Sebastian Janikowski (ur. 2 marca 1978 w Wałbrzychu) – polski futbolista grający na pozycji kopacza. Uważany przez ekspertów za najsilniej kopiącego gracza w historii. W 2019, po 19 latach gry, zakończył sportową karierę. Był lewonożny.
Dzieciństwo i kariera w szkole średniej Syn Henryka (byłego piłkarza Górnika Wałbrzych) i Haliny Janikowskich. Jego ojciec wyemigrował do USA we wczesnych latach 80 w nadziei polepszenia bytu i znalezienia tam nowej drużyny piłkarskiej. Po roku rozwiódł się z żoną. Poślubił następnie Amerykankę i stał się pełnoprawnym obywatelem USA. Matka powróciła do Polski. Młody Sebastian mieszkał w rodzinnym Wałbrzychu i grał w piłkę w juniorach Górnika. W wieku 15 lat dostał nawet propozycję gry w reprezentacji Polski U-17 w piłce nożnej. W związku z tym, że jego ojciec miał amerykańskie obywatelstwo, mógł bez problemu wyemigrować do USA do ojca. Bardzo żałował rozstania z matką, która namawiała go do wyjazdu. Było to bardzo bolesne przeżycie dla młodego Sebastiana. Nie znał dobrze języka angielskiego. Chodził do chrześcijańskiej szkoły średniej na przedmieściach Orlando na Florydzie. Szybko nauczył się angielskiego dzięki oglądaniu telewizji. W pierwszym roku grał w 5 meczach w barwach piłkarskiej drużyny szkoły średniej strzelając aż 15 goli i dając awans jego drużynie do finału stanowego (przegrali w karnych 2:3). Następnie zamieszkał z ojcem oraz macochą w Orlando. Sebastian zaczął grać w juniorskiej drużynie piłkarskiej Orlando Lions (U-19), miał wtedy 18 lat. Drużyna juniorów była trenowana przez Angelo Rossiego (skouta z Seabreeze High School w Daytona Beach), który namawiał Sebastiana oraz ojca do przeniesienia się do Daytona Beach. Jego ojciec nie zgodził się na to, ale pomimo to Sebastian upierał się i przeprowadził się do rodziny Rossiego.
Kariera w szkole średniej Umiejętność silnego strzału nabyta przy uprawianiu piłki nożnej spowodowała, że w ostatniej klasie szkoły średniej (Seabreeze High School w Daytona Beach na Florydzie) został namówiony do spróbowania sił w futbolu amerykańskim na pozycji kopacza.
Nieposiadający niemal żadnego futbolowego doświadczenia, Janikowski wzbudził sensację już w drugim meczu sezonu przeciwko Spruce Creek (13 września 1996, wygrana 34-3) trafiając z 53 jardów i ustanawiając nowy rekord szkoły. Tydzień później, w meczu z Palatka High School (wygrana 17-7) zdobył gola z 60 jardów poprawiając rekord, który był tylko o 2 jardy krótszy od najlepszego wyniku w stanie.
W meczu z DeLand (4 października, wygrana 21-7) oddał niecelny strzał z 71 jardów (rekord stanu).
W sezonie regularnym Seabreeze Sandcrabs uzyskali wynik 9-1 zostając mistrzami dystryktu. W pierwszej rundzie playoffów regionalnych drużyna Janikowskiego, choć prowadziła przed czwartą kwartą 17-9, uległa na własnym boisku Merritt Island 17-31 (22 listopada, 3 punkty Polaka) i odpadła z rozgrywek.
Podczas jedynego futbolowego sezonu dla Seabreeze Janikowski trafił 9 z 15 field goli (4 z nich z ponad 50 jardów, skuteczność 60%) oraz wykonał bezbłędnie wszystkie 31 podwyższeń. Przez dziennik USA Today został wybrany do krajowej drużyny sezonu.
Dobre występy w szkolnym zespole, a także gole zdobywane z co najmniej 60 jardów i ponad 70-jardowe wykopy wykonywane na treningach spowodowały, że o Janikowskiego zaczęły zabiegać uznane uniwersytety chcące mieć go w składzie w nadchodzącym sezonie.
Odrzucając oferty m.in. Michigan, Miami oraz Tennessee, wybrał ostatecznie uczelnię Florida State.
Kariera w NCAA W 1997 dołączył do uniwersyteckiego zespołu Florida State Seminoles, w którym spędził 3 sezony. Występował tam z numerem 38.
Na początku pierwszego roku musiał dzielić obowiązki kopacza z innym debiutantem, późniejszym graczem NFL, Billem Gramátiką, który jednak szybko przegrał rywalizację z Polakiem i po kilku meczach odszedł z zespołu. Zakończył sezon jako lider zespołu w punktach (85) trafiając 16 field goali, w tym najdłuższy w historii drużyny, 56-jardowy (pobity o 4 jardy w 2007), przeciwko Wake Forest. Ze średnią 1,45 field goala/mecz zajął 6. miejsce w kraju. Został wybrany do drużyny debiutantów oraz do drugiego zespołu NCAA (All-American Second Team), a Florida State zajęła 3. miejsce w mistrzostwach NCAA (11 zwycięstw i jedna porażka).
