Francis Willis

thumb|Francis Willis – popiersie autorstwa Josepha Nollekensa, znajdujące się w kościele w Greatford

Francis Willis (ur. 17 sierpnia 1718 – zm. 5 grudnia 1807) – angielski duchowny i lekarz, specjalizujący się w leczeniu zaburzeń psychicznych. Największą sławę przyniosła mu opieka medyczna nad królem Jerzym III podczas epizodów choroby monarchy w latach 1788–1789.

Życiorys

Willis urodził się jako trzeci syn pastora Johna Willisa w Lincoln. Rodzina wywodziła się z miejscowości Fenny Compton w hrabstwie Warwickshire i należała do lokalnej elity duchownej. Był spokrewniony m.in. z George’em Wyllysem, tymczasowym gubernatorem kolonii Connecticut, oraz z baronetami Willis z Fen Ditton w Cambridgeshire.

Wykształcenie zdobył w Lincoln College oraz w St Alban's Hall na Oksfordzie. W 1740 roku został wybrany Fellow w Brasenose College i przyjął święcenia kapłańskie. W latach 1748–1750 pełnił funkcję rektora w Wapping. Po zawarciu małżeństwa w 1750 roku zrezygnował z członkostwa w college’u i stopniowo skoncentrował się na praktyce lekarskiej.

W 1759 roku uzyskał w Oksfordzie stopień bakałarza oraz doktora medycyny. Początkowo pracował w szpitalu w Lincoln, gdzie zdobył reputację lekarza skutecznie leczącego pacjentów z zaburzeniami psychicznymi. Wkrótce rozpoczął przyjmowanie chorych we własnym domu, co zapoczątkowało rozwój jego prywatnej działalności.

W 1776 roku przeniósł się do Greatford Hall w pobliżu Bourne w hrabstwie Lincolnshire, gdzie założył prywatne sanatorium. Placówka opierała się na zasadach regularności, pracy fizycznej i przebywania na świeżym powietrzu. Pacjenci uczestniczyli w pracach rolnych, ogrodniczych i gospodarskich. Willis uważał, że dyscyplina, uporządkowany tryb życia oraz aktywność fizyczna sprzyjają przywracaniu równowagi psychicznej.

Relacja francuskiego podróżnika z 1796 roku oddaje charakter ośrodka:

„Kiedy nieprzygotowany podróżnik zbliżał się do ośrodka, był zaskoczony widokiem oraczy, ogrodników i innych robotników odzianych w czarne płaszcze, białe kamizelki i jedwabne bryczesy; głowy każdego zdobiły starannie ufryzowane peruki. Byli to pacjenci doktora – ich ubiór i ćwiczenia stanowiły element terapii mającej przywrócić zdrowie i pogodę ducha.”

W latach 80. XVIII wieku Willis należał już do najbardziej rozpoznawalnych lekarzy specjalizujących się w chorobach psychicznych w Anglii.

Leczenie Jerzego III

Latem 1788 roku Jerzy III doznał poważnego kryzysu zdrowotnego, objawiającego się zaburzeniami psychicznymi i dezorganizacją zachowania. Współcześnie sugeruje się różne diagnozy, w tym porfirię lub zaburzenia afektywne dwubiegunowe.

Po nieudanych próbach leczenia przez lekarzy dworskich, Willis został rekomendowany królowej i wezwany do Kew. Zastosował metody typowe dla epoki: ścisłą kontrolę, izolację, a w razie potrzeby użycie kaftana bezpieczeństwa. Jednocześnie jego podejście uchodziło za względnie łagodniejsze niż praktyki powszechnie stosowane w ówczesnych zakładach dla obłąkanych.

Poprawa stanu zdrowia króla w 1789 roku przyniosła Willisowi ogólnokrajową sławę. Otrzymał dożywotnią roczną pensję w wysokości 1000 funtów, a jego syn John Willis – 650 funtów. Wydarzenie to znacząco zwiększyło prestiż jego ośrodków.

W 1801 roku nastąpił kolejny nawrót choroby monarchy. Leczeniem zajmowali się już głównie synowie Willisa – John oraz Robert Darling Willis. Ostateczny, nieuleczalny epizod w 1810 roku doprowadził do trwałego pogorszenia stanu zdrowia Jerzego III aż do jego śmierci w 1820 roku.

Metody i znaczenie

Willis reprezentował nurt przejściowy między brutalnymi praktykami dawnych przytułków a późniejszymi reformami psychiatrii. Podkreślał znaczenie struktury dnia, pracy fizycznej i autorytetu lekarza. Choć stosował przymus, jego ośrodki cieszyły się opinią bardziej uporządkowanych i humanitarnych niż wiele współczesnych instytucji.

Działalność Willisa przyczyniła się do zwiększenia społecznego zainteresowania problematyką zdrowia psychicznego w Wielkiej Brytanii końca XVIII wieku.

Spuścizna

Postać Willisa pojawia się w sztuce Alana Bennetta Szaleństwo Jerzego III oraz w filmie Szaleństwo króla Jerzego, w którym zagrał go Ian Holm.

Greatford Hall funkcjonowało jako ośrodek do 1838 roku. Część zabudowań uległa zniszczeniu w pożarze w 1930 roku, po czym została odbudowana jako prywatna rezydencja. Shillingthorpe Hall rozebrano w 1949 roku.

Kategoria:Angielscy lekarze Kategoria:Brytyjscy psychiatrzy Kategoria:Duchowni anglikańscy Kategoria:Urodzeni w 1718 Kategoria:Zmarli w 1807