Barnim IX, znany też jako Barnim XI, w historiografii występujący z przydomkiem Stary lub Pobożny (ur. 2 grudnia 1501, zm. 2 listopada 1573 w GrabowieE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 434–437.) – książę z pomorskiej dynastii Gryfitów, syn Bogusława X, pierwszy protestancki książę Pomorza.
Życie i panowanie thumb|left|150px|Płyta erekcyjna Barnima IX na zamku Studiował na uniwersytetach w Greifswaldzie i Wittenberdze, między innymi pod kierunkiem Marcina LutraK. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 107.. W trzy lata po objęciu władzy wespół z Jerzym I obradował w Gdańsku z Zygmuntem Starym nad przyszłością polskiego lenna nad Lęborkiem i BytowemJ.W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 87–88..
Książę pomorski był zręcznym politykiem. W 1530 na sejmie Rzeszy, w Augsburgu uzyskał całkowitą samodzielność w kierowaniu księstwem. Po śmierci jego starszego brata w 1531 przeprowadził podział księstwa, który dokonany został 21 października 1532. W drodze losowania otrzymał część wschodnią po rzekę Odrę, natomiast jego bratanek Filip I objął władzę nad księstwem wołogoskim, które zostało poszerzone o ziemie oprawy wdowiej jego macochy Małgorzaty brandenburskiejE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 431..
W 1534 wprowadził w księstwie szczecińskim luteranizm, którego był zwolennikiem. Prowadził ostrożną politykę zagraniczną, współpracując z Zygmuntem Augustem, królem Polski (1552), z którym był spokrewniony przez Annę Jagiellonkę, swą matkęJ.W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 87..
Barnim IX był wielbicielem sztuki. Na dwór książęcy sprowadzał wielu artystów. Kolekcjonował dzieła sztuki, szczególnie dzieła złotników. Był inicjatorem powstania monumentalnego gobelinu zwanego Oponą Croya. Zajmował się snycerstwem i mechaniką precyzyjną. Według legendy, był twórcą ołtarza znajdującego się obecnie w kościele w Sownie. Pasjonowało go myślistwoJ.W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 86.. Był inicjatorem zreformowania cechów pomorskich, a także przyczynił się do założenia półwyższej szkoły w Szczecinie tzw. Pedagogium Książęcego (1543). Zapoczątkował także rozwój kanalizacji w SzczecinieEncyklopedia Szczecina, – hasło „Kanalizacja” (s. 397, autorka: Ilse Gudden-Lüddecke)..
W 1569 podczas zjazdu w Jasienicy (po śmierci żony Anny) abdykował na rzecz wnuka swego starszego brata, księcia Jana Fryderyka. Koniec życia spędził w swej rezydencji – Oderburgu w Grabowie pod Szczecinem, poświęcając się wyłącznie swoim pasjom.
Rodzina Żoną Barnima IX Pobożnego (Starego) była Anna, córka Henryka II Średniego, księcia brunszwicko-lüneburskiego i Małgorzaty saskiej. Z ich związku pochodziło siedmioro dzieci: Aleksandra (ur. na przeł. 1525/1526 lub 1539/1540 i późn., zm. najp. 1544) – zmarła w wieku dziecięcym lub młodości, Maria (ur. 2 lutego 1527, zm. 16 lutego 1554) – żona Ottona IV, hrabiego Holsztynu na Schaumburgu, Dorota (ur. 7 lutego 1528, zm. 4 czerwca 1558) – żona Jana, hrabiego Mansfeld na Hinterort, Anna (ur. 5 lutego 1531, zm. 13 października 1592) – żona Karola, księcia Anhalt-Zerbst, Henryka VII, burgrabiego Miśni oraz Josta II, hrabiego Barby na Mühlingen, Sybilla (ur. 25 kwietnia 1541, zm. 21 września 1564) – narzeczona Ottona I, hrabiego Salm-Kyburgu, Wild i Rheingrafem, Bogusław XII (ur. 27 sierpnia 1542?, zm. 8 lub 9 września 1542?) – zmarł w wieku niemowlęcym, Elżbieta (ur. p. po 1544, zm. p. po 1554) – zmarła w dzieciństwieE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 444–449..
Genealogia
Eryk IIur. w okr. 1418–1425 lub poźn.zm. 5 VII 1474 Zofiaur. ok. 1434zm. 24 VIII 1497 Kazimierz IV Jagiellończykur. 30 XI 1427zm. 7 VI 1492 Elżbieta Rakuszankaur. na przeł. 1436/1437zm. 30 VIII 1505 Bogusław X Wielkiur. 28 lub 29 V 1454zm. 5 X 1523 Anna Jagiellonkaur. 12 III 1476zm. 12 VIII 1503
Annaur. 6 XII 1502zm. 6 XI 1568OO 2 II 1525 Barnim IX (XI) Pobożny (Stary)(ur. 2 XII 1501, zm. 2 XI 1573) Aleksandraur. na przeł. 1525/1526lub 1539/1540 i późn.zm. najp. 1544 Mariaur. 2 II 1527zm. 16 II 1554 Dorotaur. 7 II 1528zm. 4 VI 1558 Annaur. 5 II 1531zm. 13 X 1592 Sybillaur. 25 IV 1541zm. 21 IX 1564 Bogusław XIIur. 27 VIII 1542?zm. 8 lub 9 IX 1542? Elżbietaur. p. po 1544zm. p. po 1554
Przypisy
Bibliografia Opracowania
Szymański J.W., Książęcy ród Gryfitów, Goleniów – Kielce 2006, .
Opracowania online Scheil U., Barnim IX. (XI.) Herzog von Pommern-Stettin (niem), [w:] NDB, ADB Deutsche Biographie (niem.), [dostęp 2012-02-17].
Literatura dodatkowa (opracowania) Praca zbiorowa, Przewodnik po Szczecinie, wyd. „13 Muz”. Szczecin 1999, .
Literatura dodatkowa (online) Madsen U., Barnim IX. (niem.), [dostęp 2012-02-18].
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Greifswaldzie Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Wittenberdze Kategoria:Konwertyci na protestantyzm Kategoria:Władcy Pomorza Zachodniego Kategoria:Gryfici Kategoria:Urodzeni w 1501 Kategoria:Zmarli w 1573