W kolejnym roku ponownie został najskuteczniejszym zawodnikiem FSU (123 punkty) uzyskując drugi wynik w historii uniwersytetu (do wyrównania rekordu zabrakło mu 3 oczek). Trafił 27 field goali (najlepszy wynik w kraju, rekord szkoły i 4. wynik w historii NCAA) pudłując jedynie 5 strzałów. 53-jardowy gol dał mu wówczas 3. miejsce na szkolnej liście wszech czasów. Był liderem rozgrywek ze średnią 2,25 field goala/mecz. Jako pierwszy gracz w historii uczelni uznany najlepszym kopaczem w kraju (Lou Groza Award). Został również wybrany do uniwersyteckiej drużyny roku. Florida State zdobyła wicemistrzostwo NCAA przegrywając w finale z Tennessee 16-23.
W 1999 jeszcze raz został punktowym liderem drużyny (116). Trafił 23 field goale (ponownie najlepszy wynik w kraju), w tym 54-jardowego, drugiego co do długości w historii uczelni (rekord również należał do niego). Wybrano go po raz drugi (jako jedynego gracza w historii) najlepszym kopaczem roku, a także do krajowej drużyny sezonu. FSU wygrali wszystkie 12 meczów w sezonie i zdobyli uniwersyteckie mistrzostwo Stanów Zjednoczonych pokonując w decydującej rozgrywce Virginia Tech 46-29 (Polak zanotował 8 punktów).
W sumie podczas 3 sezonów w NCAA wystąpił w 37 meczach (oprócz spotkań sezonu regularnego zagrał w trzech meczach pokazowych i mistrzowskich, tzw. Bowl games) oraz ustanowił kilka rekordów FSU. Z 324 punktami zajmuje 4. miejsce na liście najskuteczniejszych graczy uczelni (miałby duże szanse zostać liderem rankingu, gdyby rozegrał pełne 4 sezony). Osiągnął najwyższy odsetek trafionych field goali w karierze (79.5%), a także największą liczbę punktów uzyskaną w sezonie przez kopacza (123). W meczu przeciwko North Carolina State (1999) uzyskał do dziś nie pobite 18 punktów trafiając 5-krotnie do bramki rywali (także rekord).
Statystyki Janikowskiego w NCAA
Sezon UczelniaMeczeXPcelneXPoddaneXPskuteczność w %FGcelneFGoddaneFGskuteczność w %Najdłuższy celny kopw jardachPunkty1997Florida State11374092,5162176,256851998Florida State12424397,7273284,4531231999Florida State114747100233076,754116 ogółem 3 sezony3412613097,7668379,556324 Statystyki Janikowskiego w meczach posezonowych (Bowl games)
Rok MeczXPcelneXPoddaneXPskuteczność w %FGcelneFGoddaneFGskuteczność w %Najdłuższy celny kopw jardachPunkty1998Sugar Bowl(Ohio State, 34-13)441001333,33571999Fiesta Bowl(Tennessee, 16-23)1250,0111003442000Sugar Bowl(Virginia Tech, 46-29)5510011100328 ogółem 3 mecze101190,93560,03519
Najdłuższe celne strzały Janikowskiego w NCAA (co najmniej 50 jardów): 56 jardów - Wake Forest (15 listopada 1997, wygrana 58-7) 54 jardy - Florida (20 listopada 1999, wygrana 30-23) 53 jardy - Clemson (17 października 1998, wygrana 48-0) 52 jardy - Wake Forest (16 października 1999, wygrana 33-10)
Draft do NFL Mimo że pozostał mu jeszcze jeden rok gry na Florydzie, Janikowski zdecydował się na wzięcie udziału w drafcie do NFL, w którym 15 kwietnia 2000 roku został wybrany w pierwszej rundzie (z numerem 17) przez Oakland Raiders. O docenieniu umiejętności Polaka świadczył fakt, że w historii ligi tylko dwóch innych placekickerów było wybranych w pierwszej kolejce naboru (Charlie Gogolak jako 6. w 1966 oraz Steve Little jako 15. w 1978).
Kariera w NFL Przydomki Sebastiana w NFL to "Lightning Feet" (Błyskawicowa Stopa), od imienia "Sea Bass" (Okoń), "Polish Cannon" (Polska Armata) oraz najczęstszy "The Polish Hammer" (Polski Młot).
