Niechorze (do 1945 roku niem. Horst, Ostseebad Horst; od 1945 początkowo GniezdzinoMapa komunikacyjna Pomorza, opr. i rys. P. Swakowski, Wydawnictwo Instytutu Bałtyckiego w Bydgoszczy, maj 1945., a następnie HorzewoPiskorski, Czesław Szczecin i Dolne Przyodrze. Przewodnik wyd. Czytelnik, listopad 1948, s. 105.) – wieś sołecka w północno-zachodniej Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, w gminie Rewal. Leży na Pobrzeżu Szczecińskim, Wybrzeżu Trzebiatowskim, nad Morzem Bałtyckim na północy i jeziorem Liwia Łuża na południu.
Miejscowość wypoczynkowa z kąpieliskiem morskim i przystanią morską. Na koniec 2022 roku wieś liczyła 911 mieszkańców, a sołectwo obejmowało 4,09 km² powierzchni.
Historia mały|Fragment Wielkiej Mapy Księstwa Pomorskiego Eilerta Lübbena z l. 1610-18 z wsiami Horst i Gr.Horst mały|Lovis Corinth, Horst an der Ostsee, 1902 mały|Niechorze – widok z latarni morskiej na plażę i przystań rybacką mały|Niechorze – Latarnia morska
Na początku Niechorze było typową wsią rybacką. Jego charakterystyczną dominantą widokową jest wybudowana w 1866 roku latarnia morska. Rozwój wsi jako kąpieliska datuje się od XIX wieku, ale jego prawdziwy rozkwit zaczął się w 1870 roku. W 1889 roku zarejestrowano tu 700 letników, w 1910 roku było już 1873 wczasowiczówMeyers Reisebücher: Ostseebäder und Städte der Ostseeküste. 4. Auflage, Bibliographisches Institut, Lipsk i Wiedeń 1910, s. 135-136 ., a w 1923 roku przyjechało ich do Niechorza 3000Meyers Reisebücher: Deutsche Ostseeküste. Teil II: Rügen und die pommersche Küste mit ihrem Hinterland. wydanie II, Bibliographisches Institut, Lipsk 1924, s. 162-163 .. Na potrzeby letnich gości tuż przy plaży, na płyciźnie, wybudowano na olbrzymich palach pawilon kąpielowy (Familienbad) ze zjeżdżalniąfot. z 1929 r. istniejący jeszcze w 1947 rokufot. z 1947 r.. Wydany w 1938 roku przewodnik po niemieckich kurortach, oprócz istniejących licznych kwater prywatnych, odnotowuje w miejscowości 4 hotele (o łącznie 131 łóżkach) i 19 większych pensjonatów (oferujących razem 429 miejsc noclegowych). W sezonie trwającym od 15 maja do 30 września poza wypoczynkiem świadczono także usługi wodolecznicze (zabiegi kąpieli w zimnej i ciepłej wodzie morskiej oraz kąpiele medyczne). We wsi funkcjonowały wówczas: lokalna kasa oszczędnościowo-pożyczkowa Spar- und Darlehnskasse Horst i filia powiatowej kasy oszczędności Kreissparkasse Greifenberg i. P., urząd pocztowy oraz gabinet lekarskiReichs-Handbuch der deutschen Fremdenverkehrsorte, Reichs-Bäder-Adressbuch-Verlag Erwin Jäger, wydanie 10., Berlin, 1938, str. C92 ..
W dniu 1 lipca 1896 roku otwarto pierwszą, zachodnią linię Gryfickiej Kolei Wąskotorowej łączącą Gryfice z Niechorzem. Końcowy dworzec linii Groß Horst wybudowano w zachodniej części wsi. W dniu 1 maja 1913 roku Niechorze wzbogaciło się o połączenie z Trzebiatowem przez Pogorzelicę oraz o kolejny, położony nad jeziorem i użytkowany do dziś, dworzec kolei wąskotorowej Horst Seebad, a także dodatkowo – położony 1 kilometr w kierunku wschodnim przystanek kolejowy Horst LiebelosePrzystanek zlokalizowany był w pobliżu kanału Liwia Łuża (), stąd jego nazwaDeutsches Kursbuch – Jahresfahrplan 1944/45 – Teil 1 (KBS 100 – 178), s. 68, tabela 126h ..
