o wsi z roku 1355. Z czasem rozwinęło się z niej prywatne miasteczko zwane Zborovem, z prawem organizowania cotygodniowych targów, a później i dorocznych jarmarków. O jego znaczeniu świadczy fakt, iż posiadało ono nawet prawo miecza. W XVII w. działali tu liczni rzemieślnicy, a z czasem powstał szereg niewielkich zakładów (huta szkła, papiernia, cegielnia, gorzelnia, dwa tartaki itp.). W latach 1769-1770 miasto, leżące już na Węgrzech, ale tuż za polską granicą, było jednym z ośrodków politycznych konfederacji barskiej.

Zborov został praktycznie całkowicie zniszczony w początkowym okresie I wojny światowej. 20 listopada 1914 r. zajęli go Rosjanie, a dom miejscowego notariusza Jozefa Schultza przejął głównodowodzący wojsk rosyjskich, gen. A. Brusiłow ze swoim sztabem. 8 grudnia Rosjanie, zagrożeni okrążeniem, wycofali się, a Zborov zajęły wojska koalicji austriacko-pruskiej. Jego mieszkańcy zostali ewakuowani. 25 marca, po rozpoczęciu rosyjskiego natarcia, Austriacy podpalili 340 domów. Linia frontu przez wiele tygodni przebiegała przez środek miasta. Zniszczeń dopełniła austriacko-pruska kontrofensywa w pierwszych dniach maja. Ok. 1/4 mieszkańców Zborova już do niego nigdy nie wróciła. Miasto zostało później praktycznie na nowo wybudowane dzięki pomocy węgierskiego Debreczyna. Obecnie głównymi gałęziami gospodarki wsi są rolnictwo, leśnictwo i turystyka.

Zabytki Ruiny zamku Zborov na wzgórzu Makovica, nad wsią. Kościół pw. św. Małgorzaty Antiocheńskiej z XIV w., pierwotnie gotycki, przebudowany. Kościół pw. św. Zofii z XVII w., dwuwieżowy, odbudowany po pożarze w 1914, nieczynny. Dwór Serédyich z połowy XVI w., zrujnowany, odbudowany w XXI w.

Turystyka Przez Zborov przechodzi główny, dalekobieżny słowacki szlak turystyczny, znakowany kolorem czerwonym, o nazwie Cesta hrdinov SNP, prowadzący ze wschodu, z terenów Pogórza Ondawskiego na szczyt Stebníckiej Magury. Żółte znaki prowadzą m.in. do ruin wspomnianego zamku Zborov.

Zobacz też Zborov (ujednoznacznienie)

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Miejscowości w powiecie Bardejów