Zygmunt Zieliński (generał broni)

thumb|Gen. Zygmunt Zieliński w okresie służby w Legionach Polskich thumb|Grobowiec rodzinny gen. Zygmunta Zielińskiego na cmentarzu Rakowickim w Krakowie thumb|Tablica na kamienicy przy ul. Garncarskiej 4 w Krakowie, upamiętniająca zamieszkiwanie owej kamienicy przez gen. Zygmunta Zielińskiego Zygmunt Zieliński (ur. 1 sierpnia 1858 w Rzeszotarach, zm. 11 kwietnia 1925 w Krakowie) – generał broni Wojska Polskiego, kawaler Orderu Orła Białego i Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Urodził się 1 sierpnia 1858 w Rzeszotarach, w ówczesnym powiecie podgórskim Królestwa Galicji i Lodomerii, w rodzinie powstańca 1863 Pawła Arystoriana i Józefy z Klewskich. Dzieciństwo i wczesną młodość spędził w miejscowości Michalczowa k. Nowego Sącza. Następnie uczęszczał do I Gimnazjum w Nowym Sączu. 1 października 1875 wstąpił jako ochotnik do 20 galicyjskiego pułku piechoty w Krakowie. 1 grudnia tego roku został skierowany do Szkoły Kadetów Piechoty w Wiedniu.

18 sierpnia 1878 zakończył naukę i rozpoczął służbę w cesarskiej i królewskiej Armii. Służył w następujących oddziałach piechoty: 20 Galicyjskim Pułku Piechoty w Krakowie i Nowym Sączu, 28 czeskim pułku piechoty w Pradze, w latach 1891–1892 na stanowisku dowódcy kompanii, 98 czeskim pułku piechoty w Twierdzy Josefov (niem. Josephstadt) na stanowisku komendanta 2. batalionu w Hradcu Králové (niem. Königgrätz). We wrześniu 1904 został przeniesiony do 13 galicyjskiego pułku piechoty w Krakowie na stanowisko komendanta 2. batalionu. Później został przesunięty na stanowisko komendanta 1. batalionu, a w 1908 razem z batalionem detaszowany do Mostaru. W 1910 wrócił z batalionem do Bielska. 1 listopada 1910 został dowódcą tego pułku. 1 lipca 1911 przeszedł na emeryturę w randze pułkownika.

6 sierpnia 1914 w Krakowie, po wybuchu I wojny światowej zgłosił się na ochotnika do Legionów Polskich i wraz z druhem Władysławem Turskim przystąpił do mobilizacji krakowskiego „Sokoła”. Został organizatorem i pierwszym dowódcą 2 pułku piechoty. 2 stycznia 1916 roku w Kozienicach objął stanowisko komendanta c. i k. Komendy Grupy Polskich LegionówCAW sygn. akt I.120.1.307 s. 3.. Od 24 grudnia 1916 roku dowodził III Brygadą Legionów Polskich. Od 24 kwietnia 1917 do 15 lutego 1918 dowodził Polskim Korpusem Posiłkowym. Po zawarciu pokoju brzeskiego został przez władze austriackie internowany w obozach w Chust i Marmarosz Sziget.

8 listopada 1918 przyjęty został do Wojska Polskiego z zatwierdzeniem posiadanego stopnia generała majora. Wziął udział w wojnie polsko-ukraińskiej w obronie Lwowa i Przemyśla. Od 13 kwietnia 1919 dowodził 3 Dywizją Piechoty Legionów. 17 sierpnia 1919 został mianowany dowódcą Okręgu Generalnego „Poznań”Dz. Rozk. Wojsk. Nr 87 z 3 września 1919, poz. 3022.. W czasie wojny polsko-bolszewickiej był dowódcą 3 Armii. 21 kwietnia 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu generała porucznika, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich.

22 września 1920 został mianowany z dniem 1 października 1920 dowódcą Okręgu Generalnego „Pomorze” w Toruniu, a po reorganizacji struktur dowodzenia dowódcą Okręgu Korpusu Nr VIII w Toruniu. Józef Piłsudski dekretem z 22 września 1922 przeniósł go na własną prośbę z dniem 1 stycznia 1923 w stan spoczynku z prawem noszenia munduru i w uznaniu zasług nadał mu stopień generała broni. Zmarł w 11 kwietnia 1925 w Krakowie. 14 kwietnia tego roku pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie, kwatera 67.

Zygmunt Zieliński był żonaty z Józefą (ur. 29 grudnia 1870 w Tarnowie, zm. 1 marca 1958 w Krakowie), córką Władysława Ludwika Józefa Kalasantego Onitsch (ur. 25 sierpnia 1837 w Tarnowie, zm. 25 lipca 1900 w Tarnowie) i Walerii Antoniny Katarzyny Jaxa-Rożen (ur. 5 kwietnia 1839 w m. Brzeziny-Tropie, zm. 30 stycznia 1919 w Krakowie). Waleria była jedną z trzech córek Bolesława Augusta Hilarego Jaxa-Rożna.