Obecne Niechorze utworzyły dwie odrębne dawniej wsie: nadmorska, rybacka Klein Horst oraz położona na południe od niej, nad zachodnim brzegiem jeziora Liwia Łuża, rolnicza Gross Horst. W dniu 1 kwietnia 1936 roku do miejscowości Gross Horst przyłączono Klein Horst, a 1 października 1937 roku zmieniono jej nazwę na obowiązującą do 1945 roku (Ost)Seebad Horst ..
Działania wojenne W marcu 1945 roku, Niechorze znalazło się na obszarze działań bojowych prowadzonych w ramach operacji pomorskiej 1. Frontu Białoruskiego, których celem byłą likwidacja zgrupowania trzebiatowskiego, stanowiącego częśćObszar pomiędzy Trzęsaczem a Mrzeżynem na północy oraz Czaplinem Wielkim, Cerkwicą i Ninikowem na południu; pozostałe rejony, to Kołobrzeg i DąbieErenc, Marian Wyzwolenie ziemi szczecińskiej, marzec-maj 1945. Krajowa Agencja Wydawnicza jednostek rozbitej 11. Armii Pancernej SS z Grupy Armii WisłaWg danych radzieckiego rozpoznania były to m.in. 163 DP, 402 DP zapasowa, DP "Bärwalde", DPanc "Holstein", 15 DGren SS, 33 DGren SS "Charlemagne", 5 DStrzel, liczącego około 25 tysięcyW literaturze spotyka się również liczbę 10 tys.Jan Bogutyn, Józef Bohatkiewicz Szlakami walki i męczeństwa po ziemi szczecińskiej w latach 1939–1945, Wojewódzki Ośrodek Informacji Turystycznej i Reklamy „Pomerania” w Szczecinie, s. 10. żołnierzy (i podobną liczbę cywilów)Meldunek Grupy Armii "Wisła" z 7 marca 1945; Wojskowy Instytut Historyczny, Materiały i Dokumenty, t.311, rol. 169, kl. 7220594-98 (tzw. mikrofilmy aleksandryjskie). Okrążone jednostki utrzymywały się dzięki dostawom przez niechorski port rybacki, a także wskutek działalności silnej w południowych regionach Bałtyku floty KriegsmarineDziałały tu m.in. krążowniki kieszonkowe "Admiral Scheer" i "Lützow", okręt liniowy "Schlesien", ciężkie krążowniki "Admiral Hipper" i "Prinz Eugen", lekkie krążowniki "Emden", "Köln", "Nürnberg" i "Leipzig", ok. 30 niszczycieli i torpedowców, ponad 200 okrętów podwodnych, ok. 70 kutrów torpedowych, trałowce, kononierki artyleryjskie, ścigacze i statki transportowe – łącznie kilkaset okrętów różnego typu i przeznaczenia, która zapewniała izolowanym zgrupowaniom niemieckim komunikację z zapleczem oraz silne wsparcie ogniowe artylerii okrętowej. Miejscowość leżała na szlaku wycofującej się na zachód jednej z compagne de marche pod dowództwem Henri Feneta ze składu rozbitej francuskiej 33. Dywizji Grenadierów SS „Charlemagne”, Kompania spędziła w Niechorzu noc z 9 na 10 marca, licząc na możliwość ewakuacji drogą morską. Tego samego dnia nastąpiło uderzenie wojsk 1. FB pod dowództwem generała lejtnanta Nikołaja Simoniaka, a kolejnej nocy niemiecki kontratak. Ostatecznie Niechorze zostało zdobyte przez jednostki 7. Korpusu Kawalerii Gwardii Armii Czerwonej oraz 2. Warszawską Dywizję Piechoty i 13 Pułk Artylerii Pancernej Ludowego Wojska Polskiego dnia 12 marca 1945 rokuInformacja z tablicy pamiątkowej przy ul. Parkowej w Niechorzu.. Działania wojsk radzieckich