Holiday – utwór muzyczny z 1983 roku, wykonywany przez amerykańską piosenkarkę Madonnę. Pochodzi z jej pierwszego albumu studyjnego, Madonna (1983). 7 września 1983 roku został wydany nakładem wytwórni Sire Records i Warner Bros. Records jako trzeci promujący go singel. Został napisany przez i . Reprezentuje gatunki dance-pop i post disco, a jego tekst dotyczy chęci ucieczki od codziennego życia i celebracji.
Pierwotnie został nagrany przez zespół , w którym występowali Hudson i Stevens, jednak ich wytwórnia nie zdecydowała się go wydać. Autorzy przekazali go , poszukującemu ostatniej piosenki na album Madonny, z którą współpracował. Jej nagranie, wyprodukowane przez Beniteza, było bardziej popowe od oryginału, bazujące częściowo na brzmieniu syntezatorów. Utwór spotkał się z uznaniem krytyków muzycznych, którzy chwalili jego radosny nastrój i taneczny charakter.
Latem 1983 roku ukazał się na promocyjnym podwójnym singlu (wraz z „Lucky Star”), który odniósł sukces w klubach nocnych, docierając do pierwszego miejsca listy przebojów Dance Club Songs czasopisma „Billboard”. Po właściwym wydaniu jako trzeci singel promujący album uplasował się na 16. pozycji amerykańskiego notowania Hot 100. Odniósł także sukces w Europie, gdzie dotarł do 14. miejsca na European Hot 100 Singles i pierwszych dwudziestek list krajowych. W 1985 i 1991 roku został wznowiony w Europie, ponownie plasując się w czołówkach notowań. W trzech państwach zdobył certyfikaty złotej lub platynowej płyty.
W okresie promocji albumu Madonna artystka wykonywała piosenkę podczas krótkich koncertów w klubach nocnych i w programach telewizyjnych. W kolejnych latach uwzględniła ją podczas większości swoich tras koncertowych.
Geneza thumb|Madonna wykonująca „Holiday” podczas koncertu w Kolonii w ramach trasy The Celebration Tour (2023) W 1979 roku Madonna, ucząca się tańca w Nowym Jorku, podjęła decyzję o rozpoczęciu kariery muzycznej. Od maja do sierpnia przebywała w Paryżu, gdzie lokalni producenci organizowali jej zajęcia ze śpiewu i tańca oraz usiłowali zainicjować jej działalność jako piosenkarki. Była jednak niezadowolona z proponowanych piosenek, więc powróciła do Nowego Jorku. Ówczesny partner, , uczył ją gry na gitarze i perkusji oraz pisania piosenek. Wspólnie założyli zespół muzyczny Breakfast Club, w którym śpiewała oraz grała na gitarze i perkusji. Wiosną 1980 roku opuściła Breakfast Club i założyła nowy zespół, Madonna and the Sky, który szybko się rozpadł. Następnie założyła ze Stephenem Brayem zespół Emmy (czasami nazywany Emmy & the Emmys). W marcu 1981 roku podpisała kontrakt z wytwórnią . Jako że jej przedstawiciele chcieli wypromować ją jako artystkę solową, rozwiązała Emmy, a w czerwcu 1981 roku zaczęła z Brayem pracować nad demo. Co najmniej dziewięć wytwórni wyraziło wstępne zainteresowanie podpisaniem z nią kontraktu. W lutym 1982 roku zerwała współpracę z Gotham Records, ponieważ jej przedstawiciele chcieli wypromować ją jako artystkę rockową, zaś ona chciała się ukierunkować na muzykę taneczną.
Aby się wypromować, Madonna zaczęła samodzielnie prezentować czterościeżkową kasetę demo DJ-om w klubach nocnych i prosić ich o organizowanie spotkań z przedstawicielami wytwórni muzycznych. , pracujący jako DJ w klubie i w dziale A&R wytwórni Island Records, zagrał „Everybody” podczas imprezy w Danceterii, gdzie piosenka spotkała się z pozytywnym odbiorem. Obiecał Madonnie pomoc w zdobyciu kontraktu. Zaprezentował demo wytwórni Island Records, ale jej prezes, Chris Blackwell, nie wyraził zainteresowania współpracą. Demo odrzucili także przedstawiciele Geffen Records. Michael Rosenblatt, pracujący w dziale A&R wytwórni Sire Records, oddziału Warner Bros. Records, ocenił nagrania pozytywnie i zaoferował Madonnie wstępnie umowę na dwa single, obejmującą 5 tysięcy dolarów zaliczki i honoraria autorskie. Seymour Stein, prezes Sire Records, posłuchał demo w szpitalu , gdzie przebywał po operacji serca. Spodobało mu się, więc zaoferował Madonnie i Kaminsowi współpracę. Choć przedstawiciele Warner Bros. Records byli początkowo niechętni, ostatecznie Sire Records podpisało z Madonną umowę na trzy single w formie 12-calowej płyty gramofonowej, z zaliczką w wysokości 15 tysięcy dolarów za każdy oraz z 2,5 tysiącami dolarów zaliczki za każdą napisaną piosenkę, ale ze zobowiązaniem do samodzielnego pokrycia kosztów nagrania, a także z opcją przedłużenia na album.
