Koźmiński Batalion Obrony Narodowej (batalion ON „Koźmin”) – pododdział piechoty Wojska Polskiego II RP.

Formowanie i zmiana nazwy batalionu Jednostka sformowana została w maju 1939, w składzie Kaliskiej Brygady Obrony Narodowej, według etatu batalionu ON typ IV jako Jarociński batalion ON (batalion ON „Jarocin”). Początkowo dowództwo batalionu ulokowano w Jarocinie. Po zmianie dyslokacji pododdział przemianowany został na Koźmiński batalion ON. Jednostką administracyjną i mobilizującą dla batalionu był 70 pułku piechoty wielkopolskiej w Pleszewie.

Koźmiński batalion ON w kampanii wrześniowej Kampanię wrześniową rozpoczął w składzie Wielkopolskiej Brygady Kawalerii, broniąc odcinka „Nowe Miasto” razem z II batalionem 68 pułku piechoty wielkopolskiej oraz wspierającą je baterią z 14 Wielkopolskiego pułku artylerii lekkiej. Od 1 do 3 września prowadził prace fortyfikacyjne na powierzonym odcinku obrony, patrolował okoliczne miejscowości i prowadził działania przeciw dywersyjne. III pluton 3 kompanii ON „Dobrzyca” ubezpieczał rejon mostu kolejowego na Warcie koło Solca. Wieczorem 3 września odwołany do macierzystego batalionu, około godz.22 most został wysadzony przez własnych saperów ramach niszczeń.

4 września na rozkaz gen. bryg. Romana Abrahama batalion opuścił odcinek „Nowe Miasto” i przeszedł za Wartę. Skąd dalszym marszem pieszym poprzez Orzechowo, Pyzdry, Ląd, Konin dotarł 7 września w rejon Rudzicy i Anielewa. Na miejscu batalion przystąpił do organizacji obrony. Wydzielono I pluton 2 kompanii ON do Gosławic, który zniszczył środki przeprawowe przy jeziorze, a następnie konwokował ewakuowany transport cukru z gosławickiej cukrowni do Sompolna.

9 września podporządkowany został ppłk. dypl. Franciszkowi Junkerowi, dowódcy 2 pułku ON, występującego wcześniej także pod nazwą Zgrupowanie ON „Rudzica”.

Batalion ON „Koźmin” w składzie 2 pułku ON dotarł rano 14 września do rejonu Kutna. Batalion obsadził pozycje obronne na południowym skraju miasta. Nie prowadził bezpośredniej walki z przebywającymi w pobliżu jednostek niemieckich, był ostrzeliwany przez artylerię niemiecką oraz w trakcie bombardowania Kutna, pozycje batalionu były również celem ataku lotnictwa niemieckiego. Wieczorem 15 września w ślad za batalionem ON „Kościan” odmaszerował w kierunku Żychlina, gdzie 16 września obsadził odcinek obronny i prowadził działania opóźniające. Batalion zajmował pozycje obronne na południe od Żychlina pod Dobrzylinem. O godz.6.00 17 września na obronę Koźmińskiego batalionu ON wyszło niemieckie natarcie czołgów ze wsparciem motocyklistów. Batalion zmuszony został do odwrotu pod osłoną ciężkich karabinów maszynowych z 2 kompanii ON. Poniósł starty osobowe w rannych i poległych. W trakcie odwrotu szosą do Luszyna batalion poniósł dalsze straty od ostrzału niemieckiej artylerii i ataków lotnictwa niemieckiego. Rozbity batalion dotarł do Bzury. Nad Bzurą z resztek rozbitych jednostek tworzono zbiorcze oddziały, jeden z takich pododdziałów utworzono z rozbitków batalionu pod dowództwem ppor. Józefa Burzyńskiego w sile około 80 żołnierzy. Pododdział ten 19 września po sforsowaniu Bzury w rejonie Witkowic nacierał w kierunku Puszczy Kampinoskiej. Pod silnym ogniem broni maszynowej i artylerii pododdział ponosząc straty dotarł na odległość 80 metrów od stanowisk niemieckich. Pododdział zaległ w silnym ogniu, a następnie po okrążeniu, żołnierze poddali się do niewoli.

Organizacja po zmianie dyslokacji i obsada personalna Obsada dowódcza 1 września 1939 dowódca batalionu – kpt. Antoni Kostrzewa (komendant Obwodu WF i PW nr 70) adiutant batalionu – ppor. rez. Feliks Maciejewski oficer taborowy - por. rez. Antoni Rymarczyk oficer żywnościowy - st. sierż. Jan Katarzyński lekarz batalionu - por. lek. rez. Leopold August Wiatrolik dowódca plutonu łączności – st. sierż. Franciszek Andersz dowódca plutonu zwiadu – ppor. rez. Jan Kadziszewski dowódca plutonu ppanc. – chor. Stanisław Talbierz dowódca 1 kompanii ON „Pleszew” – kpt. Bolesław Dąbrowski dowódca I plutonu - ppor. rez. Wiktor Tygner dowódca II plutonu - ppor. rez. Stefan Chmara dowódca III plutonu - ppor. rez. Bolesław Wawrzyńczak dowódca plutonu ckm - NN dowódca 2 kompanii ON „Jarocin” – kpt. Michał Hybiak dowódca I plutonu - ppor. rez. Józef Kościelniak dowódca II plutonu - ppor. rez. Edward Kozłowski dowódca III plutonu - ppor. rez. Franciszek Podeszwa dowódca plutonu ckm - ppor. rez. Marcjan Niestrawski dowódca 3 kompanii ON „Dobrzyca” – por. rez. Marian Cichocki dowódca I plutonu - ppor. rez. Władysław Leon Żurawski dowódca II plutonu - ppor. rez. Zenon Wieczerski dowódca III plutonu - ppor. rez. Józef Burzyński dowódca plutonu ckm - ppor. rez. Adam Kopczyński

Przypisy

Bibliografia

Jarocin, Batalion ON Kategoria:Polskie jednostki obrony narodowej utworzone w 1939 Jarocin, Batalion ON Kategoria:Historia Koźmina Wielkopolskiego * Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Jarocinie Kategoria:Wojsko Polskie w Pleszewie Kategoria:Historia Jarocina Kategoria:Oddziały Wielkopolskiej Brygady Kawalerii Kategoria:Historia Pleszewa