Zygmunt i Józefa mieli troje dzieci: Józefa (ur. 24 stycznia 1898, zm. 15 września 1898) i Jana (ur. 1893) oraz córkę Władysławę (1900–1990).

Awanse chorąży (Fähnrich) – 18 sierpnia 1878 porucznik (Leutnant) – 1 listopada 1878 nadporucznik (Oberleutnant) – 1 listopada 1883 kapitan (Hauptmann) – 1 listopada 1890 major (Major) – 1 listopada 1902 podpułkownik (Oberstleutnant) – 1 listopada 1907 pułkownik (Oberst) – 2 grudnia 1910 generał major (Generalmajor) – 1 listopada 1917 generał porucznik – 1920 generał broni – 22 września 1922 z dniem 1 stycznia 1923

Ordery i odznaczenia

Order Orła Białego – 11 lipca 1921 „za wybitne zasługi położone dla Rzeczypospolitej Polskiej na polu wojskowej działalności organizatorskiej i bojowej”. Krzyż Komandorski Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 4 – 24 listopada 1922 Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 60 – 15 marca 1921. Krzyż Niepodległości – pośmiertnie, 12 maja 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.. Krzyż Walecznych czterokrotnie (po raz pierwszy 1921)Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1936 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 35, poz. 1763) Krzyż Komandorski Orderu Legii Honorowej (Francja, zezwolenie z 12 lutego 1922) Krzyż Rycerski Orderu Leopolda z dekoracją wojenną i mieczami – 26 czerwca 1917 „w uznaniu dzielnego i skutecznego zachowania się przed nieprzyjacielem”Nadanie orderu zostało ogłoszone w Dzienniku Rozporządzeń dla c. i k. Obrony Krajowej Nr 108 z 7 lipca 1917 roku. CAW, sygn. I.120.1.321, s. 243. Krzyż Rycerski Orderu Korony Żelaznej III klasy z dekoracją wojenną i mieczami Krzyż Zasługi Wojskowej z dekoracją wojenną i mieczami Krzyż Zasługi Wojskowej – 1910 Brązowy Medal Zasługi Wojskowej na czerwonej wstążce Krzyż za 25-letnią służbę wojskową dla oficerów Brązowy Medal Jubileuszowy Pamiątkowy dla Sił Zbrojnych i Żandarmerii Krzyż Jubileuszowy Wojskowy

Upamiętnienie 30 kwietnia 1995 na krużgankach Kaplicy Loretańskiej oo. Kapucynów w Krakowie odsłonięto popiersie generałaPopiersie generała. Gazeta Wyborcza nr 102 (1538), Kraków 2 maja 1995.

18 października 2007 na ścianie frontowej kamienicy przy ul. Garncarskiej 4 w Krakowie, gdzie mieszkał gen. Zygmunt Zieliński, odsłonięto tablicę pamiątkową. W 2014 imię Zygmunta Zielińskiemu nadano znajdującemu się nieopodal skwerowi u zbiegu ulic Józefa Piłsudskiego, Garncarskiej i Wenecja.

10 listopada 2013 w rodzinnych Rzeszotarach odsłonięto tablicę jego pamięci oraz pamięci bohaterów Powstania Styczniowego: Pawła Arystomena Zielińskiego i kuzynów Żelechowskich.

Przypisy

Bibliografia

Piotr Hapanowicz, Generał Zygmunt Zieliński (1858–1925), Gazeta Wyborcza, Kraków 14.02.2005, Piotr Hapanowicz, Żywot legionisty. Generał Zygmunt Zieliński, „Kraków”, nr 9/2008, s. 48–49.

Kategoria:Członkowie Kapituły Orderu Orła Białego (II Rzeczpospolita) Kategoria:Członkowie Kapituły Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Dowódcy 3 Armii (II RP) Kategoria:Generałowie broni II Rzeczypospolitej Kategoria:Generałowie majorowie cesarskiej i królewskiej Armii Kategoria:Internowani w Huszt Kategoria:Internowani w Syhocie Marmaroskim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie piechoty Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Oficerowie piechoty Polskiego Korpusu Posiłkowego Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polacy – generałowie armii austro-węgierskiej Kategoria:Polacy – Komandorzy Legii Honorowej Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Jubileuszowym Wojskowym Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojskowej Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Jubileuszowym Pamiątkowym dla Sił Zbrojnych i Żandarmerii Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zasługi Wojskowej Signum Laudis Kategoria:Polacy odznaczeni Odznaką za Służbę Wojskową (Austria) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Leopolda (Austria) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Wojskowi związani z Nowym Sączem Kategoria:Urodzeni w 1858 Kategoria:Zmarli w 1925 Kategoria:Żołnierze II Brygady Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze III Brygady Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze Polskiego Korpusu Posiłkowego Kategoria:Oficerowie 2 Pułku Piechoty Legionów