Pierwszy singel, „Everybody”, został wydany w październiku 1982 roku. W związku z jego sukcesem w klubach nocnych, wytwórnia Sire Records podpisała z Madonną kontrakt na album. Rosenblatt chciał, by miał brzmienie R&B, więc zaoferował wyprodukowanie go , który podjął się zlecenia. W trakcie nagrań narastały napięcia w związku z faktem, że według Madonny brzmienie zaczynało za bardzo odbiegać od oryginalnych wersji demo. Lucas zrezygnował z dalszej współpracy, a Madonna zwróciła się z prośbą o zremiksowanie trzech piosenek do swojego ówczesnego partnera, . W międzyczasie Bray sprzedał zespołowi Barracuda prawa do nagranego już przez nią utworu „Ain’t No Big Deal”, w związku z czym umieszczenie go na albumie stało się niemożliwe. Przedstawiciele Sire Records zgodzili się zaangażować Beniteza pod warunkiem, że znajdzie ósmą piosenkę, która mogłaby zostać nagrana.
Powstawanie Lisa Stevens i Curtis Hudson napisali „Holiday” dla zespołu , w którym występowali. Stevens skomponowała go na keyboardzie jako balladę. Następnie Curtis dodał linię basu i wymyślił hook „holiday, celebrate”. W kolejnych dniach stworzył większość tekstu, do którego Stevens dopisała fragmenty, a także przygotował aranżację. Inspirację stanowił dla niego pomysł, że dobrą rzeczą dla świata w depresyjnych czasach byłyby jednodniowe wakacje. Zespół Pure Energy nagrał utwór w stylu soulowym i gospel, z użyciem pianina Rhodes, perkusji i instrumentów smyczkowych. Ich wytwórnia, Prism Records, nie chciała go wydać, więc Stevens i Hudson usiłowali sprzedać go komuś innemu. Ostatecznie zaoferowali ją swojemu znajomemu , który poszukiwał ostatniego utworu na album Madonny.
Nagranie piosenki odbyło się w studiu w Nowym Jorku z budżetem w wysokości 5 tysięcy dolarów. Było pierwszą oryginalną produkcją muzyczną, jaką Benitez wykonał w życiu. Stevens i Hudson byli obecni podczas sesji. Hudson zagrał na gitarze, jego brat Raymond na gitarze basowej, zaś jego znajomy Bashiri Johnson na perkusji. zagrał na syntezatorach i , sekwencerze i klawiszach. Pod koniec piosenki dodał overdubbingową partię solową na klawiszach. Ku niezadowoleniu Hudsona, Benitez i Madonna postanowili zrezygnować z instrumentów smyczkowych, wykorzystanych w oryginalnym nagraniu Pure Energy. Madonna zagrała na krowim dzwonku. Podczas nagrywania wokalu poprosiła Hudson i Stevens o opuszczenie studia, ponieważ chciała się skupić i uniknąć naśladowania śpiewu Stevens z pierwotnej wersji. Ostateczna piosenka była bardziej popowa niż w wersji Pure Energy. Według Hudsona pozostała wierna melodii, zaś Stevens uważała, że Madonna „przemyciła trochę soulu”. Hudson wspominał, że w związku z faktem, że w nagraniu zostały wykorzystane jego pomysły aranżacyjne, chciał zostać wymieniony jako współproducent, ale przedstawiciele wytwórni się na to nie zgodzili.
Analiza utworu thumb|left|Madonna wykonująca „Holiday” podczas koncertu w Paryżu w ramach trasy Rebel Heart Tour (2015) „Holiday” reprezentuje gatunki dance-pop i post disco. Stephen Thomas Erlewine z portalu AllMusic nazwał piosenkę „tryskającą życiem”, zaś Sal Cinquemani z serwisu Slant Magazine i Katie Atkinson z czasopisma „Billboard” określili ją jako „beztroską”. Rikky Rooksby, biograf Madonny, porównał jej progresję do utworu Cyndi Lauper „Time After Time”, ponadto wypunktował gitary w stylu zespołu Chic, elektroniczne klaskanie i syntezatorowe smyczki. Matthew Lindsay z portalu The Quietus zwrócił uwagę na syntezatorowe smyczki, „mięsisty” bas Moog i gitarę w stylu Nile’a Rodgersa z zespołu Chic. Dodał także: „W warstwie wokalnej ograniczenie staje się cnotą, gdy Madonna nasyca utwór subtelnymi akcentami, takimi jak eteryczny, gruchający śpiew, który przebija się przez drugi refren”. z czasopisma „The Guardian” określiła linię perkusji jako zagraną w stylu latynoskiego popu. Stewart Mason z portalu AllMusic porównał wokal Madonny do singla „” zespołu Chic, dodając, że „śpiewa refren (…) z tak kamienną twarzą, że brzmi to jak sarkazm, ale zwrotki są śpiewane w jej uwodzicielskim, niższym rejestrze, co nadaje im nieco bardziej pozytywny wydźwięk”. Paul Schrodt z serwisu Slant Magazine określił klimat jako funkowy, zaś wokal Madonny jako soulowy.