i polskich zadały nieprzyjacielowi dotkliwe stratyZ 25-tysięcznego okrążonego zgrupowania żołnierzy wyszły tylko szczątkowe oddziały. DPanc. "Holstein" utraciła całą technikę, w 15 DGren. SS ocalało jedynie ok. 1000 żołnierzy, a w DGren. SS "Charlemagne" – 300; reorganizacji i odtworzeniu poddano jedynie DPanc. "Holstein" i 5 DStrzel oraz warunkowo – 163 DPNotatki OKH z 13 marca 1945, Wojskowy Instytut Historyczny, Materiały i Dokumenty, t.311, rol. 169, kl. 7220812-14 (tzw. mikrofilmy aleksandryjskie). Podczas walk o nadmorską wieś zniszczona została laterna latarni morskiej. W dniu 12 marca 1972 roku upamiętniono zdobycie miejscowości ustawiając głaz z tablicą w niechorskim parku.
Po zakończeniu działań wojennych, wieś znalazła się w strefie obrony przeciwdesantowej wybrzeża Bałtyku (od Łukęcina do Mrzeżyna) utworzonej przez wojska 6. Pomorskiej Dywizji Piechoty po zakończeniu bitwy o Kołobrzeg (18 marca 1945 roku). W dniu 7 kwietnia 1945 roku jej obowiązki przejęła 4. Pomorska Dywizja Piechoty im. Jana Kilińskiego pod dowództwem generała Bolesława Kieniewicza, która dyslokowana była następująco: 10. Pułk Piechoty odpowiedzialny za odcinek jezioro Resko Przymorskie – Niechorze, 11. Pułk Piechoty chroniący odcinek Niechorze – Łukęcin. W takim ugrupowaniu dywizja pozostała do dnia 11 kwietnia 1945 rokuŚliwiński, Jan: Z kroniki bojowych dni, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1965, s. 271.Baranowski, Bohdan: Historia XVIII–XX w., Uniwersytet Łódzki, 1981, s. 150..
Po II wojnie światowej Na mocy traktatów pokojowych konferencji poczdamskiej miejscowość włączona została do Polski, a jej dotychczasowych mieszkańców wysiedlono do Niemiec. Według powstałej w maju 1945 roku mapy wieś nosiła lub miała nosić nazwę Gniezdzino. Z całą pewnością nazywała się później Horzewo, zmienioną w 1947 rokuMonitor Polski nr 37/1947 poz. 297 – Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 15 marca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości. na obecną. W latach 1946-1998 miejscowość położona była w województwie szczecińskim, a po reformie administracyjnej w 1999 roku w zachodniopomorskim.
W 1946 roku w Niechorzu powołano Komendę Poligonu numer 3 w ramach Ośrodka Szkolenia Poligonowego Wojsk Obrony Przeciwlotniczej (obecnie Centralny Poligon Sił Powietrznych w Ustce), której pierwszym dowódcą był ppłk Kazimierz Jackowski.
Miejscowość stała się wkrótce ponownie popularnym letniskiem. Chwalono piękną plażę, wydmy porośnięte wysokopiennym lasem, obfitujące w ryby jezioro oraz dogodny dojazd koleją wąskotorową z Gryfic lub Trzebiatowa. Baza turystyczna rozwinęła się w oparciu o poniemieckie wille i pensjonaty, opuszczone przez wysiedlonych Niemców. Pod koniec lat 60. XX wieku FWP posiadał tu 5 ośrodków wypoczynkowych („Błękitna”, „Rybak”, „Syrena”, „Zacisze” i „Zielona”). W 60 domach typu willowego i w 36 małych domkach campingowych dysponowały one on łącznie około 1030 miejscami noclegowymi.