Sezon 2000 Janikowski zadebiutował w NFL 3 września 2000, w meczu przeciwko San Diego Chargers, który jego drużyna wygrała 9-6. Polak zdobył w tym spotkaniu swój pierwszy punkt po przyłożeniu (PAT) oraz spudłował 41-jardowy strzał na bramkę. W sezonie regularnym 2000 wystąpił w 14 meczach (w listopadzie opuścił dwa spotkania z powodu infekcji lewej stopy), zdobył 112 punktów (najwięcej w zespole i 9. miejsce wśród wszystkich zawodników ligi) oraz uzyskał 69% skuteczności w strzałach na bramkę trafiając 22 razy. Dzięki 12 zwycięstwom Raidersi ponownie - po 6 latach niepowodzeń - zakwalifikowali się do dalszej fazy rozgrywek. W półfinale konferencji pokonali Miami Dolphins 27-0 (9 punktów Polaka), ale w finale AFC przeciwko Baltimore Ravens ponieśli porażkę 3-16, a polski zawodnik był jedynym, który zdobył punkty dla swojej drużyny.
Jego rekordowym uderzeniem w sezonie był strzał z 54 jardów w wyjazdowym meczu z San Diego Chargers (29 października 2000, wygrana 15-13). Wcześniej jego najlepszymi wynikami były gole z 24, 37 i 47 jardów. Tego dnia oddał także 5 celnych strzałów na bramkę (zdobył wszystkie punkty drużyny) - osiągnięcie, które w późniejszej karierze udało mu się powtórzyć tylko dwa razy (w sezonach 2003 i 2007).
Sezon 2001 Wystąpił w 15 meczach sezonu regularnego (nie zagrał w ostatnim przeciw New York Jets z powodu infekcji stopy, problemu, z którym borykał się już rok wcześniej), zdobył 23 field goale (przy 82-procentowej skuteczności) i uzbierał 111 punktów. Oakland uzyskali bilans 10-6 i po raz kolejny zagrali w turnieju finałowym. W pierwszej rundzie odnieśli zwycięstwo nad New York Jets 38-24 (12 punktów Janikowskiego), ale w półfinale AFC nie sprostali, mimo 7 punktów naszego kopacza, New England Patriots (13-16).
Sezon 2002 Po raz pierwszy wystąpił we wszystkich meczach swojej drużyny. Zdobył 26 field goali, co było jego najlepszym wynikiem aż do roku 2009, gdy go wyrównał. Osiągnął 79-procentową skuteczność strzałów i uzbierał 128 punktów (zajął w tej kategorii 5. miejsce). Raiders z 11 zwycięstwami i 5 porażkami zajęli pierwsze miejsce w swojej dywizji i po raz trzeci (i do tej pory ostatni) awansowali do fazy pucharowej. W półfinale AFC pokonali New York Jets 30-10 (12 punktów Janikowskiego), a w finale Tennessee Titans 41-24 (11 punktów), dzięki czemu po raz pierwszy od 1984 stanęli przed szansą zdobycia mistrzostwa ligi.
Janikowski jest pierwszym i jak na razie jedynym Polakiem, który wystąpił w finale Super Bowl. Miało to miejsce 26 stycznia 2003 roku w 37. edycji tego trofeum na stadionie Qualcomm Stadium w San Diego, a rywalem Raiders była Tampa Bay Buccaneers. Polak zdobył gola w 5. minucie pierwszej kwarty dając Oakland prowadzenie 3-0, ale mecz zakończył się zwycięstwem przeciwników 48-21.
Był liderem ligi w klasyfikacji touchbacków (wykopnięcie piłki poza linię końcową boiska, po którym przeciwnik nie ma szans na kontratak i zdobycie punktów). Wykonał ich 22 wyprzedzając kolejnych zawodników w rankingu o 6 uderzeń.
Sezon 2003 Kolejny sezon był znacznie słabszy, zarówno dla Janikowskiego, jak i jego drużyny. Raiders wygrali tylko 4 mecze i zajęli dopiero 3. miejsce w dywizji. Zawodnik zdobył 22 gole osiągając 88-procentową celność strzałów, ale 94 punkty było jego najsłabszym wynikiem w karierze, mimo że zagrał we wszystkich 16 meczach sezonu. Do pozytywnych aspektów nieudanego roku należały rekordowy, 55-jardowy gol zdobyty 2 listopada 2003 przeciwko Detroit Lions oraz 4 gole w jednej kwarcie (wyrównany rekord ligi) uzyskane przeciwko Chicago Bears (5 października 2003, porażka 21-24).
W tym ostatnim meczu po raz pierwszy w zawodowej karierze spudłował podwyższenie (po 147 celnych próbach).
Sezon 2004 Trafił 25 z 28 strzałów na bramkę, uzyskując 89,3% skuteczności (czwarty wynik w lidze oraz najlepsze wówczas osiągnięcie w karierze, pobite w 2009). Po raz 4. w karierze zdobył ponad 100 punktów w sezonie (106, 15. miejsce w lidze). Dwukrotnie trafił z co najmniej 50 jardów, notując 12 grudnia 52-jardowy kop przeciwko Atlanta Falcons (porażka 10-35). Raiders wygrali tylko 5 meczów, zajmując ostatnie miejsce w czterozespołowej dywizji.