Słowa piosenki dotyczą chęci ucieczki od codziennego życia w celu celebracji i odpoczynku. Madonna wzywa „każdy naród”, by do niej dołączył. Według Lindsaya, tekst przywodzi na myśl piosenkę „” zespołu Kool and the Gang. Katie Atkinson z czasopisma „Billboard” zinterpretowała go: „Madonna głosi moc tańca jako ucieczki od codziennych zmartwień”.
Wydanie Latem 1983 roku wytwórnia Sire Records wysłała do klubów nocnych promocyjny singel z podwójną stroną A, zawierający utwory „Holiday” i „Lucky Star”. Premiera albumu Madonna, na którym znalazły się piosenki, odbyła się 27 lipca 1983 roku. Pierwotnie wytwórnia planowała wydać „Lucky Star” jako trzeci oficjalny promujący go singel, ale ostatecznie wybór padł na „Holiday” z uwagi na jego popularność w radiu. Dla pierwszego amerykańskiego wydania nie została stworzona okładka. Singel ukazał się 7 września 1983 roku, z utworem „I Know It” na stronie B. Wytwórnia nie zdecydowała się nakręcić do niego teledysku. W Europie na jego stronie B znalazły się utwory „Think of Me” lub „Lucky Star”. Latem 1985 roku, na fali popularności Madonny, singel został wznowiony w Europie.
W 1987 roku remiks piosenki ukazał się na remix albumie You Can Dance. W 1990 roku jej edytowana wersja, pozbawiona partii klawiszowych, znalazła się na kompilacji The Immaculate Collection. W 1991 roku piosenka pojawiła się na europejskim minialbumie The Holiday Collection, a dodatkowo, w ramach jego promocji, została w Europie po raz trzeci wydana na singlu, z „True Blue” (1986) na stronie B. W 2009 roku znalazła się na kompilacji Celebration. W 2022 roku zremasterowana wersja z oryginalnego singla na 7-calowej płycie gramofonowej ukazała się na remix albumie (2022). 22 lipca 2022 roku została przedpremierowo wydana jako singel promocyjny w dystrybucji cyfrowej.
Odbiór krytyków thumb|Madonna wykonująca „Holiday” podczas koncertu w ramach trasy Blond Ambition World Tour (1990) W recenzji albumu Madonna krytyk muzyczny czasopisma „Billboard” napisał na podstawie „Holiday”, że jest „mistrzem miksowania muzyki tanecznej”. Marcia Smith z dziennika „The Boston Globe” oceniła, że piosenka „lśni”. Roger Le Lievre z gazety „” napisał, że utwór, „choć nie reprezentuje wagi ciężkiej w aspekcie tekstu, ma rytm, który utrzymuje tancerzy na parkiecie”.
W retrospektywnej recenzji albumu Stephen Thomas Erlewine z portalu AllMusic wymienił go pośród świetnych piosenek, zaś autorzy książki The Rolling Stone Album Guide nazwali „nokautem”. Sal Cinquemani z serwisu Slant Magazine wspominał: „Światowa harmonia nigdy nie brzmiała tak prosto jak wtedy, gdy Madonna śpiewała «Celebration! Come together in every nation» [«Celebracja! Zbierzmy się w każdym narodzie»]”. Matthew Lindsay z portalu The Quietus nazwał utwór „nieodpartym przysmakiem, kipiącym radością życia”. Jill Mapes z serwisu Pitchfork oceniła, że piosenka „poprawia nastrój”. El Hunt z czasopisma „Evening Standard” napisała, że „może i jest prosta, ale na pewno jest też skuteczna”. Mark Lore z czasopisma „” określił ją jako „błyszczący klasyk”. Mike Wass z magazynu „Variety” opisał ją jako „podnoszący poziom serotoniny popowy klasyk”. Redaktorzy portalu Digital Spy nazwali go „popowym gigantem, którego porywający refren poprawia nastrój”.