Od jesieni 2013 roku do jesieni 2014 roku zostały przeprowadzone przez Urząd Morski w Szczecinie prace wzmacniające klifowy brzeg morski w Niechorzu..
Rozwój demograficzny wsi 1821 – 52 mieszkańców (Groß Horst) i 90 mieszkańców (Klein Horst)Mützell, Alexander August: Neues topographisch-statistisch-geographisches Wörterbuch des Preussischen Staats, Bei Karl August Kümmel, Halle, 1821, t. 2, s. 217 . 1870 – 140 mieszkańców (Groß Horst) i 150 mieszkańców (Klein Horst)Berghaus, Heinrich: Landbuch des Herzogtums Pommern und des Fürstentums Rügen. cz. II, rozdz. 5, s. 1058 . 1905 – 350 mieszkańcówMeyer’s Großes Konversations-Lexikon, wydanie 6., 1905, t.IX, s. 568 . 1910 – 400 mieszkańców 1923 – 400 mieszkańców 1925 – 373 mieszkańców (gmina Groß Horst). i 265 mieszkańców (gmina Klein Horst). 1933 – 774 mieszkańców 1938 – 850 mieszkańców 1939 – 805 mieszkańców 2006 – 904 mieszkańcówInformacja o liczbie ludności w Gminie Rewal. 2007 – 933 mieszkańców 2008 – 936 mieszkańców 2009 – 932 mieszkańców 2010 – 953 mieszkańcówAktualizacja Strategii Rozwoju Gminy Rewal do roku 2020 (Załącznik do Uchwały Nr XXXV/274/13 Rady Gminy Rewal z 22 lutego 2013 r. ws. wprowadzenia zmian w uchwale Nr XXIX/245/04). 2011 – 983 mieszkańców 2012 – 980 mieszkańców 2013 – 979 mieszkańców 2022 – 911 mieszkańców
Zabytki mały|Niechorze – budynek przy ulicy Ludnej Na obszarze wsi przylegającym do jeziora, w starszej części wsi, można spotkać dawne zagrody i kamieniczki rybackie z XVIII i XIX wieku z ozdobnymi bramami wjazdowymi. Przy ulicy Środkowej 7 mieści się zabytkowa zagroda z przełomu XVIII i XIX wiekuZachodniopomorski rejestr zabytków nieruchomych KOBiDZ, nr rej. 754 z 28.02.1974..
Największym zabytkiem miejscowości jest zespół latarni morskiej wybudowany w latach 1863-1866, uszkodzony w 1945 roku, odbudowany w 1948 rokuWojciech Jankowski, Mały przewodnik po Polsce, Wydawnictwo Sport i Turystyk, Warszawa 1983 s. 198. Do zespołu prócz latarni, zaliczane są także domy latarników, dwa budynki gospodarcze i ogród z murowanym ogrodzeniem i furtkamiZachodniopomorski rejestr zabytków nieruchomych KOBiDZ, nr rej. A-1350 z 23.09.1997..
W Niechorzu znajduje się dworzec Gryfickiej Kolei Wąskotorowej z przełomu XIX i XX wiekuZachodniopomorski rejestr zabytków nieruchomych KOBiDZ, nr rej. A-1286 z 11.05.1995..
Turystyka Niechorze należy do gminy Rewal na Wybrzeżu Rewalskim. Jest kurortem wypoczynkowym, z licznymi ośrodkami wczasowymi, pensjonatami, pokojami gościnnymi, kempingami oraz polami namiotowymi. Nadmorski brzeg w miejscowości cechuje piaszczysta plaża oraz wydmy we wschodniej części i wysoki klif z latarnią morską w zachodniej części wsi.