Walery Maryański vel Walerian Marjański (ur. 2 stycznia 1875 w Stulsku, zm. 6 maja 1946 w Krakowie) – generał brygady inżynier Wojska Polskiego, olimpijczyk, kawaler Orderu Virtuti Militari.
thumb|Gen. Walery Maryański wręcza dowódcy 12 pułku artylerii lekkiej sztandar (1938) thumb|Tablica nagrobna Walerego Maryańskiego Życiorys Urodził się w Stulsku, w ówczesnym powiecie żydaczowskim Królestwa Galicji i Lodomerii, w rodzinie Walerego, powstańca styczniowego, i Anieli z Młodnickich. W 1894 ukończył C. K. IV Gimnazjum we Lwowie, a trzy lata później Techniczną Akademię Wojskową w Wiedniu. 18 lipca 1897 rozpoczął zawodową służbę wojskową w cesarskiej i królewskiej armii. Został wcielony do batalionu pionierów nr 15 w Klosterneuburgu, a w następnym roku przeniesiony do batalionu pionierów nr 11 w Przemyślu. W latach 1900–1902 był słuchaczem Wyższego Kursu Inżynieryjnego w Wiedniu (). W 1902 wrócił do macierzystego batalionu. W następnym roku został przydzielony do Wojskowego Komitetu Technicznego w Wiedniu. W 1908 wrócił do macierzystego oddziału. Jesienią 1912 został przeniesiony do batalionu saperów nr 11 we Lwowie. W latach 1912–1913 wziął udział w mobilizacji sił zbrojnych Monarchii Austro-Węgierskiej, wprowadzonej w związku z wojną na Bałkanach. W czasie I wojny światowej walczył na froncie galicyjskim, karpackim i besarabskim. W listopadzie 1916 został komendantem kursu minerów w Mautern. Do 1917 jego oddziałem macierzystym był nadal batalion saperów nr 11, a następnie batalion saperów nr 22. W 1917 otrzymał tytuł inżyniera.
W listopadzie 1918 przyjęty został w stopniu majora do Wojska Polskiego i przydzielono go do Dowództwa „Wschód” na stanowisko zastępcy szefa sztabu i szefa inżynierii. Podczas wojny polsko-ukraińskiej, 15 stycznia 1919 został szefem sztabu Armii „Wschód” i brał udział w obronie oblężonego Lwowa.19 marca 1919 wyznaczony został na stanowisko kwatermistrza Frontu Galicyjskiego. W czasie wojny polsko bolszewickiej, 1 września 1919 został szefem sztabu DOE Małopolska, a w następnym roku, 20 marca wyznaczono go na szefa sztabu 12 Dywizji Piechoty. Od 20 lipca do 20 sierpnia 1920 pełnił obowiązki szefa sztabu 2 Armii, a następnie szefa sztabu Okręgu Generalnego „Lwów” we Lwowie. 25 września 1921 mianowany został I oficerem sztabu w Inspektoracie Armii Nr 5. 8 czerwca 1922 jako oficer Sztabu Generalnego wcielony został do oddziału macierzystego – 5 pułku saperów w KrakowieDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 13 z 08.06.1922 r.. Z dniem 1 października 1924 roku został mianowany dowódcą 12 Dywizji Piechoty w Tarnopolu.
1 grudnia 1924 roku Prezydent RP Stanisław Wojciechowski, na wniosek Ministra Spraw Wojskowych generała dywizji Władysława Sikorskiego awansował go na generała brygady ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 rokuPiotr Stawecki, Słownik biograficzny (...) s. 216 błędnie podana data starszeństwa - 15 marca 1924. i 17. lokatą w korpusie generałów. W czasie przewrotu majowego opowiedział się po stronie rządowej. Z dniem 1 marca 1927 roku został mu udzielony dwumiesięczny urlop z zachowaniem uposażenia, a z dniem 30 kwietnia 1927 roku został przeniesiony w stan spoczynku. Zamieszkał w resztówce Ryki w powiecie złoczowskim.
W 1924 w Paryżu był uczestnikiem Igrzysk Olimpijskich. Startował w konkurencji strzelania z pistoletu sylwetkowego, zajmując 21. miejsce.
Zmarł 6 maja 1946. Został pochowany 10 maja 1946 na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera VI-płd-wsch-narożnik).
Był żonaty Ireną Sobolewską, z którą miał córkę Janinę (1909–1986) i syna Tadeusza (1913–1983), inżynierów rolników.
Awanse podporucznik (leutnant) – 1 września 1897 porucznik (oberleutnant) – 1 listopada 1901 kapitan (hauptmann) – 1 maja 1911 major – 1 maja 1917 pułkownik – zatwierdzony 29 maja 1920 z dniem 1 kwietnia 1920, w inżynierii i saperach, w grupie oficerów byłej armii austro-węgierskiejDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 21 z 9 czerwca 1920 roku, poz. 547., zweryfikowany 3 maja 1922 ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 6. lokatą w korpusie oficerów inżynierii i saperówLista starszeństwa oficerów zawodowych. Załącznik do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 8 czerwca 1922 roku, Zakłady Graficzne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1922, s. 227. generał brygady – 1 grudnia 1924 ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 i 17. lokatą w korpusie generałów
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 2720 (10 sierpnia 1922) Krzyż Walecznych nr 2912 (czterokrotnie, po raz 1 i 2 w 1922)Rozporządzenie Kierownika MSWojsk. L. 4597/22 (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 9, s. 314) Odznaka Honorowa „Orlęta” Order Korony Żelaznej 3 klasy z dekoracją wojenną i mieczami (Austro-Węgry) Krzyż Zasługi Wojskowej 3 klasy z dekoracją wojenną i mieczami (Austro-Węgry) Signum Laudis Brązowy Medal Zasługi Wojskowej na wstążce Krzyża Zasługi Wojskowej (Austro-Węgry) Signum Laudis Brązowy Medal Zasługi Wojskowej na czerwonej wstążce (Austro-Węgry) Krzyż Wojskowy Karola (Austro-Węgry) Brązowy Medal Jubileuszowy Pamiątkowy dla Sił Zbrojnych i Żandarmerii (Austro-Węgry) Krzyż Jubileuszowy Wojskowy (Austro-Węgry) Krzyż Pamiątkowy Mobilizacji 1912–1913 (Austro-Węgry)
Przypisy
Bibliografia
Ryszard Wryk, Sport olimpijski w Polsce 1919–1939, Poznań 2006.
Kategoria:Dowódcy 12 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Generałowie brygady II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni odznaką pamiątkową „Orlęta” Kategoria:Oficerowie 5 Pułku (batalionu) Saperów (II RP) Kategoria:Oficerowie 10 Pułku Saperów Kategoria:Oficerowie dowództwa 2 Armii (II RP) Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Oficerowie saperów II Rzeczypospolitej przeniesieni do korpusu generałów Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Żelaznej Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojskowej Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zasługi Wojskowej Signum Laudis Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wojskowym Karola Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Jubileuszowym Pamiątkowym dla Sił Zbrojnych i Żandarmerii Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Jubileuszowym Wojskowym Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Pamiątkowym Mobilizacji 1912–1913 Kategoria:Polacy – oficerowie armii austro-węgierskiej Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Polscy inżynierowie Kategoria:Polscy strzelcy na igrzyskach olimpijskich Kategoria:Strzelcy na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1924 Kategoria:Szefowie sztabu 12 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Polscy olimpijczycy (Paryż 1924) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1875 Kategoria:Zmarli w 1946